Çin’den güneş enerjisinde teknoloji hamlesi: 12 üretim yöntemine ihracat kontrolü geliyor

Güneş enerjisinde üretim kapasitesini artırmak isteyen ülkeler, Çin’den teknoloji transferinde yeni engellerle karşılaşabilir. Çin Ticaret Bakanlığı ile Bilim ve Teknoloji Bakanlığının 16 Ekim’de yayımladığı teklif, fotovoltaik sektöründeki 12 teknolojinin ihracatı yasaklanan veya kısıtlanan teknolojiler kataloğuna eklenmesini öngörüyor.

Düzenlemenin odağında üretim bilgisi, teknik süreçler ve bunlarla bağlantılı ekipman imalatı bulunuyor. Güneş hücresi ve panel ihracatını doğrudan hedef almayan teklif, Çin teknolojisiyle başka ülkelerde üretim tesisi kurulmasını etkileyebilecek hükümler içeriyor.

Yasak önerisinin önemli bölümünü perovskit ve tandem güneş hücrelerinin üretim yöntemleri oluşturuyor. Tandem hücreler, farklı malzemelerden oluşan katmanları bir araya getirerek güneş ışığının daha geniş bölümünü elektriğe dönüştürmeyi amaçlıyor.

Teklife göre, en az 182 milimetre boyutundaki silikon plakalar üzerinde yüzde 30 ve üzeri dönüşüm verimliliğine ulaşan perovskit-silikon tandem hücrelerin üretim teknolojileri yasak kapsamına alınacak. Bu süreçlerde kullanılan ekipmanların imalatına ilişkin teknoloji de aynı kapsamda değerlendirilecek.

En az 1 metrekare büyüklüğündeki tek eklemli perovskit modüllerde yüzde 18 ve üzeri verimlilik sağlayan üretim yöntemleri de öneride yer alıyor. Aynı büyüklükteki perovskit tandem modüller için belirlenen verimlilik eşiği ise yüzde 28. Perovskit kaplama teknolojilerine yönelik hükümler de belirli teknik eşiklere göre uygulanacak.

Çin’in önerisi, güneş paneli üretiminin temel girdilerinden polisilikonun üretiminde kullanılan bazı teknolojileri de kapsıyor. Triklorosilan üretiminde yıllık tek hat kapasitesi en az 250 bin metrik ton olan soğuk hidrojenasyonlu akışkan yatak süreçlerinin teknoloji ihracatının yasaklanması planlanıyor. Silan kullanan akışkan yataklı polisilikon üretiminde ise yıllık kapasitesi en az 20 bin metrik tona ulaşan hatlara ilişkin yöntemler hedefleniyor.

Bu yöntemler, geleneksel Siemens prosesine kıyasla daha düşük enerji tüketimi ve maliyet sağlayabiliyor. Teknoloji transferine getirilecek sınırlamalar, Çin dışında yeni polisilikon tesisi kurmayı planlayan şirketlerin üretim tercihlerini etkileyebilir. Kalınlığı 70 mikrometreyi aşmayan silikon plakaların üretimi ile ince kristal silikon güneş hücrelerinde kullanılan bazı kenar pasivasyonu süreçleri de yasak önerisine dahil ediliyor. İlgili ekipmanların üretim bilgisi de düzenlemede yer alıyor.

Teklifte bazı üretim teknolojileri için tam yasak yerine ihracat lisansı öngörülüyor. TOPCon, heteroeklem olarak bilinen HJT ve arka kontaklı BC veya XBC hücre teknolojileri bu grupta bulunuyor. Bu hücrelerin üretimindeki biriktirme, pasivasyon, difüzyon ve metalizasyon süreçlerinin yurt dışına aktarılması hükümet onayına bağlanabilecek. HJT başlığında, uzay uygulamalarında kullanılan AM0 aydınlatma koşullarında değerlendirilen bazı p-tipi üretim teknolojilerine ilişkin hükümler de bulunuyor. Yıllık kapasitesi en az 30 bin metrik ton olan polisilikon tesislerinin mühendislik ve tasarım teknolojileri ile gelişmiş kristal büyütme ve silikon plaka kesme yöntemleri de lisans gerektirecek kategoride yer alıyor. Önerilen ihracat yasakları ve lisans şartları henüz yürürlüğe girmedi. Buna karşılık Çin yönetimi, 16 Ekim’den itibaren ayrı bir kayıt yükümlülüğünü uygulamaya aldı. Şirketlerin kapsama giren teknolojileri ve belirli nitelikleri taşıyan ekipmanları yurt dışına aktarmadan önce Ticaret Bakanlığının çevrim içi sistemi üzerinden kayıt yaptırması gerekiyor. Teklif kabul edilirse yasak kategorisindeki teknolojiler başka ülkelere aktarılamayacak. Kısıtlı kategoridekilerin transferi ise gerekli hükümet onayları ve lisanslarla mümkün olacak.

Yeni kuralların teknoloji lisanslama anlaşmaları, üretim hatlarının kurulması ve devreye alınması, belirli ekipmanların ihracatı ve sahada verilen teknik destek üzerinde etkili olması bekleniyor. Çin teknolojisine dayanan yurt dışı projelerde izin süreçlerinin uzaması ve uyum maliyetlerinin artması olası sonuçlar arasında gösteriliyor. Özellikle yüksek verimli hücre üretimine geçmek isteyen şirketler açısından, teknolojiye erişim yatırım takvimini belirleyen unsurlardan biri hâline gelebilir. Daha uzun vadede ise kısıtlamalar, Çin dışındaki üreticilerin gelişmiş üretim yöntemlerine ulaşmasını zorlaştırabilir. Bu durum, yeni nesil güneş teknolojilerinin uluslararası yayılma hızını ve sektördeki rekabet koşullarını etkileyebilir.