Atakum'da kıyı erozyonuyla bazı yapıların temelleri açığa çıktı, kafelerin altları oyuldu

Samsun'un Atakum ilçesinde kıyı erozyonu, sahil şeridine her geçen gün daha fazla zarar veriyor. Denizin karayı aşındırması sonucu kıyı kesiminde gerileme yaşanırken bazı yapıların temelleri açığa çıktı, kafelerin altları oyuldu, sahildeki duvarlarda çökmeler meydana geldi.

Erozyon, Atakum'un İncesu, Çatalçam, Altınkum ve Taflan bölge sahillerinde etkili oluyor; kıyıdaki yapı ve alanlarda tahribata neden oluyor. Dalgaların aşındırdığı bazı bölümlerde deniz, sahil yoluna kadar ulaşıyor. Kıyıya yakın yapıların çevresindeki zeminde de boşalmalar oluştu.

Zeybek'e göre temel nedenlerden biri sediment bütçesindeki açık

Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Coğrafya Bölümü Fiziki Coğrafya Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halil İbrahim Zeybek, kıyı erozyonunun temel nedenlerinden birinin kıyıdaki sediment bütçesinde (kum, çakıl gibi malzemeler) oluşan açık olduğunu söyledi. Kıyıların, akarsuların taşıdığı malzemeyle beslendiğini belirtti.

Zeybek, "Kıyı erozyonu, kıyı sahalarında aslında sediment bütçesindeki açığın bir sonucudur. Kıyılara akarsular, karalardan malzeme taşırlar. Gerek deltaları gerekse tüm kıyıları besleyen malzemeler, bu akarsuların getirdiği malzemelerdir. Bu nedenle akarsular üzerine plansız ve programsız inşa edilen baraj başta olmak üzere regülatör gibi yapılar, kıyıya taşınan malzeme miktarının azalmasına sebep olur" dedi.

Kıyıda yapılan hatalı yapıların da erozyonda etkili olduğunu dile getiren Zeybek, "Balıkçı barınakları ve limanlar gibi yapılar inşa edilirken kıyıdaki akıntı düzenine ve denizin hidrodinamik özelliklerine dikkat etmek gerekir. Kıyı kenar çizgisinin ihlal edilmesi ve kıyıdaki doğal ortam üzerindeki beşerî baskının artırılmasının da erozyonun nedenleri arasında bulunuyor" diye konuştu. Üçüncü sebep olarak, kıyı kenar çizgisi ihlalini ortaya çıkaran ve kıyıdaki doğal ortam üzerindeki baskıyı artıran kontrolsüz yapılaşmayı sıraladı.

Ortalama deniz seviyesi 1880'den bu yana yaklaşık 25 santimetre yükseldi

Dördüncü nedeni küresel iklim değişikliğine bağlı deniz seviyesi yükselmesi olarak gösteren Zeybek, 1880 yılından günümüze kadar ortalama deniz seviyesinin yaklaşık 25 santimetre yükseldiğini belirtti. Öğretim üyesi, "Deniz seviyesi yükselince dalgaların özellikleri, dalga düzeni, dalga boyları ve akıntı düzeni değişmekte; bunlar da kıyı üzerinde baskı oluşturan temel unsurlardan biri hâline gelmektedir" ifadesini kullandı.

Zeybek, kıyı kanunundaki 100 metre kuralını hatırlattı

Erozyonun önlenmesi için öncelikle kıyıya taşınan malzemedeki azalmanın önüne geçilmesi gerektiğini vurgulayan Zeybek, akarsular üzerine yapılacak baraj, gölet ve regülatörlerin sediment bütçesinde açığa yol açmayacak düzende, planlı ve programlı biçimde tasarlanması gerektiğini söyledi. Kıyı kenar çizgisi ve kıyı çizgisi üzerindeki baskıyı azaltacak denetimlerin sıkı yapılmasını istedi.

Zeybek, "Mevcut kıyı kanununa göre kıyı çizgisinden itibaren, yani deniz ile karanın temas ettiği sahadan kara yönünde 100 metreye kadar yapılaşmanın asla olmaması gerekiyor. Turistik amaçlı geçici birtakım müdahaleler dışında kıyıda yapılaşmaya izin verilmemelidir" dedi. Gerek ülkemizde gerekse dünyanın kıyısında şehirleri bulunan birçok ülkesinde kıyılar üzerindeki beşerî baskının son derece arttığını ve giderek artmaya devam ettiğini kaydetti.

Çok acil müdahale gerektiren durumlarda dalga enerjisini kırmak amacıyla kıyıda kalın blokların geçici tedbir olarak kullanılabileceğini anlatan Zeybek, sediment açığının sürekli olarak giderilmesi için deniz tabanına kum torbaları bırakılmasının ya da uygun yöntemlerle kıyının sediment bakımından desteklenmesinin mümkün olduğunu söyledi. Hatalı yapıların gerisinde biriken malzemenin boru hatlarıyla veya özel deniz araçlarıyla taşınabileceğini, bu tür tedbirlerin kıyı erozyonu üzerindeki baskıyı azaltacağını belirtti.