Trafik lambalarında kırmızının üstte, sarının ortada ve yeşilin altta yer alması tesadüf değil!

Her gün defalarca karşılaştığımız trafik lambalarında renklerin yeri neden hiç değişmiyor? Kırmızı neden daima en üstte, yeşil ise en altta bulunuyor? Bu sıralamanın arkasında yalnızca yıllar içinde yerleşmiş bir alışkanlık değil, sürücülerin hayatını korumayı amaçlayan önemli bir güvenlik kuralı ve demir yollarına uzanan ilginç bir tarih yatıyor.

Trafik lambalarında kırmızının üstte, sarının ortada ve yeşilin altta yer alması tesadüf değil. Yüzyıllar öncesine dayanan bu düzen, özellikle renk körü sürücülerin güvenliği için hayati önem taşıyor.

Kırmızının her zaman en üstte yer almasının en hayati nedeni, lambaların konumunun evrensel olarak sabit olmasıdır. Kırmızı ile yeşili ayırt etmekte zorlanan renk körü sürücüler, ışığın rengine değil konumuna bakarak karar verirler. En üstteki lamba yandığında durmaları gerektiğini, en alttaki yandığında ise geçebileceklerini bilirler.

Yatay olarak konumlandırılan trafik lambalarında da aynı mantık titizlikle uygulanır; bu lambalarda kırmızı ışık her zaman en solda yer alır.

Trafik lambalarında kullanılan renkler, 1830'lu yıllardan itibaren demiryollarında kullanılan sinyal sistemlerine dayanır. Demiryolu şirketleri, yüzyıllardır tehlikeyi temsil eden kırmızıyı durma sinyali olarak seçmiştir. İlk dönemlerde geç anlamında beyaz, dikkat anlamında ise yeşil renk kullanılırken, beyaz ışığın diğer ışıklarla karıştırılması büyük sorunlara yol açmıştır. Bunun üzerine geç sinyali yeşile çevrilmiş, dikkat için ise kolayca ayırt edilebilen sarı renk tercih edilmiştir.

Tarihteki ilk ışıklı trafik sinyali 10 Aralık 1868'de Londra'da, Parlamento binası yakın kurulmuştur. Demiryolu sinyal sistemleri tasarımcısı John Peake Knight'ın fikriyle hayata geçirilen bu ilk sistem, geceleri kırmızı ve yeşil gaz lambası ışığı kullanıyordu.

Günümüzde bildiğimiz kırmızı, sarı ve yeşil renkli ilk dört yönlü trafik lambası ise 1920 yılında ABD'nin Detroit şehrinde polis memuru William L. Potts tarafından icat edilmiştir.

İlk demiryolu sinyal sisteminde kırmızı ve beyaz olmak üzere yalnızca 2 renk kullanıyordu. Kırmızı rengi durmayı, beyaz ise ilerlemeyi temsil ediyordu.

'Durma' işareti olarak kırmızı renginin seçilmesinin nedeni, bu rengin kan ve tehlikeyi çağrıştırması nedeniyle evrensel olarak 'dur' mesajı vermesiydi.

Ancak Ohio'da meydana gelen ölümcül bir demiryolu kazası, bu sistemin değişmesinde rol oynayan en etkili adımlardan biri oldu.

Beyaz ışık veren bir sinyal arızalanınca, makinist bunu 'geç' sinyali olarak yorumladı ve feci bir kaza meydana geldi.

Bu trajik olayın ardından, beyaz rengi yerini yeşil rengine bıraktı ve üçlü sistem ortaya çıktı.

Göz doktoru Dr. Patricia Williams'a göre, kırmızı renk elektromanyetik spektrumda en uzun dalga boyuna sahip olduğundan dolayı atmosferdeki partiküller tarafından en az saçılıyor.

Bu özellik; kırmızıyı puslu, yağmurlu veya sisli havalarda bile uzaktan kolayca görünür kılan tek renk haline getiriyor. Yeşil rengin tercih edilmesinin bilimsel nedeni ise gözün bu renge karşı duyarlılığı ile ilgili. İnsan retinası yeşil ışığı algılamak konusunda oldukça verimli çalışıyor. Ayrıca bu renk, uzun süre bakılsa bile göz yorgunluğuna oldukça az sebep oluyor.

Sarı renk ise hem dikkat çekici hem de uyarıcı olduğundan kırmızı ile yeşil arasında mükemmel bir geçiş noktası sunuyor.

Ulaştırma mühendisi Prof. Micheal Chen'in araştırmalarına göre, bu renk sistemi ? oranında doğru algılanıyor ve renk körlüğü bile ışıkların pozisyonundan anlam çıkarabiliyor. Bugün dünya genelinde kullanılan bu sistem, hem tarihsel gelişimin hem de insan fizyolojisinin bir ürünü.

Sabah'a göre; Basit görünün bu yeşil-sarı-kırmızı üçlemesi, aslında güvenli ulaşımın temel taşlarından birini oluşturuyor.