Türkiye devredeydi! Sır gibi saklanan 6. nesil savaş uçağı projesinde olmayacak şey oldu

GDH'de yer alan habere göre, Avrupa Birliği Savunma Komiseri Andrius Kubilius, Almanya, Fransa ve İspanya tarafından yürütülen Geleceğin Hava Muharebe Sistemi (FCAS) savaş uçağı programını “başarısızlık” olarak nitelendirdi.

Kubilius, Avrupa genelinde yürütülen ortak savunma projelerinde yeterli başarı hikâyesi bulunmadığını söyledi. Brüksel’de Heinrich-Böll Vakfı tarafından düzenlenen bir etkinlikte konuşan Kubilius, sınır ötesi savunma iş birliğinin mevcut durumunu eleştirerek şu ifadeleri kullandı:

Avrupa genelinde veya en azından bölgesel ölçekte geliştirilen savunma projeleri konusunda elimizde bir başarı hikâyesi yok. Bu başarısızlığın son örneği FCAS.

FCAS programı, 2017 yılında Almanya ve İspanya’nın Eurofighter, Fransa’nın ise Rafale savaş uçaklarının yerini alacak yeni nesil bir sistem geliştirmek amacıyla başlatıldı. Yaklaşık 100 milyar avro değerindeki programın 2040 yılına kadar hizmete girmesi hedefleniyor. Programın merkezinde; yeni nesil bir savaş uçağı, insansız hava araçları ve yapay zekâ destekli veri ağıyla çalışan “hava muharebe bulutu” bulunuyor. Bu sistemin farklı platformlar arasında gerçek zamanlı veri paylaşımı sağlayarak ağ merkezli harekât kabiliyeti sunması planlanıyor.

Ancak proje, Fransa ve Almanya arasındaki iş paylaşımı anlaşmazlığı nedeniyle yaklaşık bir yıldır ilerleme kaydedemiyor. Özellikle Airbus Defence and Space ile Dassault Aviation arasında yaşanan yetki ve görev dağılımı tartışmaları programın geleceğine ilişkin belirsizlikleri artırmış durumda. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, yaşanan anlaşmazlıkların yalnızca siyasi değil, aynı zamanda endüstriyel boyutları da olduğunu belirterek programın uygulanabilirliğine dair soru işaretlerini güçlendirdi.

Son dönemde çıkmazın aşılması için çeşitli seçenekler gündeme geldi. Bunlardan biri, savaş uçağı bileşeninin genel sistemden ayrılması ve Almanya ile Fransa’nın kendi savaş uçaklarını ayrı ayrı geliştirmesi. Airbus Defence CEO’su Michael Schöllhorn, bu yaklaşımın “uygulanabilir ve iyi bir seçenek” olabileceğini ifade etti. Almanya’daki havacılık sanayii temsilcileri ve bazı işçi sendikaları da bu fikre destek verdi. Fransa, Almanya ve İspanya’nın programın geleceğine ilişkin geçtiğimiz yılın sonuna kadar bir anlaşmaya varması planlanıyordu. Ancak karar süreci süresiz olarak ertelendi.

Kubilius, FCAS projesi etrafında yaşanan sorunların Avrupa’daki savunma iş birliğinin zorluklarını ortaya koyduğunu belirterek, ortak projelerin başarılı olabilmesi için kurumsal ve siyasi birlikteliğin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Milli muharip uçak KAAN’ı gök vatanla buluşturmak için hummalı çalışma yürüten Türkiye, FCAS projesine de yakın ilgi gösteriyordu. Fransız Senatosu’nun Dışişleri ve Savunma Komisyonu senatörlerinin Şubat 2025’te hazırladığı raporda, Türk Savunma Sanayii Başkanlığı yetkililerinin, Türkiye’nin 5. ve 6. nesil savaş uçağı geliştirme hedefleri doğrultusunda FCAS programına katılmak istediğini dile getirmişti.

FCAS programında yer alan İspanya ve Almanya’nın Türkiye ile mevcut askeri iş birlikleri göz önüne alındığında, Ankara’nın bu iki ülke üzerinden FCAS’a dahil olmayı hedeflemesi olası görünüyor. Fakat Fransa’nın şu an için programa yeni ülkeleri dahil etmeye sıcak bakmadığı belirtiliyor.