Siz sorun SGK Uzmanı Murat Özdamar cevaplasın! İsteğe bağlı sigorta ve emekliliğin püf noktası
SGK Uzmanı Murat Özdamar, Akit okuyucularından gelen sorula cevap vermeye devam ediyor. Özdamar, bu hafta isteğe bağlı sigorta ve em emekliliğe ilişkin birçok vatandaşın merak ettiği soruya cevap verdi.
Her hafta sizlerden gelen sorulara cevap veren SGK Uzmanı Murat Özdamar, bu hafta da vatandaşın merak etiği birçok konuya açıklık getirdi. Siz de merak ettiklerinizi aşağıda yer alan yorumlar kısmına yazın, Özdamar cevaplasdın..
İsteğe bağlı sigorta ile emeklilik mümkün
Soru: İlk sigorta prim ödemem 2004 yılında oldu. Toplamda 160 gün primim var. Ev hanımıyım. Bu nedenle sigortalı çalışma imkânım yok. 43 yaşına geldim. Emekli olmaya hak kazanmak için dışarıdan kendi prim ödeme imkânım var mı? Saliha N.
Cevap: Emekli maaşına hak kazanabilmek için kanunun öngördüğü süre kadar prim ödenmiş olması gerekiyor. İsteğe bağlı sigortanın statüsü Bağ-Kur’dur. Bağ-Kur şartlarından emekli olabilmek için ödenmesi gereken en az prim ise 5400 gündür. Türkiye’de ikamet eden ve 18 yaşını tamamlamış olan herkes isteğe bağlı sigortalı olabilir. Bunun için SGK’ya bir dilekçe verilmesi yeterlidir. İsteğe bağlı sigorta başlatır ve prim günü 5400 gün olacak biçimde ödeme yaparsanız 5400 gün prim üzerinden 60 yaşında emekli olma hakkını kazanırsınız.
Yurt dışı primlerini Türkiye’de birleştirmek için sözleşme olmalı
Soru: Ben 1991 yılında sonradan Türk vatandaşlığına geçen bir Avusturyalı Müslüman kadınla evlendim. Eşimin Türkiye’deki sigorta başlangıcı 1998/Aralık ayında başladı. Toplamda 4800 gün kadar prim ödemesi oldu. Evlenmeden önce Avusturya’da 4 sene kadar prim ödemesi olmuş. Eşim yurt dışı hizmetinin Türkiye’ye taşıyabilir mi? Raif A.
Cevap: Türkiye ile Avusturya arasında sosyal güvelik sözleşmesi bulunuyor. Sözleşme hükümlerine göre, iki ülkede de sigortalı hizmeti bulunan ancak tek bir ülkedeki hizmeti aylık bağlamaya yetmeyenlere talepleri halinde iki ülkedeki hizmetleri birleştirilerek aylık bağlanabiliyor. Bu durumda diğer ülkede başlayan ilk işe giriş tarihi Türkiye’deki işe giriş tarihi gibi değerlendirilip emeklilik şartları belirleniyor. Eşiniz Türkiye’deki hizmetiyle yaş beklemeden 5975 gün primle veya 3600 gün prim şartından 58 yaşında emekli olabilir. Ancak eşinizin Avusturya’da yatan primleri dikkate alınarak birleştirilecek hizmetlerle 5975 gün primi oluşacak ve hemen emekli olabilecek. Hizmet birleştirmesi yaparak sözleşme aylığı bağlanması için yazılı başvuruda bulunmanız halinde size emekli maaşı bağlanır. Bağlanacak emekli maaşı ise Türkiye prim gününün toplam prim gününe bölünmesi sonucu bulunacak oran üzerinden ödenir.
Yaş şartını tamamlayanlar primlerini toplu çekebilir
Soru: Ben 61 yaşındayım. İlk sigortam 1984 yılında başladı ve toplamda 2120 gün SSK’lı olarak prim ödemesi yapabildim. Yatan primleri toplu olarak çekme hakkım var mı? Hasan K.
Cevap: Emekli olmak için gerekli yaşı tamamlayan ancak prim günleri emekli olmaya yeterli gelmeyen sigortalılar yazılı müracaat etmesi koşuluyla ödenen primlerini güncel değeri üzerinden alabilir. Buna sigorta mevzuatında “yaşlılık toptan ödemesi” deniliyor. Bu ödemeyi almanın yani primleri toplu olarak alıp hizmetleri tasfiye etmenin ilk şartı, kadın ise 58 yaşını erkek ise 60 yaşını tamamlamış olmaktır. Buna göre 60 yaşını tamamladığınızdan ödenen primlerinizin güncellenmiş değerini toplu ödeme olarak alma hakkınız var. Bu durumda da tüm sigortanız sıfırlanır. Ben size toptan ödeme almak yerine, askerlik borçlanması dahil primlerinizi isteğe bağlı ödemeyle 3600 güne tamamlayıp SSK emeklisi olmanızı tavsiye ederim.
Dul kadınlara aynı sigorta statüsünden iki ölüm maaşı bağlanmaz
Soru: İşçi emeklisi eşim geçen ay rahmetli oldu. SGK’ya müracaat ettim ve bana eşimden SSK statülü ölüm maaşı bağlandı. Benim babam 2006 yılında vefat etmiş idi. Babamın emekliliği Köy Hizmetlerinde hizmetleri ile olmuştu. Ben SGK’ya başvuru yapsam babamın üzerinden de maaş alma imkânım olur mu? Ayten Ö.
Cevap: Kadınlara, vefat etmiş kocasından dul aylığı ve vefat etmiş babadan da yetim aylığı bağlanabilmesi için öncelikle ölenlerin sigorta statülerinin farklı olması gerekiyor. Yani ölen eş ve ölen babanın sigorta statüsü SSK ise iki aylık bağlanmaz. Ölen eş ve ölen babanın sigorta statüsü Bağ-Kur ise iki aylık bağlanmaz. Ölen eş ve ölen babanın sigorta statüsü Emekli Sandığı ise iki aylık bağlanmaz. Geçmişte Köy Hizmetlerinde çalışanlardan memur olanlar Emekli Sandığına işçi olanlar ise SSK’ya tabi idi. Eğer ölen babanızın emeklilik statüsü Emekli Sandığı ise size başvuru halinde ölen babanızdan da aylık bağlanır. Ölen babanızın emeklilik statüsü SSK ise babanızdan ölüm aylığı alma hakkınız bulunmuyor.
Evli olmak malul yetim çocuk maaşına engel değil
Soru: Eşim hastalığı sonrası yüzde 86 oranında ağır engelli oldu. Eşime ölen SSK emeklisi babasından yetim aylığı bağlanabilir mi? Selahattin M.
Cevap: Sigortalı çalışması olmayan, sigortadan emekli maaşı da bulunmayan gerek erkek malul çocukların gerekse kız malul çocukların ölen anne ve babaları üzerinden yetim aylığı alma hakkı bulunuyor. Malul yetim çocuk aylığı için SGK Müdürlüğüne yazılı başvuru yapılması gerekir. SGK eşinizi bir hastaneye sevk ederek heyet raporu düzenletmesini talep edecektir. Düzenlenen bu raporu SGK Sağlık Kurulu inceler, malul kararı verilirse eşinize ölen babası üzerinden yetim aylığı bağlanır.
