Belirti vermeyen basit kemik kisti en çok çocukluk ve ergenlik çağında görülüyor.
Yetişkinlik döneminde neredeyse hiç görülmeyen daha çok çocukluk ve ergenlik çağında ortaya çıkan basit kemik kisti, genellikle belirtisi olmadığı için tesadüfen teşhis edilir.
Basit kemik kisti, kemiğin içinde içi sıvı dolu kistik bir yapıdır.
Basit kemik kisti, kanseröz olmayıp iyi huylu bir hastalıktır.
Sıklıkla humerus (kol Kemiği) üst ucunda ve femur (uyluk kemiği) üst ucunda yerleşir. Aktif basit kemik kistleri, büyüme plağına komşudur. Zamanla, hastanın büyümesi ile basit kemik kisti büyüme plağından uzaklaşır. Basit kemik kisti, diğer kemiklerde de görülebilir. Genelde tek kemikte görülür.
5 - 15 yaşlar
Basit kemik kisti ortopedi uzmanının en sık karşılaştığı iyi huylu tümörlerden biridir. Basit kemik kisti 5 - 15 yaş arasında sık görülmektedir. Erişkin yaşta basit kemik kisti pek görülmez. Basit kemik kistin erkek, kız çocukları arasındaki oranı 2/1'dir.
Neden kaynaklanır?
Basit kemik kistinin neden geliştiği kesin olarak ispat edilememesine rağmen birtakım teoriler vardır. Büyüme plağındaki bozuklukların sebep olabileceği ya da kemik içi venöz tıkanıklıklar sonucu geliştiği konularındaki teoriler bunlara örnektir.
Belirtileri nelerdir?
Birçok basit kemik kistinde klinik bulgusu maalesef yoktur. Başka sebeplerle çekilen radyografilerde tesadüfen tanı koyulma oranı oldukça yüksektir.
Basit kemik kisti, kemiğin korteks dediğimiz kabuk kısmını inceltmesi durumunda ayakta durma gibi yürüme gibi kemiğe yük binen durumlarda basit kemik kisti bölgesinde ağrı olur.
Bunun yanında basit kemik kisti sebebi ile zayıflamış kemikte kırıklar oluşabilir. Kırık durumunda da ağrı, şişlik ve fonksiyon kaybı görülür.
Teşhisi nasıl koyulur?
Basit kemik kistinde teşhis ancak radyoloji ile koyulur. Basit kemik kisti, önceki tedavi ya da kırık sebebi ile komplike hali altıysa ya da yerleşimi çok farklı ise ortopedi uzmanı MR, Bilgisayarlı Tomograf ya da Kemik Sintigrafisi gibi ek testler isteyebilir.
Tedavisi nasıl yapılır?
Kırık riskini artıran basit kemik kistleri tedavi gerektirir.
Tedavi genelde anestezi altında yapılır.
Basit kemik kistlerinin içine bir iğne ile girilerek kist sıvısı boşaltılır. Kist sıvısının sarımsı berrak olması teşhisi kuvvetledirir.
Daha sonra kist içine radyoopak madde enjekte edilerek basit kemik kistinin tek odalı olduğu ve tüm kiste ulaşılabildiği doğrulanır. Bundan sonra ise kist içine ortopedi uzmanının tercihine göre, steroid, hastadan alınan kemik iliği ya da demineralize kemik matriksinden biri enjekte edilir.
Daha büyük ve kırık riskinin çok fazla olduğu basit kemik kistlerinde veya enjeksiyonlara rağmen iyileşme göstermeyen basit kemik kistlerinde küretaj ve greftleme operasyonu uygulanır. Eğer basit kemik kisti, kırıkla beraber başvurduysa internal çivileme uygun vakalarda tercih edilir.
Kanser değil 'sarkom'
Onkoloji bilindiği üzere tümörlerle ilgilenen bilim dalıdır.
Ortopedik onkoloji ise vücudumuzda kol, bacak gibi ölgelerdeki, ayak bileği, diz, kalça, dirsek, omuz gibi eklemlerdeki ve omurganın bazı bölgelerindeki tümörlerle ilgilenir.
Tümör kavramı genellikle kanser olarak algılanmakta. Ancak bu durum pek de doğru değil.
Tıbbi olarak vücutta oluşan her tür şişliğe aslında tümör denir.
Bunun içinde kötü huylu tümörler olabileceği gibi iyi huylu tümörler de yer alır. Ortopedik onkolojide kötü huylu tümörler kanser olarak değil “sarkom” olarak adlandırılır.
Kanserler ise akciğer, mide, prostat gibi iç organların kötü huylu tümörleridir.
Ortopedik onkoloji ise sarkomların teşhis ve tedavisiyle ilgilenir.
Bir sarkom kemikten kaynaklanabileceği gibi adelelerimizden, yağ dokumuzdan, damar ve sinirlerimizden de kaynaklanabilir. Birincisi ‘kemik sarkomu’ olarak denirken diğerleri ise ‘yumuşak doku sarkomu’ denir.
Kemik sarkomlarının da alt grupları vardır. Bunların bazıları çocuk ve gençlerde daha sık gözlenirken bazıları daha ileri yaşlarda gözlenmektedir. Bunların tedavileri de farklı farklıdır.
İleri yaşlarda daha sık karşılaştığımız kondrosarkom tedavisinde elimizdeki tek silah ise çoğu zaman ameliyat olmaktadır.
Sarkom ameliyatları son derece zordur ve titizlikle planlanmalıdır.
Burada söylenmek istenen; tümörlü dokunun, etrafında sağlam bir doku bırakılarak geniş olarak çıkartılmasıdır.
