İşte uyku felcinin ardından olanlar... Karabasan’ın en büyük sırrı açığa çıktı: Çok şaşıracaksınız

Karabasan olarak bilinen uyku felci, birçok insanın gecelerini kabusa çeviren bir durumdu. Bilim insanları, bu olayın REM uykusu ile uyanıklık arasındaki beyin geçiş hatasından kaynaklandığını belirledi. Stres, kaygı ve uyku düzensizliği gibi faktörler tetikleyici rol oynuyordu. İşte detaylar...

Bu olay, uykuya dalma veya uyanma anında kişinin bilincinin tamamen açık olmasına rağmen vücudunu hareket ettirememesi ve konuşamaması ile karakterizedir. Genellikle birkaç saniye ile birkaç dakika arasında süren geçici bir durumdur ve tehlikeli değildir, ancak yoğun korku ve panik hissi yaratır.

Uyku felci, REM (Hızlı Göz Hareketi) uykusu evresinde meydana gelen bir geçiş bozukluğundan kaynaklanır. REM uykusu sırasında beyin rüyaları görürken vücut kaslarını geçici olarak felç eder (REM atonia); bu, rüyaların fiziksel olarak hareket ettirilmesini önler ve kişiyi güvende tutar. Karabasan ise tam bu felç halinin devam ettiği sırada beyin uyanık hale geldiğinde oluşur: Beyin uyanmıştır ama vücut hâlâ "kilitli"dir.

Bu yüzden kişi çevresinin farkındadır, gözlerini hareket ettirebilir ama kollarını, bacaklarını veya sesini kontrol edemez. Cleveland Clinic ve NCBI gibi kaynaklara göre bu durum, uyku-uyanıklık döngüsündeki bir "aşırı örtüşme" (overlap) olarak açıklanır. REM uykusundan ani çıkış veya uykuya hızlı giriş (SOREM - Sudden Onset REM) tetikleyicidir.

Karabasan yaşayan kişiler genellikle şu belirtileri ifade eder: • Vücudun tamamen hareketsiz kalması (geçici felç). • Konuşamama veya ses çıkaramama.

• Göğüste ağır bir baskı veya ağırlık hissi (boğuluyormuş gibi). • Yoğun korku, panik ve ölüm korkusu. • Halüsinasyonlar: Odada bir varlık (karabasan, gölge, yaratık) hissetme, ses duyma veya birinin üzerine oturduğunu sanma.

Bu halüsinasyonlar kültüre göre değişir; Türkiye'de "karabasan basması" olarak tarif edilirken, başka ülkelerde "cadı basması" veya "yaşlı cadı" gibi isimler alır.

KARABASAN'IN GİZEMLİ DÜNYASI Araştırmacılar, karabasan olarak bilinen uyku felcinin, halk arasında yaygın bir korku kaynağı olduğunu ifade etti. Bu durum, bireylerin uykuya dalarken veya uyanırken vücutlarını hareket ettirememesiyle karakterize edilmişti. Genellikle kısa süren bu ataklar, yoğun korku ve halüsinasyonlarla eşlik ediyordu.

Uzmanlar, karabasan'ın tarih boyunca mitler ve efsanelerle ilişkilendirildiğini, ancak bilimsel temellerinin son yıllarda aydınlatıldığını belirtti. Özellikle modern yaşamın getirdiği stres faktörleri, bu olayın sıklığını artırıyordu. Cleveland Clinic'in raporuna göre, dünya genelinde her üç kişiden birinin hayatında en az bir kez karabasan yaşadığı tahmin edilmişti.

Bilim insanları, karabasan'ın temel sebebinin REM uykusu evresiyle ilgili bir beyin hatası olduğunu ortaya koydu. REM uykusu sırasında, vücut kasları felç benzeri bir duruma girerek rüyaların fiziksel olarak yaşanmasını engelliyordu. Ancak uyanıklık anında bu felç hali devam ettiğinde, birey bilinçli haldeyken hareket edemiyordu. Scientific American dergisinde yayımlanan bir makalede, bu durumun uyanıklık ile REM uykusu arasındaki arayüzde meydana gelen basit bir beyin arızası olarak tanımlandığı ifade edildi.

Araştırmacılar, bu geçişin bozulmasının, stres, kaygı ve uyku yoksunluğu gibi etkenlerle tetiklendiğini vurguladı. Uzmanlar, karabasan'ın sadece bir uyku bozukluğu olmadığını, aynı zamanda psikolojik faktörlerle bağlantılı olduğunu belirtti.

Örneğin, düzensiz uyku saatleri, vardiyalı çalışma veya jet lag gibi durumlar, beyin ritmini bozarak bu atakları artırıyordu. NHS'nin açıklamalarına göre, insomnia ve bozulmuş uyku düzeninin karabasan riskini önemli ölçüde yükselttiği tespit edildi.