Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, 2020 dış politikasını değerlendirme toplantısında soruları yanıtladı: (2)

ANKARA (AA) - Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, ABD ile Türkiye arasındaki yaptırımlar sorununun çözülmesi için iş birliği teklifi yapıldığını belirterek, "Şu an bir çalışma grubu kurulmadı ancak görüşmeler var. Çalışma grubu kurulunca ilan ederiz." diye konuştu.

Bakan Çavuşoğlu, Ankara'da gazetecilerle yaptığı sohbet toplantısında gündeme ilişkin açıklamalarda bulundu.

Türkiye ile İsrail ilişkilerine yönelik soruya yanıt veren Çavuşoğlu, ilişkilerin İsrail'in Filistin'e yönelik saldırgan politikaları nedeniyle bu hale geldiğini belirterek, "İsrail bu adımlarını sürdürürse sağlıklı bir ilişki sürdürmemiz mümkün değil. O yüzden ilişkilerin durumu İsrail'e bağlı. Normalleşme olursa o zaman karşılıklı büyükelçi atama kararı da alırız." dedi.

Çavuşoğlu, iki ülke arasında ara bulucuya gerek olmadığına dikkati çekerek, "İki ülke arasında bu diyaloğu kurabilecek birçok kurum ve mekanizma var. İsrail'de bu kararlılık olursa o zaman bu kanallar işleyebilir." ifadelerini kullandı.

ABD'nin Türkiye'ye yönelik aldığı yaptırım kararlarına ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Çavuşoğlu, geçmişte ABD'ye S400 alımları konusunda bir çalışma grubu kurma teklifi yapıldığını ancak kabul edilmediğini belirtti.

Çalışma grubu teklifinin ABD'ye yeniden iletildiğine işaret eden Çavuşoğlu, "Biz daha önce bir çalışma grubu oluşturulması teklifinde bulunduk. NATO bünyesinde, NATO'dan ABD'den ve Türkiye'den uzmanların da olduğu. S400'le ilgili iddialar doğru mu, değil mi uzmanlar değerlendirsin istedik. ABD o zaman yanaşmadı. Şimdi ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ile yaptığımız telefon görüşmesinde teklifin geçerli olduğunu söyledik. Bu konuda ABD'liler de 'birlikte çalışalım' dediler. Şu an ortak bir çalışma grubu kurulmadı ama görüşmeler var. Çalışma grubu kurulunca ilan ederiz." diye konuştu.

Yeni başkan Joe Biden dönemine ilişkin de açıklamalar yapan Çavuşoğlu, ikili ilişkilerin şeffaf ve öngörülebilir olması halinde sorunların çözülebileceğini ifade etti.

- "Gümrük Birliği AB'nin yararına"

Doğu Akdeniz konusunda da değerlendirmelerde bulunan Çavuşoğlu, "Doğu Akdeniz'de biz bir taraftan Türkiye'nin ve Kıbrıs Türk halkının haklarını korumaya kararlı olduğumuzu gösterdik diğer taraftan da hakça paylaşımdan yana olduğumuzu da göstermeye çalıştık. Çok taraflı Doğu Akdeniz Konferansı çerçevesinde görüş ayrılıklarımız olsa da bunları konuşabiliriz ve Akdeniz'de gerginlik azalabilir." dedi.

Çavuşoğlu, AB'nin vize serbestisi konusunda Türkiye'nin yerine getirdiği maddelerden birkaçına küçük detaylar nedeniyle takıldığını belirterek, "Vize serbestisi ve Gümrük Birliği olur mu olur. Gümrük Birliği AB'nin yararına hatta bizden daha fazla yararlanacak ülkeler var ama bizim de terörle mücadelede beklentilerimiz ortada. AB bu konularda adımlar atarsa, bahsettiğimiz olumlu atmosfer diğer alanlardaki ilişkilerimizin önünü de açar." ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin AB ve ABD ile ilişkilerinde kendisi açısından hayati kabul ettiği sorunlar olduğuna dikkati çeken Çavuşoğlu, Suriye'de PYD/PKK'ya verilen destek ile FETÖ konusunda atılmayan adımları örnek gösterdi.

- "İsrail açıklarında çıkan hidrokarbonun en verimli ihracat güzergahı Türkiye'dir"

İsrail ile enerji alanında iş birliği yapılması yönünde bir soruya da yanıt veren Çavuşoğlu, "İsrail açıklarında çıkan hidrokarbonun en verimli ihracat güzergahı Türkiye'dir." dedi.

Bu konuda Türkiye ile görüşmek yerine Türkiye'nin EastMed Forumu gibi oluşumlardan dışlandığına dikkati çeken Çavuşoğlu, "Bu siyasi bir oyundur. Tüm ülkelerle görüşüp bu projenin daha verimli güzergahtan, yani Türkiye'den geçmesi konusunu görüşebiliriz. İsrail'in kıta sahanlığı içinde çıkan hidrokarbon ihraç edecek kadarsa ikili düzeyde görüşülebilir." değerlendirmesini yaptı.

Çavuşoğlu, Nahçıvan'la Azerbaycan arasında açılacak Nahçıvan koridoruna da değinerek, "Bölgesel ticaret ve lojistiğin gelişmesi için önemli bir koridor olacak. Koridor açıldığında Ermenistan'la ilişkiler de normalleşeceği için Ermenistan ve Ermeni halkı da kar edecek. Bizim ve Azerbaycan için çok önemli olduğu kadar Ermenistan için de önemli." ifadelerini kullandı.

Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) Türkiye'ye yönelik tutumunu değerlendiren Çavuşoğlu, bu ülkenin Türkiye'ye yönelik politikalarını "Dostane değil" şeklinde yorumladı.

BAE'nin Türkiye'ye Mısır ve Müslüman Kardeşler'e yönelik tutumu nedeniyle tepki gösterdiğini söyleyen Çavuşoğlu, "Biz Müslüman Kardeşler üzerinden bir politika yapmıyoruz. Mısır'da darbe olduğunda onlar görevdeydi. Fas'ta bazen Müslüman Kardeşler iktidar oluyor bazen olmuyor. Tunus'ta Nahda hareketi vardı şimdi yok ve ilişkilerimiz daha iyi. Kuveyt'te meclisteler. Biz ilişkilerimizi bir hareket üzerinden yürütmüyoruz." açıklamasında bulundu.

Gelecek dönemde yapılacak Körfez İşbirliği Konseyi Zirvesi'ni de hatırlatan Çavuşoğlu, Körfez ülkeleri arasındaki ilişkilerde yumuşama belirtileri olduğunu, bunun Türkiye ile bölge ülkeleri ilişkilerine de yansıyabileceğini belirtti.

- "Uygurları siyaseten kullanmıyor, insan hakları olarak savunuyoruz"

Çavuşoğlu'nun Katar'ın Türkiye'deki yatırımlarını eleştiren muhalefete yönelik açıklamaları da oldu. Küresel sermayenin Türkiye'ye gelmesinin önemli olduğunu belirten Çavuşoğlu, Türkiye'deki Fransız, İtalyan, Alman ortak yapımı Eurosam'ı hatırlatarak, "Onlar gelince sorun yok da Katar mı sıkıntı? Sermayenin ülkesi, rengi mi var? İsrail'den de bize yatırım yapılıyor ve bu konuda eleştiriliyoruz. İlişkiler kötü ama ticaret devam ediyor diyorlar. İlişkiler kötü diye özel sektörün çıkarlarını mı engelleyelim?" ifadelerini kullandı.

Çin'den gelecek yeni tip koronavirüs (Kovid-19) aşısının gecikmesine ilişkin Çavuşoğlu, gecikmenin Türkiye'nin Uygur Türklerine yönelik tutumuyla ilgili olmadığını söyledi.

Her fırsatta Uygurlara yönelik Türkiye'nin tutumunun ortaya konduğunu söyleyen Çavuşoğlu, "Biz Çin Dışişlerinden aşı konusunda ihracat izni isterken bile hemen ilaveten Uygur Türkleri ile ilgili hassasiyetimizi de söylüyoruz. Heyet yollamak istediğimizi söylüyoruz. Pandemi de yavaş yavaş sona eriyor, bizim Uygur Türklerinin durumunu incelemek için göndereceğimiz heyet için iş birliği yapalım diyoruz. Uygurları siyaseten kullanmıyor, insan hakları olarak savunuyoruz." şeklinde konuştu.

Bazı ülkelerin Uygur meselesini siyasi olarak kullandığına dikkati çeken Çavuşoğlu, Türkiye'nin bu konuda hiç taviz vermediğini vurguladı.

Çavuşoğlu, Azerbaycan'ın talebiyle oluşturulacak bölgesel Altılı Platforma ilişkin ise bazı ülkelerin çekincelerinin olduğunu ancak oluşması halinde bölge için önemli bir siyasi ve ekonomik platform olacağını da sözlerine ekledi.

- İyon Denizi

Yunanistan'ın İyon Denizi’nde karasularını 12 mile çıkarmak istediğine dair açıklamayla ilgili Çavuşoğlu, bu konunun daha önce de gündeme geldiğini söyledi.

Türkiye'nin daha önce bu konuya ilişkin, "Eğer Ege’ye yönelik adım atarsanız, Türkiye'nin cevabını iyi biliyorsunuz dedik ve Ege'ye yönelik bu adımı atmayacaklarını söylediler." ifadesini kullanan Çavuşoğlu, İtalya tarafından atılan adımın Türkiye'yi ilgilendirmediğini kaydetti.

Yunanistan'ın silahsızlandırılmış adaların statüsünü 1950'li yıllardan beri ihlal ettiğine dikkati çeken Çavuşoğlu, bunu 1974'e kadar inkar ettiğini ve daha sonra Türkiye'den tehdit algılandığı iddiasıyla adaları silahlandırdığını kabul ettiğini anımsattı.

Çavuşoğlu, istikşafi görüşmelerde ele alınması gereken konulardan birinin bu olduğuna işaret ederek, "Yunanistan 'Uluslararası Adalet Divanının (UAD) yetkisini tanımayacağım' diyor. Biz de şu gerçeği söylüyoruz, bir sivil havacılıkla ilgili konular, iki silahsızlandırılmış adaların statüsü ve üç deniz yetki alanları var. Yunanistan, bu alanlarda UAD'nin yetkisini tanımıyor. İkili diplomatik yollarla da çözülür ama mahkemeye giderse de biz haklıyız." değerlendirmesinde bulundu.

- Kıbrıs

Kıbrıs meselesiyle ilgili ise iki devletli çözüm konusunda öncellikli olarak "5+5" formatında gerçekleşecek gayriresmi toplantıda bir müzakere zemini oluşması halinde hemen müzakereye başlanabileceğini ifade eden Çavuşoğlu, "İki devletli çözüm olursa müzakere edilecek konu sayısı çok az olur. Dolayısıyla çok daha çabuk bitebilir. Ancak 2021'de bu gerçekleşir mi, bir şey diyemem çünkü sadece bize bağlı değil. Karşı tarafın tutumuna da bağlı." diye konuştu.

Çavuşoğlu, Kapalı Maraş'ın da kimsenin mülkiyet hakkına zarar vermeden açıldığını, Rum kesiminden vatandaşların bile Türkiye'ye teşekkür etmeye başladığını kaydetti.

Envanter çıkarıldıktan sonra da Birleşmiş Milletler (BM) kararlarına uygun şekilde herkesin mülkiyet hakkına sahip çıkarak teslim edileceğini vurguladı.

- Sputnik V Aşısı

Rusya’nın "Sputnik V" aşısına" ilişkin bir soru üzerine Çavuşoğlu, tüm aşı üreten ülkelerde olduğu gibi Rusya'nın aşıyla ilgili bilgileri Türkiye'ye gönderdiğini belirtti.

Türkiye'deki uzmanlar ve Bilim Kurulunun ilave bilgi talep ettiğini ve bunun da gelmeye başladığını ifade eden Çavuşoğlu, "Rusya bize ve bazı diğer ülkelere bu aşının ortak üretimi için teklifte bulundu. Cumhurbaşkanımız da iki tarafın yararına olacak şekilde bunu yapabileceğimizi söyledi ve bir mutabakat zaptı imzalandı. Bilgilerin tamamen gelip incelenmesinden sonra adımlar atılacak." açıklamasında bulundu.

- Suriye

Çavuşoğlu, ABD'yle açıklanan ortak deklarasyon ve daha sonra Soçi'de imzalanan mutabakat zaptına göre, Rusya'nın kendilerinin bulunduğu bölgelerdeki PKK/YPG’lileri en az 30 kilometre güneye çıkarmak zorunda olduğunu hatırlattı.

Mutabakata göre, teröristlerin bu bölgeden çıkmaması durumunda Türkiye'nin gerekeni yapabileceğine dikkati çeken Çavuşoğlu, Rusya'nın söz verdiği bölgeden teröristlerin çıkmadığı bilgisini paylaştı.

Teröristlerin Fırat Kalkanı, Barış Pınarı ve bazı diğer bölgelerine sızmaya çalıştığını ve Türkiye'nin söz konusu teröristleri etkisiz hale getirdiğini ifade eden Çavuşoğlu, "PKK/YPG bundan rahatsız oldu." diye konuştu.

Çavuşoğlu, Rusya ile yapılan görüşmede iki konuda net mesaj verdiklerini belirterek, "Hafter tehdit dili kullanıyor, bize karşı bu söylemleri devam ettirirse bilin ki Hafter bizim için meşru hedeftir. PKK/YPG için de aynı şeyi söyledik. Bakın biz sizinle bir anlaşma imzaladık. Teröristleri çıkarma yükümlülüğünüz var dedik. Mesajı aldılar." dedi.

(Sürecek)