Ayakta yolculuk sistemi anlamsız kılıyor! Otobüslerde emniyet kemeri neden yok?

Otomobillerde hayat kurtaran emniyet kemerleri, her gün milyonlarca insanı taşıyan şehir içi otobüslerin çoğunda yer almıyor. Peki bu durumun arkasında nasıl bir sebep yatıyor?

Şehir içi otobüsler, kısa mesafelerde çok sayıda insanı hızlı bir şekilde taşımak üzere tasarlanmıştır. Yolcuların önemli bir kısmının ayakta yolculuk etmesi ve her birkaç dakikada bir yolcu inip binmesi, bireysel emniyet kemeri sistemlerini işlevsiz hale getiriyor.

Ayakta seyahat eden bir yolcuyu kemerin koruması mümkün olmadığı gibi, araç içerisindeki herkesin binerken kemer takıp inerken çıkarması toplu taşıma seferlerini durma noktasına getirir. Ayrıca otobüs şoförünün yüzlerce yolcunun kemer takıp takmadığını tek tek kontrol etmesi de imkansızdır.

Şehir içi otobüsler bireysel kemerler barındırmasa da yolcuları korumak için özel mühendislik çözümleri kullanır. Yüksek sırtlı, yumuşak dokulu ve birbirine çok yakın dizilmiş koltuklar, ani bir fren veya olası bir çarpışma anında darbeyi emerek yolcunun öne savrulmasını engeller.

Uzmanlar bu düzeni kolide yan yana duran yumurtaların birbirini korumasına benzetir. Ayrıca otobüslerin sahip olduğu ağır ve büyük gövde, sıradan araçlara kıyasla çarpmalara karşı çok daha yüksek bir direnç gösterir.

Şehir içindeki otobüsler genellikle düşük hızlarda ilerlediği için kazalar da düşük hızlarda meydana gelir. Buna karşın en ağır kazalar, otoyollarda yüksek hızla seyreden şehirlerarası ve uzun yol otobüslerinde görülür.

Bu hayati risk farkı nedeniyle uzun yol otobüslerinin neredeyse tamamında emniyet kemeri bulunur ve kullanımı yasalar gereği zorunludur.

Şehir içi hatlara kemer entegre etmek binlerce aracın baştan tasarlanmasını gerektirecek devasa bir maliyet doğururken, uzmanlar ani frenlerde kemerin hayat kurtarabileceğini savunmaya devam ediyor.

Ancak uzun yol otobüslerinde bile tüm yolcuların kurallara uymadığı gerçeği, güvenliğin sadece donanımsal değil kültürel bir alışkanlık olduğunu da gözler önüne seriyor.

Şehir içi otobüslerin tabanı; yaşlıların, engelli yolcuların ve bebek arası kullananların araca daha kolay bir şekilde binmesi için yere yakın şekilde tasarlanıyor. Ancak zemin alçaldıkça tekerlek yuvalarının yolcu bölümünde kapladığı alan da daha belirgin hale geliyor.

Bu nedenle tekerleklerin üzerinde yüksek çıkıntılar, standart yöndeki koltukların aynı yönde sıralanmasını zor hale getiriyor. Koltuklar aracın gittiği yöne doğru yerleştirildiğinde yeterli ayak boşluğu kalmayabiliyor veya bazı bölümler kullanılamaz hale geliyor.

Bu nedenle üreticiler, tekerlek yuvalarının arkasına veya üzerine ters yöne bakan koltuklar yerleştirerek araç içindeki alanı değerlendirerek oturma alanına dönüştürüyor.

Alçak tabanlı otobüslerde ters koltukların tercih edilmesinin ardındaki neden belli oldu. Teknik raporlara göre bu koltuk düzeni, tekerlek yuvalarının oluşturduğu alan kaybını azaltarak araç içindeki kapasitenin daha verimli kullanılmasını sağlıyor. Tekerlek yuvalarının çevresine karşılıklı koltuklar yerleştirildiğinde dört kişilik oturma alanları oluşturulabiliyor. Böylece hem alçak tabanlı tasarım korunuyor hem de otobüsün yolcu kapasitesindeki kayıp en aza indiriliyor.

Koltukların konumu; otobüsün şasisi, tekerleklerin yerleşimi, kapılar ve tekerlekli sandalye alanı gibi unsurlara göre değişebiliyor. Bu nedenle her otobüste ters koltuk bulunmuyor. Ancak bu tasarımın temel amacı, sınırlı iç alanı mümkün olduğunca verimli kullanmak.