Şebekeye gerek kalmayacak: İstanbul Havalimanı’nda stratejik su projesi

Dünyanın en yoğun havalimanları arasında yer alan İstanbul Havalimanı'nda, her geçen yıl artan yolcu ve uçuş trafiğine paralel olarak su kaynaklarının verimli kullanılması ve geri kazanılması amacıyla çeşitli çalışmalar yürütülüyor. İstanbul Havalimanı, 2027 yılının ikinci yarısında devreye alınması planlanan ters ozmoz (Reverse Osmosis) tesisinin mevcut geri kazanım kapasitesine eklenmesiyle şebeke suyuna olan bağımlılığını tamamen ortadan kaldırmayı hedefliyor.

Halihazırda 240 MW toplam kurulu güce sahip güneş enerjisi santrali (GES) yatırımıyla tüm elektrik ihtiyacını güneş enerjisinden karşılayan dünyanın ilk mega havalimanı olan İstanbul Havalimanı, su için de aynı hedefe ulaşmaya çalışıyor. İstanbul Havalimanı işletmecisi İGA tarafından 7 Nisan 2019'da kurulan ileri biyolojik arıtma tesisi, yaklaşık 90 bin ila 100 bin nüfuslu bir yerleşim yerinin atık su arıtma ihtiyacını karşılayabilecek büyüklükte tasarlandı. Tesiste arıtma işlemleri sonucunda ortaya çıkan çamur da yoğunlaştırma, susuzlaştırma ve güneş enerjisiyle kurutma işlemlerinden geçiriliyor.

SU KULLANIMINDA YÜZDE 42'LİK GERİ KAZANIM: Geçen yıl 84,4 milyon yolcuya hizmet veren İstanbul Havalimanı'nda yaklaşık 1 milyon 67 bin metreküp geri kazanılmış su kullanıldı. Böylece havalimanındaki toplam su tüketiminin yüzde 42'si geri kazanılmış kaynaklardan karşılandı. Bu miktar, yaklaşık 5 bin hanenin yıllık su tüketimine karşılık gelirken, İGA bu yıl da geri kazanım oranını yüzde 42'nin altına düşürmemeyi hedefliyor. Havalimanında su tüketiminin azaltılmasına yönelik teknolojik uygulamalar da hayata geçiriliyor. Dijital izleme sistemleriyle su tüketimi takip edilirken, yolcu başına yıllık su tüketimi ortalaması 2024'te 22,6 litreden 2025'te 20,4 litreye düşürüldü.

"SUYU STRATEJİK BİR DEĞER OLARAK GÖRÜYORUZ": İGA Teknik İşlerden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Murat Kerrar, su yönetimini en başından itibaren kullan-at anlayışıyla değil, mümkün olduğunca sistem içinde yeniden kazanılacak ve tekrar kullanılacak şekilde planladıklarını söyledi. Kerrar, terminalden teknik tesislere, temizlikten peyzaj alanlarına kadar farklı noktalarda farklı kalitede suya ihtiyaç duyulduğunu belirterek, "Buna göre suyun tüketilmesinden arıtılmasına, yeniden kullanılmasına kadar bütüncül bir planlama yaptık. Su yönetiminde üç temel yaklaşımımız var. Bunlardan birincisi su tüketimini azaltmak, verimliliği artırmak ve doğru yerde ihtiyaca uygun su kullanmak. İkincisi şebeke suyuna bağımlılığı mümkün olduğunca azaltmak. Üçüncüsü de atık suyu en yüksek oranda geri kazanmak ve tekrar kullanmak." diye konuştu. Su yönetiminin yalnızca geri kazanım sürecinden ibaret olmadığını vurgulayan Kerrar, havalimanı işletmecisi olarak suyun dağıtılması, kalite kontrolü, atık suyun toplanması, arıtılması ve yeniden kullanıma hazırlanmasına kadar birçok süreci birlikte yönettiklerini ifade etti. Kerrar, İGA bünyesinde kurulan laboratuvar aracılığıyla havalimanındaki su kalitesini takip ettiklerini belirterek, "Su şartlandırma kontrol laboratuvarımız aracılığıyla kullanma suyu ile iklimlendirme sistemlerinde kullanılan suların kalite kontrollerini gerçekleştiriyoruz." dedi.

"ŞEBEKE SUYUNA BAĞIMLILIĞIMIZI ORTADAN KALDIRMAYI HEDEFLİYORUZ": Operasyon ve yolcu sayısı artarken, tüketimi kaynağında azaltmaya odaklandıklarını dile getiren Kerrar, havalimanı genelinde fotoselli bataryalar, düşük su tüketimli rezervuarlar ve verimli ekipmanlar kullanıldığını, bu ekipmanların bakım ve verimlilik kontrollerinin düzenli yapıldığını söyledi. Su yönetimindeki performansı uluslararası standartlarla da ölçtüklerini belirten Kerrar, İstanbul Havalimanı'nın 1 Temmuz 2026’da "Mavi Su Verimliliği Belgesi" almaya hak kazanan ilk havalimanı olduğunu, CDP Su Güvenliği Programı'nın 2025 yılı değerlendirmesinde de A skoru aldığını kaydetti. Kerrar, bu belge ve skorları yalnızca birer sonuç olarak görmediklerini vurgulayarak, "Bunları veri odaklı izleme, risk yönetimi, su verimliliği ve sistemi nasıl daha iyi hale getireceğimiz açısından önemsiyoruz. Bu çıktıları hayatımıza nasıl yansıtacağımızı özenle takip ediyoruz." ifadelerini kullandı. İGA'nın su yönetiminde 2027 yılı için daha ileri bir hedef belirlediğini aktaran Kerrar, "İnşallah 2027 yıl sonuna kadar İGA'da kullandığımız suyu denizden arıtarak sistemde kullanmayı planlıyoruz. Bu sayede şebeke suyuna bağımlılığımızı ortadan kaldırmayı hedefliyoruz." dedi.

"İSTANBUL'UN SU STRESİNE DAİR YARATTIĞIMIZ ETKİYİ DE AZALTMIŞ OLUYORUZ": İGA Çevre ve Su Yönetim Müdürü Hayri Saner Toksöz ise atık su arıtma tesisinin 15 bin metreküp kapasiteye sahip olduğunu belirtti. Tesiste geri kazanılan suyu ihtiyaç doğrultusunda bahçe sulama sistemi ve soğutma kuleleri için kullandıklarını dile getiren Toksöz, su stresinin günümüzde önemli risklerden biri olarak değerlendirildiğine dikkati çekti. Toksöz, bu kapsamda İstanbul Havalimanı'nın sürdürülebilirlik stratejisinin içerisinde de suyun önemli başlıklardan biri olduğunu vurgulayarak, "Aslında sadece operasyonel anlamda bir su geri kazanımı sağlamış olmuyoruz, aynı zamanda İstanbul halkına ve İstanbul'un su stresine dair yarattığımız etkiyi de azaltmış oluyoruz, bu da bizim için çok önemli bir konu. Böylelikle de aslında hem İstanbul Havalimanı'nın suyla ilgili risklerini azaltmış olurken aynı zamanda da temiz kaynak suyunu kullanmadığımız için İstanbul'un temiz su kaynakları üzerindeki etkisini de azaltmış oluyoruz." şeklinde konuştu.

İstanbul Havalimanı'ndaki su ihtiyacının tamamını deniz suyundan karşılayabilecek bir tesis yapılmasının planlandığını aktaran Toksöz, bunun için çalışmalara başlandığını kaydetti. Toksöz, tesiste suyun yeniden kullanılabilir hale getirilmesi sürecini anlatarak, şöyle devam etti: "Şebekede toplanan bütün atık sular atık su arıtma tesisimize geliyor. Öncelikle ızgaralardan geçiyor. Kum ve yağ tutucularda ayrılıyor. Sonra havalandırma havuzumuzdan geçiyor ve çöktürme havuzumuza geliyor. Sonrasındaki süreçte de klorlama havuzumuzdan, kum ve aktif karbon filtrelerinden geçerek ileri arıtma ünitelerimize geliyor. Bu noktadan sonra da ultrafiltrasyon ve reverse osmosis (ters ozmoz) sistemlerinden geçerek tüm süreci tamamlıyor." Elde edilen suyun kalitesine de değinen Toksöz, işlem sonucunda kullanma suyu standartlarının da ötesinde saf suya yakın bir kalite ortaya çıktığını da sözlerine ekledi.