İran’daki 3’lü zirveyi değerlendiren Başkan Erdoğan, İdlib uyarısında bulunarak, “Biz Suriye’de askeri değil siyasi çözümden yanayız. Bunun için Suriye’nin toprak bütünlüğünün korunması, terör unsurlarının etkisiz hale getirilmesi ve oldu bittilere izin verilmemesi gerekiyor” dedi.
HACI YAKIŞIKLI TAHRAN Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Astana sürecinin 3. Liderler Zirvesi olan Tahran buluşmasını gazetecilere değerlendirdi. Suriye’de askeri değil siyasi çözümden yana olduklarını yineleyen Erdoğan, şunları dile getirdi: “Bunun için Suriye’nin toprak bütünlüğünün korunması, terör unsurlarının etkisiz hale getirilmesi ve oldu bittilere izin verilmemesi gerekiyor. Suriye’de 7 yıldır devam eden savaşın daha büyük insani dramlar üretmesine müsaade etmemeliyiz. Üç garantör ülke olarak bunun üzerinde hassasiyetle durmamızın gereğini ortaya koyduk. Tabii biz Suriye’de DEAŞ ve PYD-YPG başta olmak üzere bütün terör örgütlerinin temizlenmesinden yanayız. Sahada oldu bittilere izin vermeyeceğimizi Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı hareketleriyle de ortaya koyduk.”
ILIMLI MUHALİFLER DE VAR
Halep, Doğu Guta gibi yerlerden gelen ÖSO gibi ılımlı muhaliflerin de şu anda İdlib’te bulunduğuna dikkat çeken Başkan Erdoğan, şöyle devam etti: “Nusra gibi unsurlar bahane gösterilerek sivillere yönelik saldırıları kabul edemeyeceğimizi ifade ettik. Bu, büyük bir insani drama ve yeni bir göç dalgasına da neden olur. Türkiye bunun bedelini ödemek durumunda kalmamalıdır.”
PUTİN’LE AÇIK VE NET KONUŞTUK
Olası bir mülteci akınının, gerek Türkiye’ye, gerek Batı’ya etkilerinin neler olabileceği yönündeki soruyu da cevaplayan Erdoğan, “Bunu gelişmelere göre değerlendirmek lazım. Şu anda değil. Gelişmeler ne gösterir bilemiyoruz” dedi. Tahran’daki zirvenin olumlu sonucunun, ateşkes rejiminin sürdürülmesi konusunda mutabakatın oluşması olduğuna vurgu yapan Başkan Erdoğan, İdlib’e operasyonlarla ilgili Rusya Devlet Başkanı Putin’le hem ikili görüşmede, hem üçlü zirvede çok açık, net konuştuklarını söyledi.
RUSYA VE İRAN ESED’Cİ
İran Cumhurbaşkanı Ruhani’nin Suriye’deki mevcut yönetimle işbirliği yapılması yönündeki beklentilerine ilişkin görüşü de sorulan Erdoğan, “Bu sadece Rusya ile İran’ın yaptığı bir iş. Bizim şu anda rejimle böyle bir şey yapmamız söz konusu değildir” ifadelerini kullandı.
KATLİAM RİSKİ BİTTİ Mİ?
Zirve sonrasında İdlib’de katliam riskinin ortadan kalkıp kalkmadığı sorulan Erdoğan, şöyle konuştu: “Ateşkes rejiminin sürdürülmesi konusunda mutabakat önemli. Mutabakat, inşallah böyle bir şeyi getirir. Tabii bizim çok daha farklı bazı düşüncelerimiz de var. Almanya seyahatinden sonra Sayın Putin’le tekrar bir araya gelebiliriz.” Bu ayın 14’ünde Rusya, Türkiye, Almanya ve Fransa’nın İstanbul’da bir araya geleceğini belirten Başkan Erdoğan, “Dışişleri bakanları ön hazırlıkları yapacak. Daha sonra da inşallah 4’lü olarak bizler, liderler olarak bir araya geleceğiz” bilgisini paylaştı.
TERÖRİSTLER SİLAH BIRAKMALI
Erdoğan, “Suriye’deki terörist grupların silah bırakma işi nasıl olacak? sorusuna ise, şu karşılığı verdi: “Biz orada ateşkes ifadesini kullandık. Onlar silah bırakma olarak ifade ettiler. Bizim temennimiz, bir silah bırakma eyleminin inşallah başlamasıdır. İdlib’te en azından silahların belki susması bile şu anda önemli bir gelişmedir.” “Bize göre, sadece kimyasal silah tehdidi üzerinde durmak, konvansiyonel silahlarla yol açılan ölümlere aldırmamak doğru bir yaklaşım değil” diyen Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:
KONVANSİYONEL SİLAHLAR
“Birinci Dünya Savaşı sonrasındaki süreçte ortaya çıkan, sadece kimyasal silah odaklı o yaklaşımın güncellenmesi lazım. Bu hususta Rusya’ya büyük görev düştüğünü de ifade ettik. ‘BM Güvenlik Konseyi’ndesiniz. Bunu gündeme getirin, bu işi BM’de çözmek lazım’ dedik. ABD, Suriye’de olup bitenleri şu anda tamamen tribünden seyreden bir seyirci konumunda. Hiçbir sözünün arkasında değil. Münbiç’te sözünü tuttu mu? 90 gün dedi, geçti 90’ı... Şimdi yeniden terör örgütlerini oraya sokmanın gayreti içerisinde.
ABD, TERÖRİSTLERİ BESLİYOR
Aynı şeyi Deyrizor’da yaptı. Şu anda terör örgütleri PYD’yi, YPG’yi besliyorlar. Neyle? Petrolle. Orada çok ciddi petrol gelirleri var terör örgütünün. 300 milyon dolarlık ham petrol geliri söz konusu. İşlenmiş halini düşünün. Herhalde 700-800 milyon doları bulur. Ben bu rakamı Putin’e söyledim, şaşırdı. Yani, adamlar kaynakları böyle üretmişler onlara. Onun için de şu anda Amerika orada sadece o iki terör örgütünü besliyor. Onları maşa olarak kullanıyor. Çok daha ilginci geçen gün yine Hulusi Bey’le de (Akar) konuştuk. Yani, şu anda 18 bini aşkın TIR Suriye’nin kuzeyine silah, mühimmat taşımış vaziyette. 3 bin kadar da kargo uçağı yine aynı şekilde her türlü silahı, mühimmatı oraya götürüyor. Tabii orada kurulmuş üsler var. Ve bu üsler, bunlarla besleniyor.”
CANLI YAYIN SÜRPRİZ OLDU
Zirvenin içeriğine kadar canlı yayınlanması konusunda görüşünün sorulması üzerine Başkan Erdoğan, “Canlı yayınlanacağından haberimiz yoktu. Ama hayırlısı olmuş, isabet olmuş...” ifadesini kullandı.
DÜNYA ERDOĞAN’I KONUŞUYOR
Erdoğan-Ruhani-Putin zirvesi dünyanın gündemine oturdu. Arap basınında Başkan Erdoğan’ın “insani kriz uyarısı” öne çıktı. Katar’ın Er-Raya gazetesi, “Erdoğan, şiddet dalgası ve insani kriz yaşanmaması yönünde uyardı” sürmanşetini kullanarak, “Tahran zirvesi, İdlib’deki durumun düzeltilmesi için üçlü anlaşma ile sonlandı” başlığıyla haberini verdi. Londra merkezli Arab el-Cedid gazetesi de “Tahran zirvesi; İdlib konusunda anlaşma” manşetini kullandı. El-Cezire televizyonu ise haberinde, Erdoğan’ın, “İdlib’de elimiz kolumuz bağlı durmayacağız” şeklindeki sözlerini manşete çekti. Irak’ta yayınlanan devlet gazetesi Sabah da Ankara’nın siyasi ve coğrafi istikrar sağlanana kadar çabasını sürdüreceğini ifade ettiği belirtildi. Lübnan Cumhuriyet ve En-Nahar gazeteleri de, “Suriyeli muhaliflerin son kalesi ve yaklaşık 3 milyon insanın yaşadığı İdlib’e yönelik rejim güçleri saldırısı ve yeni krizlerin yaşanmasına ilişkin endişelere” vurgu yapıldı. Mısır devlet gazetesi Ahram da tarafların Amerika’nın Suriye’ye müdahalesini reddetmek konusunda fikir birliğine vardığını yazdı. Zirve, Avrupa basınında Türkiye’nin ateşkes çağrısıyla yer buldu. İşte manşetler: BBC: “Rusya, Türkiye’nin İdlib ateşkesi çağrısını reddetti.” The Times: “Erdoğan, Suriye’de kan banyosu uyarısı yaptı, Putin ateşkesi geri çevirdi.” Der Spiegel: “Putin, İdlib’de çatışmaların durmasını reddetti, Erdoğan ateşkes istedi.” Die Zeit:“Putin, Suriye’nin tamamen kurtarılmasını istedi.” The Guardian: “Putin ve Ruhani, Türkiye’nin sivil katliamına yönelik uyarılarına kulak tıkadı”.
