Kadının zarafeti, hissiyatı, becerisi en güzel şekilde oyalarda gözlenir.
Bu ince ve zarif sanatın, onun elinde özel bir dili gelişmişti. Bir zamanlar, edeb, iffet, mahremiyet vardı. Genç kızlar, hanımlar, anneler, beklentilerini, müjdeleri, mutlulukları, hüsranları, elemi, neş’eyi oyalarının diliyle söylerlerdi.
Bunun için çiçek oyaları başlı başına bir şifreler buketiydi. Kadınlar başının yemenisini oyaların çiçekleriyle süslerdi. İşlenen çiçeklerin türü, yaşa, konuma göre değişirdi.
Nineler, küçücük kır çiçeklerini kullanırlardı. Bu bir nevi toprağa dönüşü simgelerdi...
Kızlar, gelinler, genç hanımlar, gül, yasemin, sümbül, menekşe, nergis, yıldız çiçeği, küpe çiçeği, çardak gülü, karanfil tercih ederlerdi. Her çiçeğin şekliyle, rengiyle bir anlatımı vardı.
Boynu bükük lâle yaşı ilerleyen hanımların başını süsler. Sarı nergis oyasını başına bağlayanlar ümitsiz sevdalarını anlatırdı. Adamı gurbetteki kadın, yaban gülü oyası; yeni gelinler, gül veya çardak gülü oyası bağlardı. Evinde ağıztadı ‘nahoş’ olan yeni gelin, başına biber oyasını seçerdi. Hele kırmızı acı biber oyası bağlamışsa eşiyle arasının limonî olduğunu, adeta mutsuzluğunu ima ederdi.
Nişan ve düğün bohçalarında hediye olarak kullanılan iğne oyalı yemeniler başlıbaşına imalarla doludur. Bu oyaların imalarından bazıları şöyledir:
Üzüm oya: Ömür boyu tatlılığı demektir. Kayınvalide bohçasına konulur.
Sarmaşık oya: Gelinin kayınvalidesine duyduğu sevgi ve muhabbeti anlatır.
Karanfil oya: Güzellik, hoşluk, memnuniyet ifade eder. Gelin bohçasında kullanıldığı gibi, çok sevilen dostlara hediye edilir. Evlenecek gençlere çeyizlik hediye yapılacaksa özellikle tercih edilir.
Portakal oya: Eskiden kıl kök üzerine yapılan birkaç özel oyadan birisidir. Özellikle çeyizlik olarak hazırlanır. İpek eşarp üzerine dikilir.
Gül oya: Sonsuz sevgiyi ve mutluluğu anlatır.
Biber oya: Gelin bohçasına asla konmaz. Ancak yeni evinde memnun olmayan gelinler durumlarını ailelerine biber oyası yaparak anlatırlar.
Kaynana Dili: Adı üstünde kayınvalide geçimsizliğini ifade ettiği için bu da düğün bohçasına konulmazdı.
Genevir oya: Oğullarını evlendiren anneler, ağırbaşlılığı simgelediği ve iki renkle yapıldığı için, duruma göre hareket edeceklerini belirtmek üzere kullanırlar.
Elma Çiçeği: Baharı ifade eder. Sevinç ve müjde anlamlarıyla yüklüdür. Kayınvalide, görümce ve elti gibi yakın akrabalara hediye edilir. Bebek bekleyen yeni gelinler müjdeyi çevrelerine elma çiçeği oyası işleyerek verir..
Asker oya: Eşleri ya da çocukları askerde olan hanımlar kullanır. Böylece çevredekiler eşi askerde olan genç gelinlere daha bir özen ve saygı gösterir..
Kızılcık oya: Hayatından memnun görünen ancak derdini ifade edemeyen kadınların "Kan kustum kızılcık şerbeti içtim" cümlesine görsel tercüman olur.
