70 yıldır tartışılıyordu! Diyabetin yeni türü resmen tanındı

Diyabetle ilgili yaklaşık 70 yıldır süren tartışmada yeni bir dönem başladı. Uluslararası Diyabet Federasyonu, özellikle uzun süre yetersiz beslenen kişilerde görülen ve diğer diyabet türleriyle karıştırılabilen hastalığı “Tip 5 diyabet” adıyla resmen tanıdı.

Tip 5 diyabet yeni ortaya çıkmış bir hastalık değil. İlk vakalar 1955 yılında Jamaika’da tanımlandı. Hastalık daha sonra uzun süre geri planda kaldı. Dünya Sağlık Örgütü 1980’li yıllarda yetersiz beslenmeyle ilişkili diyabeti sınıflandırmasına dahil etti ancak yeterli bilimsel kanıt bulunmadığı gerekçesiyle 1999 yılında bu tanımı kaldırdı. Aradan geçen yıllarda hastalığın gerçekten ayrı bir diyabet türü olup olmadığı tartışılmaya devam etti.

Yeni değerlendirmelere göre Tip 5 diyabet dünya genelinde 25 milyona kadar kişide bulunabilir. Vakaların özellikle sağlık hizmetlerine erişimin sınırlı olduğu, yetersiz beslenmenin yaygın görüldüğü düşük ve orta gelirli ülkelerde yoğunlaştığı düşünülüyor. Asya ve Afrika öne çıksa da Latin Amerika ve Karayipler’de artan gıda güvensizliği nedeniyle benzer vakaların görülebileceğine dikkat çekiliyor.

Tip 5 diyabetin temelinde uzun süreli besin eksikliğinin pankreas üzerindeki etkisinin bulunabileceği düşünülüyor. Araştırmalar, çocukluk veya gençlik döneminde yaşanan kronik yetersiz beslenmenin pankreasın gelişimini etkileyebileceğini ve ilerleyen yıllarda yeterli insülin üretilememesine yol açabileceğini gösteriyor. Bu hastalarda insülin üretimi düşük olabiliyor ancak Tip 2 diyabette sık görülen insülin direnci aynı şekilde ortaya çıkmıyor. Bu farklılık, Tip 5 diyabetin başka diyabet türleriyle karıştırılmasına neden olabiliyor.

Hastalığın doğru tanınması tedavi açısından da önem taşıyor. Tip 5 diyabetli kişiler, Tip 1 diyabet hastaları kadar yoğun insüline ihtiyaç duymayabilir. Gereğinden fazla insülin verilmesi ise kan şekerinin tehlikeli seviyelere düşmesine neden olabilir. Bu risk özellikle düzenli yemek bulmanın ve kan şekeri takibinin zor olduğu bölgelerde daha büyük önem taşıyor. Uluslararası Diyabet Federasyonu hastalığı tanımış olsa da tartışma tamamen sona ermiş değil. Bazı araştırmacılar kararın yıllar önce alınması gerektiğini savunurken, bazıları yetersiz beslenmeyle bağlantılı vakalar arasındaki farklılıklar nedeniyle Tip 5 diyabet için kesin bir sınıflandırma yapılmasını erken buluyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün ise Tip 5 diyabeti yeniden resmi sınıflandırmasına dahil edip etmeyeceği henüz belli değil.