Kaçak oranını yüzde 76'dan yüzde 37'ye düşürdüler! Milyarlarca liralık kayıp önlendi

Şirket, kayıp-kaçakla mücadelede klasik denetimlerin ötesine geçerek ileri analitik ve uzaktan algılama teknolojilerine odaklanıyor. Uydu görüntüleriyle üretim desenleri analiz ediliyor; dronlarla yapılan saha taramaları sayesinde geniş alanlar kısa sürede ve yüksek doğrulukla taranıyor; yapay zekâ motorları ise şüpheli tüketim profillerini anlık olarak işaretliyor. Böylece hem usulsüz kullanım noktaları daha hızlı tespit ediliyor hem de denetim ekiplerinin sahadaki iş yükü etkin biçimde planlanıyor.

Genel Müdür Yaşar Arvas’ın paylaştığı bilgilere göre, geliştirilen yapay zekâ algoritmalarıyla 9,5 milyon dekarlık tarım alanında “kuru tarım” beyanları uydu verileriyle karşılaştırılıyor; beyan dışı sulu tarım yapıldığı anlaşılan noktalar hassasiyetle tespit ediliyor. Bu yöntemler sayesinde bugüne kadar 6 bini aşkın kaçak trafo ortaya çıkarıldı. Şirket, aynı zamanda 1,3 milyon aboneyi Otomatik Sayaç Okuma Sistemi’ne (OSOS) dahil ederek tüketim verisini gerçek zamanlı takip edebilir hâle getirdi.

2013’te bölge genelinde yüzde 76’ya kadar çıkan kayıp-kaçak oranı, adım adım düşürülerek 2024 sonunda yüzde 37 seviyesine indirildi. Bu ilerleme, kayıp enerjinin faturalara yansımasını sınırlarken şebekenin teknik performansını ve arz güvenliğini de artırdı. Toplam ekonomik katkının 521 milyar TL’ye ulaşması, bir yandan tahsilat ve enerji verimliliğindeki iyileşmeyi, diğer yandan da operasyonel maliyetlerdeki düşüşü yansıtıyor.

Dicle Elektrik, dağıtım şirketleri arasında Türkiye’nin ilk Ar-Ge merkezini kurarak, ihtiyaca göre geliştirilen projeleri doğrudan sahaya taşıyor. Merkezde bugüne kadar 79 proje tamamlandı; 25 tescilli buluş ve 25’in üzerinde akademik yayın ortaya kondu. Bu altyapı, deneme-yanılma yerine ölçülebilir etki yaratan uygulamaların hızla ölçeklenmesine olanak tanıyor.

Öne çıkan projelerden “Makaralı Aydınlatma Direği”, bakım ekiplerinin yüksekte çalışma riskini azaltmayı ve süreçleri hızlandırmayı hedefliyor. Direk gövdesinin kontrollü biçimde aşağı indirilebilmesi sayesinde sepetli kamyonet ihtiyacının azalması, her 100 kilometrede yaklaşık yüzde 30’a varan karbon ayak izi azalımı potansiyeli sunuyor. Bu da hem iş güvenliğinde iyileşme hem de operasyonel maliyetlerde düşüş anlamına geliyor.

“Köstebek” adı verilen diğer bir Ar-Ge çözümü ise yeraltı kablo şebekelerinde gözle görülmeyen kaçakları, akıllı sayaç verilerini ve istatistiksel anomali analizlerini kullanarak tespit ediyor. Şebeke üzerindeki küçük ama sürekli kayıpları haritalandıran sistem, arıza ve kaçak odaklı müdahaleleri noktasal hâle getirerek bakım sürelerini kısaltıyor. 1,3 milyon abonenin OSOS kapsamına alınmasıyla birlikte, tüketim profilleri saatlik-günlük periyotlarda izlenebiliyor; aşırı yük, dengesiz faz ve gerilim oynaklıkları gibi teknik sorunlar erkenden fark edilerek gideriliyor. Akıllı şebeke bileşenlerinin yaygınlaşması, reaktif ceza, hat kaybı ve kesinti sürelerinin azaltılmasına doğrudan katkı veriyor.

YATIRIM TAKVİMİ: BEŞ YILDA 60+ MİLYAR TL, ODAK KIRSAL DÖNÜŞÜM Şirket, özelleştirme devri sonrası yıllık ortalama yatırımını yaklaşık 10 kat artırdı. Önümüzdeki beş yıl için 60 milyar TL’yi aşan yeni yatırım planı bulunuyor; bunun 40 milyar TL’lik kısmı kırsal bölgelerde akıllı şebeke dönüşümüne ayrılacak. Böylece toplam yatırım büyüklüğünün 120 milyar TL sınırını aşması hedefleniyor. Bu yatırım programı; yeni hatlar, trafo merkezleri, ileri ölçüm altyapıları ve şebeke otomasyonuna odaklanacak. Dicle Elektrik, 2013’te 2.800 seviyesinde olan istihdamını 8 bini aşan çalışan sayısına taşıdı. Denetim, bakım ve müşteri hizmetleri ekiplerinin güçlenmesi; hem kayıp-kaçakla mücadelede sahadaki varlığı artırdı hem de bölge ekonomisine doğrudan katkı sağladı.

Kayıp-kaçak oranındaki sert düşüş, müşteri memnuniyetinde iyileşme ve hizmet kalitesinde standartlaşma getiriyor. Daha dengeli yük akışı ve azaltılan kayıt dışı çekişler, planlı-plansız kesintilerin azalmasına ve enerjinin adil kullanımına imkân tanıyor. Dron-uydu-Yapay zekâ üçlüsüyle büyüyen denetim kapasitesi, aynı zamanda çevresel sürdürülebilirliği destekleyen bir altyapı oluşturuyor; çünkü gereksiz saha dolaşımları ve yakıt tüketimi de teknolojiyle birlikte azalıyor. Dicle Elektrik’in dijital dönüşüm öncülüğünde yürüttüğü program, yalnızca usulsüz kullanımla mücadele değil, aynı zamanda daha dayanıklı, verimli ve şeffaf bir şebeke işletmesi hedefiyle şekilleniyor. Yüzde 76’dan yüzde 37’ye gerileyen kaçak oranı; OSOS kapsamasının artması, Ar-Ge merkezli çözümler ve büyük veri analitiği sayesinde kalıcı bir iyileşmeye dönüştü. Önümüzdeki dönemde planlanan yatırımlar ve kırsal kesime odaklanan akıllı şebeke dönüşümü, bölgenin elektrik hizmetinde güvenilirliği daha da yukarı taşıyacak görünüyor.