Sürücüsüz otomobiller için tarihi adım! Kurallar kabul edildi

Sürücüsüz otomobiller için tarihi nitelikte bir karar alındı. Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu, tam otonom sürüş sistemlerine yönelik dünyanın ilk küresel düzenleyici çerçevesini kabul etti.

Yeni düzenleme, sürücüsüz araçların güvenli şekilde yollara çıkabilmesi için ortak uluslararası standartlar belirliyor. Böylece ülkeler arasında farklı ve dağınık kuralların oluşmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonuna bağlı WP.29 tarafından kabul edilen düzenleme, tam otonom sürüş sistemleriyle donatılmış araçların geliştirilmesi, test edilmesi ve kullanımı için kapsamlı güvenlik kuralları içeriyor. Yaklaşık 10 yıl önce yapılan otonom sürüş tahminlerinin beklenen hızda gerçekleşmemesinin ardından hazırlanan çerçeve, üreticiler, düzenleyici kurumlar ve tüketiciler için ortak bir referans oluşturacak.

Yeni kurallara göre üreticilerin, otonom sürüş sisteminin tüm yaşam döngüsünü kapsayan ve bağımsız şekilde denetlenebilen bir Güvenlik Yönetim Sistemi kurması zorunlu olacak. Şirketler ayrıca sanal test ortamları dahil tüm doğrulama süreçlerinin güvenilirliğini kanıtlamak zorunda kalacak. Geliştirilen sistemlerin makul olmayan bir güvenlik riski oluşturmadığı da kapsamlı bir güvenlik dosyasıyla ortaya konulacak.

Düzenleme, araçların piyasaya çıkmasının ardından da üreticilere sorumluluk yüklüyor. Üreticiler, gerçek kullanım koşullarında otonom sistemlerin performansını sürekli izleyerek ilgili otoritelere rapor sunacak. Araçlarda güvenlikle ilgili verileri kaydeden Otonom Sürüş Veri Kayıt Sistemi bulunması da zorunlu hale gelecek.

UNECE tarafından kabul edilen çerçeve, otonom sürüş performansının yetkin bir insan sürücünün performansına en az eşit veya daha yüksek seviyede olmasını şart koşuyor. Tam otonom sistemler direksiyon, hızlanma, frenleme, aydınlatma ve sinyal verme gibi dinamik sürüş görevlerinin tamamını üstleneceği için üreticiler, sistemlerinin trafik kurallarına uygun çalıştığını kanıtlamakla yükümlü olacak.

Yeni çerçeve, yalnızca belirli sürüş koşullarını değil, farklı kullanım senaryolarını da kapsayacak şekilde hazırlandı. Otoyol sürüşünden şehir içi trafiğe kadar değişen ortamlarda tam otonom araçların nasıl çalışacağına ilişkin güvenlik kriterleri düzenleme içinde yer aldı.

Düzenleme, ABD, Çin, Avrupa Birliği, Japonya, Kanada ve Birleşik Krallık başta olmak üzere dünyanın en büyük otomotiv pazarlarının desteğini aldı. Bu destek, gelecekte farklı ülkelerde ortak teknik standartların benimsenmesini hızlandırabilecek önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Uluslararası Enerji Ajansının verilerine göre Çin ve ABD’deki özel robotaksi filoları 2025 yılında iki katından fazla büyüyerek 8 bin araca ulaştı. Bu araçlar 20’den fazla büyük şehirde hizmet vermeye başladı. Ajans, 2035 yılına kadar dünya genelinde 40 ila 80 büyük şehirde 700 bin ila 3 milyon robotaksinin faaliyet gösterebileceğini öngörüyor.

WP.29, yeni tam otonom sürüş düzenlemesinin yanı sıra yaklaşık 90 BM araç yönetmeliğinde de değişiklik yaptı. Bu güncellemelerle mevcut düzenlemeler, geleneksel direksiyon veya sürücü kumandalarına sahip olmayan tam otonom araçları da kapsayacak şekilde uyarlanmış oldu.

Oylama sürecinde ADS’ye yönelik yeni BM Düzenlemesi ile birlikte ADS Küresel Teknik Düzenlemesi ve mevcut sürücü destek sistemlerine ilişkin güncellemeler de kabul edildi. ADS Küresel Teknik Düzenlemesinin yakında kullanıma sunulması bekleniyor. Teknik düzenlemenin yayımlanmasıyla ülkeler, bunu kendi ulusal mevzuatlarına uyarlamaya başlayabilecek.

ADS ve DCAS düzenlemelerinin teknik prosedürlerin tamamlanmasının ardından Ocak 2027’de yürürlüğe girmesi bekleniyor. Böylece tam otonom sürüş teknolojileri için ilk küresel ve uyumlu düzenleyici çerçeve resmen uygulanmaya başlanacak. Bu adım, sürücüsüz otomobillerin dünya genelinde yaygınlaşması açısından kritik bir dönüm noktası olarak görülüyor.