Turgay Yazıcı: Mekke Anlaşması denizlerde de stratejik bir ittifaka dönüşmelidir

Abdülhamid Han Kültür Eğitim Derneği Genel Başkanı Turgay Yazıcı, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında gündeme gelen Mekke Anlaşması fikrinin, bölgesel güvenlik mimarisinde yeni bir dönemin başlangıcı olabileceğini ifade etti.

Yazıcı, söz konusu iş birliğinin deniz siyaseti boyutunun özellikle ele alınması gerektiğini belirterek, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’e, Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz ve Basra Körfezi’ne, Pakistan’ın ise Arap Denizi ve Hint Okyanusu’na açıldığını hatırlattı.

“Bu üç ülkenin jeopolitik konumları birlikte değerlendirildiğinde son derece geniş ve stratejik bir deniz coğrafyası ortaya çıkmaktadır” diyen Yazıcı, şöyle devam etti:

“Doğu Akdeniz–Süveyş–Kızıldeniz–Babülmendep–Aden Körfezi–Arap Denizi–Hint Okyanusu hattı; enerji güvenliği, uluslararası deniz ticareti, kritik deniz ulaştırma hatları, liman güvenliği ve deniz durumsal farkındalığı bakımından dünyanın en önemli stratejik kuşaklarından biridir. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın bu coğrafyanın farklı noktalarındaki denizlere açılan konumları, üç ülkesini birbirini tamamlayan doğal bir stratejik ortak haline getirmektedir.”

Yazıcı, Mekke Anlaşması’nın deniz güvenliği boyutunun somutlaştırılması gerektiğini belirterek, üç ülkenin müşterek deniz tatbikatları gerçekleştirmesini önerdi.

Yazıcı, “Bu tatbikatlar herhangi bir ülkeye karşı saldırı hazırlığı olarak değil; deniz ticaret yollarının güvenliği, arama-kurtarma, insani yardım, deniz korsanlığıyla mücadele, kritik deniz altyapılarının korunması ve müşterek deniz durumsal farkındalığının geliştirilmesi amacıyla yapılmalıdır” ifadelerini kullandı.

Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki, Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz ve Basra Körfezi’ndeki, Pakistan’ın ise Arap Denizi ve Hint Okyanusu’ndaki stratejik konumlarının bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyleyen Yazıcı, üç ülke arasında ortak deniz güvenliği ve bilgi paylaşım mekanizması kurulmasını da önerdi.

Yazıcı, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında kurulacak güçlü bir stratejik mekanizmanın, Doğu Akdeniz’den Hint Okyanusu’na kadar uzanan jeopolitik dengeleri değiştirebilecek nitelikte olduğunu savundu. “Bu yapı, bölge dışı aktörlerin veya farklı ülkeler arasındaki deniz güvenliği ortaklıklarının bölgede oluşturduğu dengesizliklere karşı bölgenin kendi güvenlik kapasitesini ortaya koyacaktır” diyen Yazıcı, sözlerini şöyle sürdürdü:

“İsrail-Yunanistan-Hindistan arasında son yıllarda gelişen stratejik ve deniz güvenliği iş birlikleri nasıl bölgesel dengeler bakımından değerlendiriliyorsa, Türkiye-Suudi Arabistan-Pakistan arasında kurulacak mekanizma da aynı şekilde değerlendirilmelidir. Burada amaç bir cepheleşme oluşturmak değil; bölgenin kendi güvenlik iradesini ve stratejik kapasitesini ortaya koymaktır. Bölgenin ihtiyacı, dışarıdan şekillendirilen güvenlik mimarileri değil, bölge ülkelerinin kendi iradeleriyle oluşturacağı dengeli ve bağımsız bir güvenlik mimarisidir.”

Yazıcı, bu nedenle Mekke Anlaşması’nın sadece siyasi bir deklarasyon olarak kalmaması gerektiğini, savunma, enerji, ulaştırma, ticaret, deniz güvenliği, istihbarat paylaşımı ve stratejik altyapı alanlarında kurumsal iş birlikleriyle desteklenmesi gerektiğini ifade etti.

Turgay Yazıcı, Mekke Anlaşması’nın ardından Türkiye’nin diplomatik ve stratejik merkez konumunu güçlendirecek yeni bir adım atılabileceğini belirterek “İstanbul Anlaşması” önerisini gündeme taşıdı. Yazıcı, “Mekke Anlaşması bölgesel güvenlik ve stratejik dayanışmanın siyasi iradesini ortaya koyuyorsa, İstanbul Anlaşması bu iradenin kurumsal ve çok boyutlu bir yapıya dönüştürülmesinin ikinci ayağı olabilir” dedi. İstanbul’da yapılacak kapsamlı bir anlaşmayla; deniz güvenliği ve müşterek deniz tatbikatları, enerji güvenliği ve enerji ulaştırma hatlarının korunması, deniz ticaret yollarının güvenliği, limanlar ve stratejik ulaştırma altyapıları, savunma sanayii iş birliği, istihbarat ve terörle mücadelede bilgi paylaşımı, siber güvenlik, afet ve insani yardım kapasitesi, ticaret ve yatırım, ulaştırma koridorları, gıda güvenliği, teknoloji ve savunma sanayii alanlarında daha güçlü ve kurumsal bir iş birliği mekanizması oluşturulabileceğini ifade etti.

Yazıcı, İstanbul’un seçilmesinin de ayrıca stratejik bir anlam taşıdığını belirterek, “İstanbul; Karadeniz, Akdeniz, Avrupa, Asya ve Orta Doğu arasında tarih boyunca stratejik bir merkez olmuştur. Mekke’nin manevi ve siyasi sembolizmi ile İstanbul’un tarihî, jeopolitik ve diplomatik ağırlığı birbirini tamamlayan iki önemli merkez olarak değerlendirilebilir” dedi. “BU SADECE ÜÇ ÜLKENİN DEĞİL, BÖLGENİN GELECEĞİDİR” Mekke Anlaşması ve devamında gündeme gelebilecek İstanbul Anlaşması’nın sadece üç ülkenin çıkarları üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Yazıcı, bunun daha geniş bir bölgesel güvenlik mimarisinin başlangıcı olabileceğini söyledi. Yazıcı, “Bu yapı zaman içerisinde Irak, Katar, Azerbaycan, Endonezya, Malezya ve bölgedeki diğer dost ülkelerle farklı alanlarda geliştirilebilecek iş birliklerine de açık olmalıdır. Ancak bunun ilk aşamada sağlam, gerçekçi ve kurumsal bir üçlü mekanizma olarak inşa edilmesi önemlidir” ifadelerini kullandı.

Turgay Yazıcı açıklamasının sonunda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bölgesel gelişmeleri yalnızca bugünün şartlarıyla değil, uzun vadeli stratejik perspektifle değerlendiren yaklaşımının önemine dikkat çekti. Yazıcı şöyle konuştu: “Türkiye’nin yeniden merkez ülke anlayışıyla hareket etmesi, farklı coğrafyalardaki gelişmeleri birbirinden bağımsız değil, bütüncül bir strateji içerisinde değerlendirmesi son derece önemlidir. Mekke Anlaşması düşüncesini bu açıdan önemli bir stratejik adım olarak görüyor ve destekliyoruz. Ancak bunun deniz siyaseti, savunma, enerji, ticaret ve ulaştırma boyutlarıyla daha da güçlendirilmesi gerektiğine inanıyoruz.”

“Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ı ve bu vizyonun oluşmasında emeği bulunan Türk devlet aklını tebrik ediyorum. Türkiye’nin önümüzdeki dönemde sadece kendi güvenliğini değil, çevre coğrafyaların istikrarını da gözeten yeni bölgesel güvenlik mimarilerinin kurulmasında öncü rol üstlenmesi gerektiğine inanıyoruz. Mekke’den İstanbul’a uzanan bu stratejik vizyon, doğru şekilde kurumsallaştırılırsa Türkiye’nin bölgesel ve küresel ağırlığını daha da artıracaktır.” Turgay Yazıcı, Mekke Anlaşması’nın güçlü bir başlangıç olduğunu, bunun deniz güvenliği ve stratejik iş birliği boyutuyla desteklenerek İstanbul Anlaşması gibi daha kapsamlı bir yapıya dönüştürülmesinin bölgesel barış, güvenlik ve ekonomik istikrar açısından önemli bir kazanım olacağını ifade etti.