Türkiye-Kazakistan ilişkileri Stratejik uyumdan çok boyutlu işbirliğine
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Astana ziyareti hem Türkiye-Kazakistan ilişkileri hem de TDT bağlamında oldukça önemlidir, Türkiye ve Kazakistan arasındaki stratejik işbirliğinin daha da derinleştirilmesi ve çeşitli alanlarda yeni işbirliklerinin tesisine yönelik adımlar atılmıştır
Uluslararası İlişkiler Uzmanı Doç. Dr. Halit Hamzaoğlu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Kazakistan ziyaretini ve önemini AA Analiz için kaleme aldı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in daveti üzerine gerçekleştirdiği Astana ziyareti, iki devlet arasında var olan stratejik işbirliğinin daha da derinleştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Türkiye ve Kazakistan arasındaki ikili ilişkilerin mevcut durumu ve gelişme perspektifleri, ziyaretin odak noktalarından biridir. Ziyaret kapsamında Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi Altıncı Toplantısı gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda iki ülke arasında 13 anlaşma imzalanmıştır. Ayrıca, 15 Mayıs'ta Türkistan'da Türk Devletleri Teşkilatının (TDT) üye ülkelerinin liderlerinin katılacağı "Yapay Zeka ve Dijital Dönüşüm" temalı gayriresmi bir zirve düzenlenmektedir.
EKONOMİK İŞBİRLİĞİ DERİNLEŞİYOR
Türkiye ve Kazakistan arasındaki ilişkilerin temel gündem maddelerinden birisini ekonomik işbirliği oluşturmaktadır. Türkiye, Kazakistan'ın en büyük beş ticaret ortağı arasında yer almaktadır. 2025'te iki kardeş ülke arasındaki ticaret hacmi yüzde 9 artmıştır. Bu bağlamda ekonomik ve ticari işbirliği mekanizmalarının pekiştirilmesi öngörülmektedir. Ticaret ve ekonomik işbirliği alanında koordinasyonun sürdürülmesi, ikili ilişkilerin güçlendirilmesini sağlayan önemli etkenlerdendir. Türkiye ve Kazakistan arasındaki ticaret hacmi 10 milyar dolara yaklaşmıştır. İki ülke lideri, ticaret hacmini 15 milyar dolara ulaştırmayı hedeflemektedir.
390 MİLYON DOLAR YATIRIM
Bu hedef doğrultusunda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ziyareti, ekonomik işbirliğinin derinleştirilmesi için büyük bir fırsat yaratmıştır. 2025'te Türkiye, Kazakistan ekonomisine yaklaşık 390 milyon dolar yatırım yapmıştır. Son 20 yılda bu rakam 6 milyar doları aşmıştır. İnşaat, hafif sanayi, metalurji, ulaştırma ve lojistik, ilaç üretimi ve elektronik cihazlar alanlarında 98 ortak proje başlatılmıştır. Enerji işbirliğini çeşitlendirmeyi hedefleyen Kazakistan, petrol ihracatında Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı'nı etkin bir şekilde kullanmaktadır. Aksa Enerji'nin yatırımlarıyla gerçekleştirilen Kızılorda Kombine Isı ve Elektrik Santrali Projesi, enerji alanındaki işbirliğinin geliştirilmesi için yeni fırsatlar sunmaktadır. 240 megavat (MW) kapasiteli santral, Kazakistan’ın Kızılorda vilayetinin elektrik ve ısıtma ihtiyacını karşılayacaktır.
Türkiye ve Kazakistan arasındaki ilişkilerin bir başka odak noktasını ise tarım alanındaki işbirliği oluşturmaktadır. 2025'in sonu itibarıyla Türkiye ile Kazakistan arasındaki tarım ürünleri ticareti, yüzde 25'in üzerinde artarak yaklaşık 360 milyon dolara ulaşmıştır. Enerji ve ulaşım alanları, iki devlet arasındaki ilişkilerde lokomotif işlevi görmektedir.
SAVUNMA SANAYİNDE İŞBİRLİĞİ
Son yıllarda iki kardeş devlet arasında savunma sanayisi alanında yakın işbirliği gerçekleştirilmektedir. 10 Mayıs 2022'de Ankara’da Türk Havacılık ve Uzay Sanayii Anonim Şirketi (TUSAŞ) ile Kazakistan Engineering arasında ANKA insansız hava araçlarının (İHA) Kazakistan’da üretimi, bakımı ve onarımı konusunda memorandum imzalanmıştır. Böylece Kazakistan, ANKA İHA’larının Türkiye dışındaki üretiminin yapılacağı ilk ülke olmuştur. Son toplantıda da iki ülke arasında "ANKA İnsansız Hava Araçlarının Üretimi ve Bakımı için Ortak Girişim Kurulmasına İlişkin Anlaşma" imzalanmıştır.
ORTA KORİDOR BİRLEŞTİRİCİ OLDU
Ayrıca Avrasya bağlantısallığının kilit aktörlerinden Kazakistan, Orta Koridor’u ekonomik kalkınma açısından önemsemektedir. Bu çerçevede altyapı geliştirme, kara yolu ve demir yolu hatlarının modernizasyonuna önemli miktarda yatırım yapılmaktadır. Orta Koridor'daki yük akışının artması, çeşitli jeopolitik değişikliklerin arka planında daha cazip hale gelmektedir. 2025'te Orta Koridor’dan 4 milyon ton yük taşınmıştır. Önümüzdeki yıllarda bu güzergah üzerinden transit hacminin 10 milyon tona çıkarılması planlanmaktadır. Türkiye ile Kazakistan’ın Orta Koridor hattındaki koordinasyonu, bölgesel bağlantısallığın sağlanması açısından oldukça önemlidir.
TÜRK DEVLETLERİ İÇİN FIRSAT
Uluslararası sistemde giderek artan belirsizlikler, istikrarı, refahı ve öngörülebilirliği önemli ölçüde etkilemekte ve yönlendirmektedir. Yaşanan bölgesel ve küresel buhranlara güçlü ve doğru yanıt vermek için yeni işbirliği mekanizmalarına gereksinim duyulmaktadır. Bu bağlamda Türk dünyası, mevzubahis belirsizlikleri bertaraf etmek için müşterek stratejiler uygulamayı öncelemektedir. Türk dünyası arasındaki işbirliği mekanizmalarının bağlantısallık temelinde gelişmesi, daha öngörülebilir bölgesel nizamın inşa edilmesine yardımcı olmaktadır. Mevzu bahis bölgesel nizam, artan belirsizliğe karşı istikrar, ihya ve inşa kavramlarını öne çıkaran bir muhtevaya sahiptir. Türk dünyası arasındaki bağlantısallık, enerji, ulaşım, yatırım, kalkınma, ticaret, dijitalleşme ve iletişim gibi stratejik konularda ortak hareket alanlarının oluşmasına imkan sağlamaktadır. Bu ortak hareket alanları, Türk devletlerinin daha da konsolide olmasını ve artan tehditlere karşı güçlü bir yanıt vermesini kolaylaştırmaktadır. Türk dünyasının bağlantısallık potansiyeli, Türk devletlerinin her biri için büyük ekonomik fırsatlar doğurmaktadır. Bu fırsatlar, uzun vadeli projeksiyonların hayata geçirilmesi bağlamında da önemlidir çünkü kesintisiz bağlantısallığın sağlanması, beşeri ve kültürel konularda da somut işbirliklerinin gelişimini hızlandıracaktır.
GİDEREK BÜYÜYEN ORTAKLIK
Kazakistan, Türk dünyasının küresel bir oyuncuya dönüşebilmesi açısından oldukça önemli bir aktördür. Doğu-Batı bağlantısallığında stratejik bir konumda bulunan Kazakistan, sahip olduğu potansiyeli Türkiye ile inşa ettiği etkin işbirliği mekanizmalarıyla daha da pekiştirmektedir. Hem Türkiye hem de Kazakistan mevcut jeoekonomik düzende bağlantısallığın sağlanmasını ve yeni istikrar modellerinin hayata geçirilmesini öncelemektedirler. Mevzu bahis öncelik, iki kardeş devletin muhtelif istikametlerde ortak bir stratejik gündemle hareket etmesini kolaylaştırmaktadır.
DAHA GÜÇLÜ BİRLİKTELİK
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Astana ziyareti hem ikili ilişkiler hem de TDT bağlamında oldukça önemlidir. Türkiye ve Kazakistan arasındaki stratejik işbirliğinin daha da derinleştirilmesi ve çeşitli alanlarda yeni işbirliklerinin tesisine yönelik adımlar atılmıştır. Bu bağlamda çeşitli alanlarda önemli işbirliği anlaşmaları imzalanmıştır. Özellikle enerji alanında yapılan anlaşmalar, iki devlet arasındaki ekonomik işbirliğini yeni bir aşamaya taşıyacaktır. Bu doğrultuda müşahhas adımların atılması, iki kardeş devlet arasındaki stratejik uyumu daha da güçlendirecektir.
Ayrıca, ticaret ve sanayi işbirliği yeni anlaşmalarla pekiştirilmiştir. Savunma sanayisi alanında işbirliğinin artırılması, yine ziyaretin gündem maddelerinden biri olmuştur. Türkiye ve Kazakistan arasındaki kültürel ve eğitim işbirliğinin derinleştirilmesine yönelik yeni adımları atacak anlaşmalar da imzalanmıştır.
Türkiye ve Kazakistan arasındaki kardeşlik bağı, ekonomik koordinasyonun ve stratejik uyumun gelişimine olanak tanımaktadır. Türkiye ve Kazakistan arasındaki ilişkilerin ivme kazanması, sadece bölgesel anlamda değil aynı zamanda küresel ölçekte de istikrar sağlayıcı bir unsurdur. İstikrar odaklı bölgesel zeminin oluşması, belirsizliğin hüküm sürdüğü jeopolitik ortamda öngörülebilirliğin sağlanmasına katkı sunmaktadır. Ankara ve Astana arasındaki stratejik uyum, kuzeydeki ve güneydeki jeopolitik kırılmaların, belirsizliklerin ve meydan okumaların bertaraf edilmesini mümkün kılmaktadır.
