Modern hayatın en görünmez fakat en hayati damarlarından biri: İnternet. Günlük yaşamımızı taşıyan bu dev dijital ağ, uzmanlara göre düşündüğümüzden çok daha kırılgan. ABD’nin Virginia eyaletinde geçtiğimiz günlerde yaşanan bir veri merkezi arızası, “Dijital düzen ne kadar sağlam?” sorusunu yeniden masaya yatırdı.
Kullanıcıların gözünde sadece birkaç uygulamanın çökmesi gibi görünen bu aksaklık, uzmanlara göre aslında küresel ölçekte felaket senaryosunun küçük bir fragmanıydı.
“Büyük Çöküş” ihtimali artık masada
İnternetin temelini oluşturan DNS ve BGP gibi yapılar, onlarca yıl önce geliştirilen eski protokollerin hâlâ omurga görevini üstlenmesi nedeniyle hem güçlü hem de riskli. Uzmanların “Büyük Çöküş” olarak adlandırdığı senaryo ise adım adım şöyle şekilleniyor:
Iowa’daki Google veri merkezinin doğal afetle devre dışı kalması
Amazon’un Virginia tesislerinin sıcak hava dalgasıyla çökmesi
Avrupa kaynaklı bir siber saldırının yedek sistemleri hedef alması
Yapay zekâ tarafından üretilmiş hatalı bir kodun zincirleme çöküş başlatması
Sonuç? YouTube, Gmail, bankacılık sistemleri, akıllı cihazlar… Hatta devlet hizmetleri bile küresel ölçekte tamamen işlevsiz kalabilir.
“İnternet çalışıyor olabilir ama hiçbir şey çalışmaz”
İnternet altyapı uzmanı Doug Madory, riskin boyutunu şöyle özetliyor:
“Teknik olarak internet ayakta olabilir. Ancak insanların alıştığı hiçbir servis çalışmaz; çünkü hepsi dev veri merkezlerine bağlı.”
UCL’den Prof. Steven Murdoch’ın ise daha karanlık bir uyarısı var:
“Eğer internet tamamen kapanırsa, onu yeniden nasıl ayağa kaldıracağımızı kimse bilmiyor.”
Asıl tehlike: Kablolar değil protokoller
Popüler kültürde sıkça işlenen deniz altı kablolarına saldırı senaryoları, uzmanlara göre tek başına interneti çökertmeye yetmez. Asıl risk; DNS sağlayıcıları ve küresel trafiği yöneten BGP protokolünde yaşanabilecek büyük bir hata. Böyle bir durumda:
“.com” uzantılı siteler dâhil tüm dünya iletişimi birkaç saat içinde durabilir.
Gizli acil durum planları bile yapıldı
İngiltere’de bir dönem, internet çökerse devreye girecek fiziksel bir eylem planının hazırlanmış olduğu biliniyor. Murdoch, o planı şöyle anlatıyor:
“İnterneti bilen uzmanlar toplanıp ne yapılacağına karar verecekti.”
Ancak bu planın bugün hâlâ geçerli olup olmadığı bilinmiyor.
İnternet, insanlığın en büyük başarılarından biri. Ama aynı zamanda en hassas kırılma noktası. Uzmanlara göre asıl soru şu:
Büyük çöküş yaşanacak mı? değil…
Ne zaman yaşanacak ve biz buna ne kadar hazırız?
