Kekemelik sebebi kesin olarak belirlenmemiş bir konuşma bozukluğu.
Çocuklukta yaşanan endişe, gerilim ve korkuların da etkilerinin olduğu düşünülmekte.. Ses, hece ve sözcüklerin tekrarı, uzatılması ve konuşmanın akışını kesen duraklamalar şeklinde görülen konuşma bozukluğuna kekemelik denir. Bozukluğun şiddeti kişinin içinde bulunduğu duruma göre değişir. Sınav, korku, endişe yaratan ortamlar, çekinilen kişilerle konuşma zorluğu durumlarında ortaya çıkar.
Travmatik bir kaza, kavga, ölüm, patlama ve benzeri olayla oluşan korku, aile içi çatışma ve ebeveynlerin olumsuz tutumları da kekemeliğe yol açabiliyor.
ÇOCUKLARDA KEKEMELİK NEDEN YAŞANIR?
Çocuklarda 2-3,5 yaşları arasında başlayan genellikle geçici olan kekemelik ortaya çıkar. Buna fizyolojik kekemelik denir. Sebebi ise; çocuklarda düşünce hızının, konuşma hızını geçtiği bu yaşlarda henüz yetersiz konuşma ile düşünce ifade edilmemekte, bu yüzden konuşma bozukluğu ortaya çıkmaktadır. Bu durum her çocukta görülmemekte; ancak konuşma bozukluğuna yatkın olan çocuklarda rastlanmaktadır.
Çocuklarda kekemeliğe; parmak emme, alt ıslatma, beslenme problemleri, aşırı hassaslık, çekingenlik eşlik edebilmektedir.
Hastaların %40-60 kadarında ailelerinde kekemeliğe rastlanmıştır.
Kardeş doğumu, okula başlama gibi uyum güçlüklerinin kekemeliğin şiddetini artırdığı konusunda klinik veriler mevcuttur.
Erkeklerde kadınlara göre 3-4 kat daha çok görülmektedir.
Bazı vakalarda erişkinliğe geçiş döneminde kaybolmakta, bunun dışında tedavi edilmeyen vakalar ömür boyu sürmektedir.
Kekemelik %90 geçici olmakla beraber %10 kadarı kalıcı olabilir.
Kekemelik, yabancıların bulunduğu, kalabalık ortamlar, bir otorite konumundaki kişinin karşısında, telefona cevap vermek, birinden bir şey istemek, beklenmedik bir durumla hazırlıksız bir şekilde karşılaşma gibi hallerde belirginleşmektedir. Kekemeler, bu gibi durumlardan kaçınmaya çalışırlar.
korku, baskı, eleştiri
Kekemelik, sıkıntı oluşturan durumlarda daha fazla ortaya çıkıyor. Ailenin diğer bireylerinde kekemelik varsa da çocukta görülme ihtimali yüksektir.
Korku duyulan durumlarda (köpek havlaması, doktora gitme, hastaneye yatma vb.) aniden ortaya çıkabilir. Yanlış ebeveyn tutumları ile de ortaya çıkabilir. Mesela; baskılı tuvalet eğitimi, çocuğun kendi ihtiyaçlarını bağımsızca karşılamasına izin vermeme durumunda, arkadaş seçimine karışıldığında, güzel konuşma konusunda uyarıldığında, yaşının üzerinde düzenlilik ve olgunluk beklendiğinde, aşırı eleştirildiğinde kekemelik riski vardır.
AİLELER NASIL DAVRANMALI?
Kekemelik sorunu olan çocukların ailenin yaklaşımlarına dikkat etmeleri gerekir. Aileler şunlara özem göstermeliler;
Çocuğun konuşması sık sık düzeltilmemeli
Çocuğa kekeleyecek konusu hissettirilmemeli
İlgi ve sevgi gösterilmesinin aşırıya kaçmaması
Düzgün, kibar ‘efendim’li – ‘lütfen’li konuşması istenilmemeli
Aşırı kuralcı ve denetimci tutum gevşetilmeli
Çocukta yetersizlik duygusunun gelişmesi önlenmeli
Çocuğun konuşması üzerine odaklanılmamalı
Çocuğun beslenme ve uykusuna dikkat edilmeli
Çocuk okula gidiyorsa öğretmeni ile bu konumda iş birliği yapılmalıdır.
