Cemaat nedir?
Kurt ve kuşun dahi sürüler halinde yaşadığı bir dünyada sosyal bir varlık olan ve yaşamak için başkalarına devamlı ihtiyaç duyan insanın, hemcinsleri arasında bir öbeğe mensup olmadan yaşaması mümkün müdür?
Cemaat, akıllı birlikteliktir. Gölgelerin değil şahsiyetlerin oluşturduğu sosyal dokulardır. Hızlı esen rüzgarların toplumsal çukurlara doluşturduğu insan öbeklerine “cemaat” adı verilemez. Olsa olsa “cemadat” denilebilir. Cemaat duygu, düşünce ve eylem birlikteliğini gerçekleştirmiş yapılardır. Duygu, düşünce, eylem birliği farklılıkların yok edilmesi demek değildir. Farklılıklarını yok edenler cemaat olamazlar. Eğer öyle olsaydı, kabristan sakinlerine en uyumlu cemaat olarak bakmamız gerekirdi. Çünkü ölüler farklı duyuş, düşünüş ve davranışlar sergileyemezler. Cemaat, farklılıkların insicamıdır. Kesrette vahdet bulmaktır. Farklılıklarını tefrikaya değil, zenginliğe dönüştürmenin yolunu bulmuş erdemli topluluktur. Birlikte yaşamak, birlikte iş yapmak, yalnızca birlikte yaşayarak ve birlikte iş yaparak öğrenilir. Bunun ne okulu, ne kitabı vardır. Bunun mektebi cemaattir. Daha kendi aralarında dahi birlikte yaşamayı ve iş yapmayı beceremeyenler, hangi toplumsal dönüşüme öncülük edecekler? İster fert planında ister cemaat planında yapılacak olan “yanlışın farkında olmak ve doğrusunu öğrenip uygulamaya koymak”tır. Hüsranda olan insanlığın içinden çıkıp iman eden, imanını eyleme döküp amel işleyen, amelini fasit ya da fasık değil de salih olması için meşruiyet, meşru usul ve meşru hedefi gözeterek yapan, yaptığı bu hak olma vasfını kazanmış eylemi tavsiye eden ve her şeye rağmen bu tavsiyesinde ısrar edip sabır ve sebat gösteren topluluk “cemaat” değil midir?
