Srebrenica’nın kasabı öldü, peki Srebrenica’nın vicdan borcu bitti mi?

Srebrenica’nın kasabı öldü, peki Srebrenica’nın vicdan borcu bitti mi?
MEHMET KOÇAK 

İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Avrupa’nın ortasında yaşanan en büyük insanlık dramlarından biri Bosna Hersek’te meydana geldi. Avrupa’nın göbeğinde, Birleşmiş Milletler’in güvenli bölge ilan ettiği Srebrenica’da binlerce Boşnak Müslüman, dünyanın gözü önünde katledildi. 

Bosna Hersek’in küçük bir şehri olan Srebrenitsa’da 11-22 Temmuz 1995 tarihleri arasında Boşnaklara karşı işlenen soykırımdan hüküm giyen savaş suçlusu Ratko Mladic’in tutuklu olduğu cezaevinde öldüğü duyuruldu.

Yani Mladić denen cani artık hayatta değil.

Ancak asıl soru şu:

Mladić’in ölümüyle Srebrenica dosyası kapandı mı? 

Hayır!

Resmen kapandığı ilan edilse de vicdani acıdan kapanmadı.

*

Ratko Mladiç kimdi?

Srebrenica ve Bosna genelinde gerçekleştirilen katliamın baş aktörü olan Sırp general Ratko Mladiç, dünya kamuoyunda “Bosna Kasabı” olarak bilinir.

Mladić, Bosna Savaşı sırasında Bosnalı Sırp Ordusu’nun komutanıydı. 1992-1995 yılları arasında Bosna Hersek’te gerçekleştirilen ağır savaş suçları, etnik temizlik ve sivillere yönelik saldırılarla ilişkilendirildi. Saraybosna kuşatması ve Srebrenica’daki katliamının baş sorumlusu olan  Mladić, savaşın ardından uzun yıllar Sırbistan’daki çevreler tarafından saklandığı ve korunduğu için yakalanmadı.

Sırp cani Mladiç, kaçtı ama adaletin pençesinden kurtulamadı.

Nihayet uluslararası baskıların artması üzerine Mladić, 26 Mayıs 2011’de Sırbistan’da yakalandı ve 31 Mayıs 2011’de Lahey’deki ‘Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne (ICTY) teslim edildi.

22 Kasım 2017’de mahkeme tarafından soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından mahkûm edildi ve ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Temyiz sürecinin ardından bu karar 2021 yılında kesinleşti.

Bosna Hersek’in doğusundaki Srebrenitsa’da Temmuz 1995’te Boşnaklara karşı işlenen soykırımdan hüküm giyen savaş suçlusu Ratko Mladic 26 Ağustos 2026öldüğü bildirildi.

*

Soykırımın tek sorumlusu Mladiç değildi…

Elbette Mladić’in ve onun emrindeki Bosnalı Sırp güçler (Çetnikler)’in doğrudan sorumluluğu tartışmasızdır.

Fakat tarihin ve vicdanın sorması gereken başka sorular da vardır: Daha doğrusu Srebrenica Soykırımının tek sorumlusu Mladić, değildir. 

Çünkü Srebrenica, Birleşmiş Milletler(BM) tarafından “güvenli bölge” ilan edilmişti. Bölgeyi korumakla görevli BM Barış Gücü UNPROFOR askerleri de bunun için oradaydı. Fakat Sırp güçleri Srebrenica’ya girdiğinde Birleşmiş Milletler engelleyici hiçbir müdahalede bulunmadı.

Hollandalı UNPROFOR birliği, yani Dutchbat, silahlı Sırp güçleri karşısında Srebrenica’yı neden korumadı? Sorusu hâlâ cevaplanmadığı gibi  Hiçbir BM ve BM’ye bağlı barış gücü UNPROFOR yetkilisi sorgulanıp cezalandırılmadı.

Unutulmasın ki; Srebrenica’da tek kelimetle bir insanlık faciası yaşandı. İhmal ve ya ihanetin sonucu binlerce insan, kendilerini koruyacağına inanılan uluslararası gücün gözü önünde katledildi.

Dolayısıyla “Srebrenica konusunda “Mladić yakalandı, yargılandı, cezalandırıldı ve tutuklu iken öldü” demek, bu trajedinin bütün boyutlarını açıklamaya yetmez.

Hatırlatmak isterim ki; Srebrenica annelerinin adalet arayışı hâlâ devam ediyor…

Sırp kasabın ölümüyle nedeniyle yeniden hatırlanan Srebrenica Soykırımı ve dinmeyen  acılar; unutulmadı ve de unutulmayacak. Srebrenica başta olmak üzere Bosna şehitlerimizi rahmetle anıyor; Sırp kasap Ratko Mladiç ve onun siyasi lideri Radovan Karadziç başta olmak üzere Sırp Çetnik ve Hırvat Ustaşaları lanetliyorum.