Pansuman, yaraların mikroplardan temizlenmesi ve korunması için yapılan yıkama ve örtme işlemidir.
Yaranın iyileşmesinin iyi, çabuk ve iz bırakmadan olması için bölgenin ölü dokulardan ve mikroorganizmalardan temizlenmesi ve dış ortamın zararlı etkilerinden korunması gerekir. Böylece hem mikropların hem de tahriş edici maddelerin yaraya ulaşması engellenmiş olur. Yara kapalı ise tentürdiyot veya mersol kullanılarak temizlenir. Makat ve üreme organları çevresindeki yaralarla açık yaralarda, bunların kendileri de tahriş edici etkileri sebebiyle kullanılmazlar.
Pansuman yaparken Antisepsi ve asepsiye (mikropsuzlaştırma ve temizliğe) dikkat edilir. Steril pansuman aletleri, yara dışında hiçbir yere dokundurulmaz.
Pansuman ile mikroplar hiçbir zaman tam olarak yok edilemediğinden, yeniden çoğalmalarını önlemek ve katılan ilaçları tazelemek için pansuman belirli aralıklarla değiştirilir.
Açık yaralarda, ölü dokular temizlendikten sonra ilk pansuman yapılır. Tuzlu su serumu, ki ona serum fizyolojik denir ve soluheks denilen antiseptik madde köpürtülerek yara iyice yıkanır. Sonra tekrar serum fizyolojikle yıkama yapılır. Bunlar dokuyu tahriş etmez ve yeni ölü dokular ortaya çıkarmazlar. Bunlar yoksa yara yine bir başka antiseptik olan savlon ile yıkanır. Daha sonra yaranın özelliğine göre antibiyotikli veya başka merhem ve pomatlar tatbik edilir. Sonra yara PAD (pansuman kapayıcı pamuk ve onu saran gazlı bez) ile örtülüp üzeri filasterle yapıştırılır veya sargı beziyle sarılır.
Pansuman setinde steril olarak gazlı bezler, gazlı bezleri tutarak yarayı yıkamak için kullanılacak pens ve penset, ölü dokuları kesmek için makas veya neşter, yarayı kapatmak için PAD bulunur.
Bazı deri hastalıklarında ve iyileşmeyen açık yaralarda kullanılan “Sulu Pansuman” vardır. Bunlar etkili maddelerin suda eritilmesiyle hazırlanan sıvılarla yapılır. Esas olarak, sulantılı deri hastalıklarında sızıntıyı kesmek için kullanılırlar. Su, buharlaşma özelliğinde olduğu için uygulanan bölge soğur ve damarlar büzülerek sızıntı kısa sürede durur. Ayrıca antiseptik madde katılır.
Hasta da yapabilir
Tatbii ki kolay olan sulu pansumanı sık sık hasta kendisi uygulayabilir. Temiz bir kaba konulan solüsyona gazlı bez batırılır, iyice sıkılır. Sulu değil nemli olacak şekilde iki kat olarak hasta bölgeye serilir. Beş dakikada bir aynı uygulama tekrar edilir.
"Ağlama şimdi geçecek be.."
Elbette geçmesine geçer de..
1- Öncelikle, kullanacağımız malzemeyi hazırlamalı ve el altında bulundurmalı.. Gazlı bez, su, plasterler, makas vb.
2- Yarayı dokunmadan önce ellerimizi sabunla yıkamalı, antiseptikle temizlemeliyiz.
3- Eğer yara biraz kanıyorsa, bir süre kanın sızmasına izin veririz. Fazla kanıyorsa, kanamanın durması için doğrudan yaranın üzerine bastırırız.
4- Kirli yarayı bolca sabunlu su dökerek yıkarız, böylece yaradan mikroplar temizlenir.
5- Yarada toprak, küçük taş parçaları, cam vb. bulunup bulunmadığına bakarız. Bunlar gevşek bir şekilde ise dikkatle gazlı bez yardımıyla uzaklaştırırız. Yaranın içine saplanmışı varsa, çıkarmaya çalışmayız. Çünki, bir damara girmiş ve saplanmış bir cam parçası bir tıpa işlevi görerek kanın akmasını önleyecektir. Bunu çıkardığımız takdirde başka zarar verebiliriz.
6- Daha sonra yarayı kirletmemek için merkezden çevreye doğru gazlı bez ile sileriz
7- Yara üzerine her hangi bir ilaç ya da pomat sürmeyiz.
8- Normal olarak, yarayı kapatmadan havayla temasını sağlarız. Ancak, yarayla oynama eğiliminde olan küçük çocuklarda, yaranın yapışkanlı plasterler ya da bir bandajla kapatılması gerekir.
9- Eğer yarayı kapatırsak, enfeksiyonu (yaranın kızarması, şişmesi, ağrı ve iltihap) önlemek için pansumanı 24/48 saatte bir yenilemeliyiz.
Gazlı bezi yaranın üzerinden kaldırmaya çalışırken yapışmış olduğunu görürsek, ılık suyla ıslatmalıyız.
Genellikle kirli ortamlarda oluşan yara ölüme kadar yol açabilir. Ona doktor müdahalesi şarttır.
11- Bir yaraya birkaç dikiş atılması gerekiyorsa; ki genellikle yara ne kadar büyükse, dikiş gereksinimi o kadar fazla olacaktır, ya da çok kirli, kötü ya da düzensiz bir görüntüsü varsa, çok fazla dokunmadan temiz pansuman malzemeleri ile kapatır ve tespit eder ve uygun şartlarda bakım yapılması için bir sağlık kuruluşuna başvururuz.
AMAN DİKKAT
Yaraya ilk yardımda pamuk, kağıt mendil ya da peçete kullanılmaz. Bunlar yaraların etrafına yapışarak infeksiyon tehlikesi doğururlar.
Alkol, iyot vb. güçlü dezenfektanlar yarayı yakar.
Antibiyotik içeren merhemler ya da tozlar, pudralar, hastanın bunlara karşı alerjisi varsa yaranın iyileşmesini geciktirebilir.
