Somali Türkiye gerçeğini tüm dünyaya açıkladı: Sahaya indiler, uzaktan konuşmadılar

Somali Limanlar ve Deniz Ulaştırma Bakanı Abdülkadir Muhammed Nur ile Somali Enformasyon, Kültür ve Turizm Bakanı Daud Aweis Jama, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'nda düzenlenen "Küresel Dönüşüm Sürecinde Türkiye-Somali İlişkileri" paneli öncesinde hitapta bulundu. Somali Limanlar ve Deniz Ulaştırma Bakanı Nur, konuşmasında, Balıkesir'de F-16 uçağının kaza kırıma uğraması sonucu şehit olan Hava Pilot Binbaşı İbrahim Bolat'ın ailesine başsağlığı diledi.

Türkiye ve Somali arasında kurulan diplomatik ilişkilerin 60. yılı dolayısıyla düzenlenen bu etkinlik nedeniyle İletişim Başkanlığına şükranlarını sunan Nur, "Modern diplomatik ilişkilerimizin 60. yılını kutluyor olabiliriz ancak hepimiz çok iyi biliyoruz ki Türk-Somali ilişkileri bundan çok daha köklü, çok daha derin bir tarihe dayanmaktadır. Bizim birlikteliğimiz yalnızca 60 yıllık değil, yaklaşık 600 yıllık bir kardeşlik hukukuna dayanmaktadır." dedi. Abdülkadir Muhammed Nur, Somali 1 Temmuz 1960'da bağımsızlığını ilan ettiğinde Türkiye'nin ülkeyi ilk tanıyan devletler arasında olduğuna işaret ederek "Biz Somaliler, Türkiye'yi tarih boyunca zor zamanımızda yanı başımızda duran, mücadelemize omuz veren gerçek dostlarımız olarak gördük." ifadesini kullandı.

İki ülke arasındaki resmi diplomatik ilişkilerin 1960'da atıldığını belirten Nur, şu ifadeleri kullandı: "Soğuk Savaş yıllarında diplomatik ilişkilerimiz sürdü. Fakat bu ilişkiler daha çok resmi çerçevede kaldı ve taşıdığı potansiyeli tam anlamıyla yansıtamadı. Küresel dengeler daraltıcıydı, mesafeler uzaktı, imkanlar sınırlıydı. Ancak aramızdaki tarihsel bağ hiçbir zaman zayıflamadı. Kardeşliğimiz şartlar ne olursa olsun varlığını korudu. Asıl dönüşüm ise Ağustos 2011'de başladı. Türkiye o tarihte, Somali'ye yalnızca diplomatik bir ilgi göstermedi. Kader ortaklığı bilinciyle sahaya indi. 19 Ağustos 2011 tarihinde, dönemin Başbakanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan, dünya kamuoyunun Somali'ye sırt çevirdiği, adını dahi anmak istemediği bir dönemde, Mogadişu'ya geldi. Bu ziyaret yalnızca bir devlet ziyareti değildi. Bu ziyaret, tarihin akışını değiştiren bir irade beyanıydı. Gidilmez denilen yere gitti. Düzelmez denilen yere umut oldu."

Somali Limanlar ve Deniz Ulaştırma Bakanı Nur, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Somali ile dayanışmayı ahlaki bir yükümlülük olarak gördüğüne dikkati çekerek "Somali'yi yeniden ayağa kaldırma iradesini ortaya koydu ve sözünü tuttu." diye konuştu. Dışişleri Bakanlığı, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB), Türkiye Diyanet Vakfı (TDV) ve sayısız sivil toplum kuruluşunun Somali'de sahaya indiğini söyleyerek Nur, "Türkiye uzaktan konuşmadı, sahada çalıştı." dedi.

Nur, Türkiye'nin Mogadişu'da açtığı büyükelçiliğe işaret ederek Somali'de çok sayıda büyükelçilik faaliyet gösteriyorsa bunun, büyük ölçüde Türkiye'nin o dönemde attığı "cesur adımlar" sayesinde olduğunu dile getirdi.

Somali ile Türkiye arasında 8 Şubat 2024'te imzalanan savunma ve ekonomik işbirliği çerçeve anlaşmasıyla iki ülke arasında ilişkilerin "geri dönülemez bir stratejik ortaklık seviyesine" taşındığını ifade eden Nur, "Artık yalnızca yardım değil, ortak üretim, güvenlik, kalkınma konuşuyoruz. Uzay işbirliğinden enerjiye, balıkçılıktan limanlara, askeri eğitimden güvenlik alanına kadar geniş bir yelpazede işbirliğimiz derinleşmektedir." değerlendirmesinde bulundu.

Somalili bakan Nur, ülkesi ve Türkiye'nin 2024 çerçeve anlaşması ile yalnızca ikili ilişkileri güçlendirmediklerini, ortak gelecek vizyonu da ilan ettiklerini belirterek "Bu strateji yalnızca iki ülke değil, başta İslam alemi olmak üzere tüm insanlığa katkı sunacaktır. Çünkü biz yalnızca iki devlet değiliz. Biz ortak tarih, değer ve kadir bilinci taşıyan iki milletiz." ifadelerini kullandı.

Bakan Nur, Somali'nin tarihi dönüşümündeki kararlı liderlikleri nedeniyle Cumhurbaşkanı Erdoğan'a ve Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud'a şükranlarını sundu.

Somali Enformasyon, Kültür ve Turizm Bakanı Jama da Türkiye ile Somali arasındaki ilişkilerin sadece yardımlarla sınırlı kalmadığını, stratejik bir ortaklık da içerdiğini söyledi. Jama, iki ülke arasındaki ilişkilerin çok derin bir geçmişe sahip olduğuna işaret ederek "Türkiye, Somalililerin yüreklerine dokunuyor. Biz de yetkililer olarak Türkiye'nin bu dostça elini hissediyoruz. Bunu tarih boyunca da hissettik. Tarih boyunca Türkiye, Somali için önemli bir dost oldu." dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 2011'de Somali'ye gerçekleştirdiği ziyaretin önemine dikkati çeken Daud Aweis Jama, şu ifadeleri kullandı: "Erdoğan'ın sadece katılımı değil, göstermiş olduğu cesaret, vermiş olduğu mesaj tüm dünyada yankı buldu. Çünkü Somali yalnızlaştırılmış bir durumdaydı. Ancak Sayın Erdoğan herhangi bir çekincesi olmadan, risk alarak Somali'ye ziyaret gerçekleştirdi. Yaklaşımının sadece boş sözlerden ibaret olmadığını gösterdi. Bu da zamanla çok yönlü bir ortaklığa evrildi."

Jama, iki ülke arasındaki ilişkilerin son 50 yılda stratejik bir ortaklık boyutuna ulaştığını belirterek ekonomi, deniz, enerji ve insani yardımlar gibi çeşitli alanlarda işbirlikleri yaptıklarını aktardı.

Somali'nin Afrika'nın en büyük sahiline sahip olduğuna işaret eden Daud Aweis Jama, "Türkiye ve Somali bu sahilin bir kırılganlık alanına dönüşmesini engelleyerek aslında refah üreten bir alan olması için çalışıyor." dedi. Jama, Türkiye'nin havalimanı alanındaki uzmanlığı, hastane inşasına yönelik destekleri ve enerji alanındaki girişimlerinin Somali açısından büyük önem taşıdığının altını çizdi.

İki ülke arasında hem karadaki, hem de denizdeki kaynakların çıkartılması açısından önemli işbirlikleri olduğunu ifade eden Jama, bu yıl derin su araştırmalarında bazı projeler geliştirileceğini de aktardı. Somali Enformasyon, Kültür ve Turizm Bakanı Jama, Afrika Boynuzu'nun deniz ticareti açısından çok önemli bir konumda olması ve ekonomik koridorların ortasında bulunması nedeniyle, stratejik ve siyasi çıkarların çatıştığı bir noktaya dönüştüğünü söyledi. Bu nedenle, Türkiye'nin Somali'nin toprak bütünlüğünün korunması konusundaki tutumunun çok önemli olduğunu vurgulayan Jama, "Yalnızca bir hafta önce Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsrail'in Somaliland'ı tanıma girişimini reddettiğini söyledi. Bu, Türkiye'nin Somali'nin barışına ve istikrarına verdiği önemi ortaya koyuyor. Stratejik ortaklığın aramızdaki ilişkileri, dostluğumuzu daha da güçlü kıldığını gösteriyor." ifadelerini kullandı. Bakan Jama, iki ülke arasındaki ilişkilerin Somali'nin şartlarının geliştirilmesi, refahının, uluslararası anlamda saygınlığının artırılması konusunda ilerlediğini kaydederek "İleride de Türkiye-Somali ilişkilerinin bu doğrultuda gelişmesini ve refahın birlikte paylaşılması şeklinde ilerlemesini umuyorum." diye konuştu.