Siz sorun SGK Uzmanı Murat Özdamar cevaplasın! Çalışan EYT'lilerin maaşı kesilecek mi?

Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar, sizlerden gelen sorulara cevap vermeye devam ediyor. İşte bu hafta sizlerden gelen sorular ve Özdamar’ın cevapları.

EYT Emeklisi çalışınca maaşı kesilir mi? Soru: Ben 2023 yılında EYT kapsamından emekli oldum. Şu an sigortalı olarak bir işyerinde de çalışıyorum. EYT Emeklilerinin çalışması halinde emekli maaşının kesileceği söyleniyor. Böyle bir yasal düzenleme yapılır mı? İsmail E. Cevap: Son dönemde sosyal sigorta alanında yalan ve çarpıtma haberler artmaya başladı. Yalan haberler aynı merkezden çıkıyor ve hükümeti zor durumda bırakma için bilinçli yapılıyor. Emeklilikte yaşı kaldıran EYT Kanunu öncesinde de sonrasında da emeklilerin destek primine tabi çalışması önünde bir engel bulunmuyor. İlk defa 1 Ekim 2008 tarihinden önce sigortalı olan ve emekli maaşı bağlanan emekliler, destek primine tabi çalışabilir. Bunlara EYT emeklileri de dahildir.. Diğer bir anlatımla emekli olanlar hem emekli maaşı alabilir hem de çalıştığı işyerinden ücret geliri elde edebilir. EYT kapsamında bulunanlar da ilk defa 1 Ekim 2008 tarihinden önce sigortalı olduklarına göre bunların hem çalışarak ücret hem de emekli maaşı almaları mümkün. Sadece emekli olanlar kamu kurumunda çalışırsa o halde emekli maaşı kesiliyor. Bu nedenle sizlere yalan ve maksatlı haberlere itibar etmemenizi öneririm.

Anne ve babanın ölüm aylığı alma şartları kolaylaştı Soru: Benim oğlum 1998 yılında vefat etmişti. Oğlum evliydi. Başka şehirde yaşıyordu. Oğlumun sağlığında bana destek olmadığı gerekçesiyle bana ölüm maaşı bağlanmamıştı. Şimdi benim durumumda olan komşumuza ölen oğlundan ölüm maaşı bağlandı. Ben de komşum gibi ihtiyaç sahibiyim. Ölen çocuğumdan dolayı bana ölüm aylığı bağlanabilir mi? Fadime U. Cevap: Size ölen çocuğunuzdan dolayı aylık bağlanmadığına göre ölen çocuğunuzun geçmişte SSK sigortalısı olarak çalışan olduğu anlaşılıyor. SGK tarafından 5 Aralık 2017 tarihinde bir mevzuat değişikliği yaptı. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde yapılan değişiklik sonrası üç şartın gerçekleşmesi halinde size ölen çocuğunuz üzerinden ölüm aylığı bağlanması mümkün olabilecek. Bu şartların ilki sizin bir emekli maaşınızın bulunmamasıdır. İkinci şart sizin gelirinizin net asgari ücretin altında olması yani toplamda 22.104,68 TL tutardan fazla gelirinizin olmamasıdır. Üçüncü şart olarak ölen çocuğunuz üzerinden aylık alan gelininiz veya torunlarınız varsa artan bir hisse bulunması gerekiyor. Ancak yaşınız 65’den fazla ise ilk iki şart sağlanmışsa artan hisse olmasa dahi size ölüm aylığı bağlanır. Bunun için SGK’ya ölüm aylığı bağlanması için müracaat ta bulunun. Belirttiğim bu üç şartı sağlamanız halinde, müracaat ettiğiniz aydan sonraki ayın başından itibaren size ölüm aylığı bağlanır.

İş kazası maaşı çalışma gücü kaybına bağlı Soru: İşyerinde çalışırken geçen Ağustos ayında ağır düzeyde iş kazası geçirdim. Ayağımdan engelli oldum. Benim geçen yıl işyerinden aldığım aylık ücret net olarak 28.000 TL idi. Bana bağlanacak olan iş kazası maaşı ne kadar olacak? İlyas Cevap: İş kazası sonucu meslekte kazanma gücünü yüzde 10 ve üzerinde kaybetmiş olan sigortalıya iş kazası geliri bağlanır. Yani SGK iş kazasına bağlı nedenle engelli olan sigortalıya ömür boyu ödenecek bir maaş bağlar. Bağlanacak maaş miktarını ise iki parametre belirliyor. Bunların ilki kazadan önceki üç aylık sürede ödenen ortalama aylık kazanç yani son üç aya ait ortalama sigorta matrahıdır. Diğeri ise meslekte kazanma gücü kayıp oranı yani engellilik/malullük derecesidir. Verdiğiniz bilgilere göre ortalama aylık matrahınız 40.000 TL civarında. Bu tutarın yüzde 70’i ile meslekte kazanma gücü yani engellilik oranını çarpınca size bağlanacak olan iş kazası maaş tutarını bulabilirsiniz. Örneğin; meslekte kazanma gücü kaybınız yüzde 50 ise 40.000 x 0,7 x 0,5 = 14.000 TL olacaktır. Bu tutara yüzde 15,75 oranında Ocak/2025 maaş artışı ile yüzde 4 ek ödeme ilavesi de yapılacaktır.

Staj sigortası başlangıç sayılmaz Soru: Sigorta başlangıcım lise staj döneminde 1996 yılında oldu. Üç sene sonra 1.8.1999 tarihinde bir fabrikada işçi olarak çalışmaya başladım. Benim emeklilikte sigorta başlangıcım hangi tarih olacak. Staj dönemi için borçlanma ödemesi yapma hakkım var mı onu da bilemiyorum. Mevlut S. Cevap: Teknik ve mesleki eğitim öğrencileri zorunlu staja tabi tutuluyorlar. Bu dönemde öğrenim görülen okul tarafından staj sigorta primi yatırılıyor. Bu prim sadece iş kazası ve hastalık yönüyle işçiye sosyal sigorta koruması sağlamaktadır. Staj sigortası primlerinin içerisinde uzun vadeli sigorta kolları dediğimiz emeklilik primi yer almıyor. Bu nedenle staj sigorta başlangıcı, emeklilik yönüyle yaş hesabında dikkate alınmıyor. Kanuna göre staj sigortası başlangıç sayılmadığı gibi emeklilik yönüyle sigorta başlangıcınız fabrikadaki çalışmanıza dayalı emeklilik priminin yattığı 1.8.1999 tarihi olacak. Buna göre de 5975 gün prim ödemeniz halinde EYT kapsamından emekli olma hakkınız oluşacak. Ayrıca staj dönemi için borçlanma imkânının da bulunmadığını belirteyim.

Eski sigortalılar 3600 gün emekliliğinde yaşa takılmaz Soru: Ben 1964 doğumluyum. Sigortam 17 yaşımda iken 1.1.1981 tarihinde başladı. Toplamda 1200 gün prim ödemem var. Evlendikten sonra çalışmayı bıraktım ve ödediğim primleri geri aldım. Üç çocuğum var. Doğum borçlanmasıyla emekli olabilir miyim? Asiye N. Cevap: İlk defa 8 Eylül 1981 tarihinden önce sigortalı olan kadınlar 3600 gün primle 50 yaşında emekli olabilir. Sigorta sonrası üç doğum yaptığınız için doğumların arası en az iki sene ise üç doğuma karşılık 2160 gün doğum borçlanması ödemeniz halinde priminiz 3360 gün olur. Bu durumda emeklilik için 240 gün eksiğiniz kalır. Emekli olabilmek için öncelikle SSK’lı bir işe girin. Ardından hem doğum borçlanması ödeyin hem de parasını aldığınız primler için ihya ödemesi başvurusu yapın. Ardından gerek SSK’lı çalışma gerekse isteğe bağlı prim ödeme yoluyla 1260 gün prim ödemesini tamamlamanız halinde emekli olma hakkını kazanacaksınız.