Özcan Ünlü'den yapay zekâ için çarpıcı uyarı: Artık son kavşağa geldik!

Özcan Ünlü, yapay zekânın hızla genişleyen kullanım alanlarının insanlığın geleceği açısından oluşturabileceği riskleri gündemine taşıdı. Yapay zekânın öncü isimlerinden Geoffrey Hinton'ın uyarıları ile beyin cerrahı Prof. Dr. İsmail Hakkı Aydın'ın değerlendirmelerini ele alan Ünlü, meselenin yalnızca teknolojik gelişme veya iş gücü dönüşümü olarak görülemeyeceğini yazdı. Ünlü'ye göre asıl tartışılması gereken nokta, insanın muhakeme, tercih ve sorumluluk yetkisini giderek makinelere devretmesi.

Ünlü, gelecekte fabrikaların, borsaların, hastanelerin, mahkemelerin ve gazetelerin çalışmaya devam edeceği ancak bunların yürütülmesi için bugünkü ölçüde insana ihtiyaç kalmayabileceği bir tablo çizdi. Yazar, böyle bir durumda dünyanın işlemeye devam edeceğini ancak insanın kendi meydana getirdiği sistemin dışında kalabileceğine dikkat çekti. Yapay zekâyla geçmişte insanın kullandığı araçlar arasında önemli bir fark bulunduğunu belirten Ünlü, eski teknolojilerin insan iradesini yerine getirdiğini, yeni sistemlerin ise insanların seçeneklerini sınırlandırabildiğini, davranışlarını tahmin edip tercihlerini şekillendirebildiğini yazdı. Ünlü, insanların yalnızca fiziksel emeğini değil; şüphe etme, tartma, seçme ve sorumluluk alma yeteneğini de teknolojiye bırakma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu ifade etti.

Hinton'ın sözlerini hatırlattı Yapay zekânın öncü isimlerinden Geoffrey Hinton'ın Google'daki görevinden ayrıldıktan sonra yaptığı uyarıya da yer veren Özcan Ünlü, Hinton'ın: “Bir şeyler yapmazsak yapay zekâ kontrolden çıkacak!” sözlerini hatırlattı. Ünlü, bu uyarının basit bir yazılım veya teknik arıza meselesinin ötesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Prof. Dr. İsmail Hakkı Aydın'ın sözleri dikkat çekti Ünlü'nün yazısında geniş yer ayırdığı bir diğer isim ise beyin cerrahı Prof. Dr. İsmail Hakkı Aydın oldu. Aydın'ın yıllardır yapay zekânın biyolojik ve ontolojik boyutlarına ilişkin uyarılarda bulunduğunu belirten Ünlü, kendisinin geçmişte bu değerlendirmelerin bir bölümünü “fantastik bir gelecek tasarımı” olarak gördüğünü ancak bugün farklı düşündüğünü ifade etti.

Ünlü, Aydın'ın yapay zekâ karşısında insanın geldiği noktayı anlatırken kullandığı şu ifadeleri aktardı: “İnsan, yapay zekâyı kucağında bir yırtıcı hayvan gibi büyüttü; şimdi yapay zekânın kucağında bir oyuncak oldu.”

Yapay zekâ destekli silahlara dikkat çekti Özcan Ünlü yazısında yapay zekânın savaş teknolojilerinde kullanılmasının doğurabileceği sonuçlara da dikkat çekti. Uluslararası Kızılhaç Komitesi'nin otonom silah sistemleri konusundaki çalışmalarına değinen Ünlü, ölümcül güç kullanımına ilişkin kararların giderek algoritmalara ve hedef tanıma sistemlerine bırakılması ihtimalini ele aldı. Ünlü'ye göre burada tehlike yalnızca yapay zekânın kendi başına hareket etmesi değil. İnsanların aldığı kararların sorumluluğunun ileride makinelere veya “yazılım hatalarına” yüklenmesi de önemli bir risk oluşturuyor.

Gençler için de tehlikeye dikkat çekti Yapay zekâ dönüşümünün çalışma hayatına etkisini de değerlendiren Haber7 yazarı, özellikle mesleğe yeni başlayacak gençlerin karşılaşacağı probleme dikkat çekti. Ünlü, genç bir avukatın dosya inceleyerek, gazetecinin haber ayıklayarak, doktorun rutin tetkikleri değerlendirerek ve çırağın ustasını izleyerek mesleğini öğrendiğini hatırlattı. Bu görevlerin tamamen yapay zekâ sistemlerine devredilmesi halinde yalnızca bazı işlerin ortadan kalkmayacağını, geleceğin uzmanlarını yetiştiren tecrübe zincirinin de kopabileceğini kaydetti.

Türkiye'ye “Yapay Zekâ Enstitüsü” çağrısı Ünlü, Türkiye'nin yapay zekâ dönüşümünde yalnızca küresel teknoloji şirketlerinin pazarı ve veri sağlayıcısı konumunda kalmaması gerektiğini de vurguladı. Prof. Dr. İsmail Hakkı Aydın'ın teklifini gündeme taşıyan Ünlü, Türkiye'de bir “Yapay Zekâ Enstitüsü” veya “Yapay Zekâ Üniversitesi” kurulması gerektiğini belirtti. Ünlü, böyle bir yapının yalnızca yazılımcılardan oluşan teknik bir merkez değil; hukukçuların, felsefecilerin, sosyologların ve sanatçıların da yer aldığı bir “vicdan meclisi” niteliğinde olması gerektiğini yazdı.

“Artık son kavşağa geldik” Özcan Ünlü yazısının finalinde ise dikkat çeken bir uyarıda bulundu. Hinton ve Aydın'ın değerlendirmelerinin aynı tehlikeye işaret ettiğini belirten Ünlü, insanlığın yapay zekâ konusunda kritik bir karar aşamasına geldiğini ifade ederek şöyle yazdı:

“Artık son kavşağa gelmiş durumdayız.” Ünlü, yapay zekânın yalnızca piyasa ve ekonomik çıkarların yönlendirdiği bir alana dönüşmesi halinde insanın sistem içerisindeki yerinin giderek küçülebileceği uyarısında bulundu.