Sarı şeytanın silah tezgahı tıkır tıkır: Avrupa’ya cephane yağdırdı

Küresel savunma dengeleri altüst oldu. SIPRI raporuna göre Avrupa, son 5 yılda silah ithalatını yüzde 210 artırarak dünyanın bir numaralı alıcısı konumuna yükseldi. Rusya-Ukrayna savaşı bahanesiyle korku iklimine sürüklenen Avrupa devletleri, savunma bütçelerini ABD menşeli yüksek teknoloji ürünlerine akıtarak Washington’a bağımlılığını perçinledi.

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsünün (SIPRI) küresel silah transferlerine ilişkin raporuna göre, son 5 yılda silah ithalatını yüzde 210 artıran Avrupa, uzun zamandan sonra küresel savunma pazarında ilk kez bir numaralı ithalatçı konumuna yükseldi. SIPRI küresel silah transferlerine ilişkin raporuna göre, 1960'lı yıllardan bu yana ilk kez Avrupa, küresel silah ithalatında yüzde 33’lük pay ile birinci sıraya yerleşti. Rusya-Ukrayna Savaşı ve değişen transatlantik güvenlik dinamikleri sonrası savunma yatırımlarını hızlandıran Avrupa ülkeleri, ithalat paylarını 2021-2025 döneminde yüzde 12’den yüzde 33’e çıkardı. Uzun süredir listenin başında yer alan Asya ve Okyanusya ülkeleri yüzde 31 ile ikinci sıraya gerilerken Orta Doğu ülkeleri yüzde 26 ile üçüncü sırada yer aldı. Avrupa ülkelerinin toplam silah ithalatı 2021-2025 döneminde 2016-2020 dönemine kıyasla yaklaşık yüzde 210 arttı.

Raporda, Avrupa’nın savunma ihtiyaçlarını karşılamak için bir kez daha yönünü Atlantik'in ötesine çevirdiği vurgulandı. 2021-2025 döneminde ABD’nin toplam silah ihracatında en büyük payı yüzde 38 ile Avrupa aldı. Avrupa Birliği (AB) nezdinde yerli üretim kapasitelerini artırmaya yönelik verilen yatırım desteklerine rağmen Avrupa devletleri kritik sistemlerde ABD teknolojisine bağlı kalmaya devam etti. Özellikle savaş uçakları ve uzun menzilli hava savunma sistemleri gibi yüksek teknoloji gerektiren alanlarda ABD menşeli sistemler öncelikli tercih olmayı sürdürdü. Romanya ve Polonya gibi ülkelerin ABD ile stratejik ortaklıklarını pekiştirmek için bu yolu seçtiğine, Almanya gibi ülkelerin ise mevcut "Patriot" sistemleriyle lojistik ve eğitim uyumu yakalamak adına ABD menşeli ekipmanlara yöneldiğine işaret edildi. Avrupa'daki 29 NATO üyesinin silah ithalatı yüzde 143 arttı. Bu alımların yüzde 58'i ABD'den yapıldı.

KÜRESEL SİLAH İHRACATI YÜZDE 9,2 ARTTI SIPRI uzmanları, 2021-2025 dönemini bir önceki beş yıllık (2016-2020) periyotla kıyasladı. Finansal değerden ziyade "silah transfer hacmi" üzerinden yapılan analizde, küresel silah ihracatının son dönemde yüzde 9,2 arttığı kaydedildi. Dünya genelinde ana silah transfer hacminin, 2011-2015'ten bu yana en fazla yükselişi kaydetmesi dikkati çekti. Küresel silah sevkiyatlarının yüzde 42’sini tek başına gerçekleştiren ABD, 99 ülkeye ihracat yaparak hakimiyetini korudu. ABD şirketlerinin 2016-2020'de yüzde 36 olan küresel silah ihracatındaki payı, 2021-2025'te yüzde 42'e yükseldi. İkinci ve üçüncü sırada Fransa ile Rusya yer alırken Rusya’nın ihracat hacminin yüzde 64 gibi rekor bir seviyede gerilemesi dikkati çekti. Fransa'nın ihracatı yüzde 21 arttı. Avrupa’nın en büyük ekonomisine sahip Almanya, 2021-2025 döneminde küresel silah ihracatındaki payını yüzde 5,7'ye çıkararak Çin’i geride bıraktı ve dünyanın en büyük dördüncü silah ihracatçısı oldu. Alman silah ihracatının yaklaşık 4'te 1'i (yüzde 24) Ukrayna’ya askeri yardım olarak gönderilirken yüzde 17’si ise diğer Avrupa devletlerine ihraç edildi. Asya ve Okyanusya'nın silah ithalatı yüzde 20 azaldı. Özellikle Çin'in silah ithalatı, yerli üretimin artmasıyla yüzde 72 düştü. Orta Doğu ülkelerinin silah ithalatının yarısından fazlası (yüzde 54) ABD tarafından karşılandı. Dünya genelinde en çok silah ithal eden ülkeler listesinde Ukrayna zirvedeki yerini korurken onu, Hindistan, Suudi Arabistan, Katar ve Pakistan takip etti.

Avrupa ülkelerine silah akışındaki keskin artış küresel silah transferlerini yaklaşık yüzde 10 yukarı çekti Raporda görüşlerine yer verilen SIPRI Silah Transferleri Programı Direktörü Mathew George, "Asya, Okyanusya ve Orta Doğu'daki ülkeler gerilim ve çatışmalar nedeniyle büyük ölçekli silah ithalatını sürdürmeye devam etse de Avrupa ülkelerine yönelik silah akışındaki keskin artış, küresel silah transferlerini yaklaşık yüzde 10 yukarı çekti. 2022'den bu yana Ukrayna'ya yapılan teslimatlar en belirgin faktör olsa da diğer birçok Avrupa devleti de Rusya'dan algılanan, büyüyen tehdide karşı askeri kapasitelerini güçlendirmek amacıyla silah ithalatını önemli ölçüde artırmaya başladı." ifadelerini kullandı. “ÖNC AMERİKA SİLAH TRANSFER STRATEJİSİ” SIPRI Silah Transferleri Programı'nın kıdemli araştırmacısı Pieter Wezeman ise ABD’nin giderek çok kutuplu hale gelen dünyada silah tedarikçisi konumundaki hakimiyetini daha da pekiştirdiğini belirtti. Wezeman, "İthalatçılar için ABD silahları hem ileri teknolojik kabiliyetler sunuyor hem de Washington ile iyi ilişkiler geliştirmenin bir yolu olarak görülüyor. ABD ise silah ihracatını hem dış politikasının bir aracı hem de savunma sanayisini güçlendirmenin bir yolu olarak değerlendiriyor. Nitekim Trump yönetiminin yeni 'Önce Amerika Silah Transfer Stratejisi de bu yaklaşımı bir kez daha açıkça ortaya koyuyor." değerlendirmesinde bulundu.