Türkiye'den çalıp Avrupa'ya götürmüşlerdi: Asırlar sonra yeniden hayat buldu!

Doğal yöntemlerle renklendirilen yün ipliklerin geleneksel tezgahlarda işlenmesiyle ortaya çıkan halılarda, Anadolu'nun dokuma kültürü ile Edirne’nin tarihi renk mirası bir araya geldi.

Geçmişi yüzyıllar öncesine uzanan Yağcıbedir halıları, "Türk düğümü" olarak bilinen çift düğüm tekniği, kökboyayla renklendirilen yün iplikleri ve kendine özgü motifleriyle biliniyor.

Halıların karakteristik renkleri arasında lacivert, koyu mavi ve kırmızı tonları öne çıkarken, motiflerde Yörüklerin yaşamından, doğadan ve Anadolu kültüründen izler yer alıyor.

Yağcıbedir halılarında kullanılan Edirne kırmızısı ise geçmişte Avrupa'da "Türk kırmızısı" adıyla da tanındı.

Edirne ve çevresinde yetiştirilen kökboya bitkisinden elde edilen tarihi renk, uzun yıllar kentin önemli kültürel değerlerinden biri oldu.

İki geleneksel değerin aynı dokumada buluşturulmasıyla hem Edirne kırmızısının kullanım alanının genişletilmesi hem de Yağcıbedir halıcılığının yeni kuşaklara tanıtılması amaçlanıyor.

Sındırgı Yağcıbedir Halıları Dernek Başkanı ve Kültür ve Turizm Bakanlığı Somut Olmayan Kültürel Miras Sanatçısı Ekrem Yavaş 35 yıldır geleneksel halıcılıkla uğraştığını söyleyerek, "Amacım Anadolu kültürünü, Türklerin sanatçı bir millet olduğunu göstermek ve bu sanatı yapan insanların değer görmesini sağlamak. Üniversite öğrencilerinden halkımıza kadar insanlar sanat denildiğinde sadece Batı kültürünü aramasınlar, Türklerin de güçlü bir sanat kültürüne sahip olduğunu bilsinler istiyorum." dedi.

Geleneksel el sanatlarının gelecek kuşaklara aktarılmasına yönelik çalışmalar yürüttüklerini anlatan Yavaş, "Bu anlayışı gelecek kuşaklara yayabilmek ve kendi öz güvenleriyle üretebilmelerini sağlamak istiyoruz. ‘İstikbal köklerdedir’ diyoruz. Kökümüze sahip çıkarsak göklere de çıkarız, ileriye de gideriz. İleriye gidebilmek için kendi köklerimizdeki özellikleri tanıyıp bulabilmek ve onların üzerinde yürümek gerekiyor. Bu halılarda çoğunlukla Türk Kırmızısı, Edirne Kırmızısı kullanılıyor. Geçmişimizde var olan bu rengin her bir halıda bir desenle, bir hikayeyle, bir geçmişle buluşması çok güzel." dedi.

Dünya tekstil sanayisinde önemli yere sahip "Edirne kırmızısı", 15. yüzyılda şehirde kök boya olarak üretildi. Tuğla kırmızısının daha parlağı olarak nitelenen rengi bulan ve adına "Edirne kırmızısı" diyen iki boya ustasının formülü, casusluk yöntemleriyle Edirne'den Avrupa'ya taşındı. Fransa'da 1740'lı yıllarda üretildikten sonra "Rouge d'Adrinople" (Edirne kırmızısı) adıyla sektörde kullanılan renk, özellikle tekstil alanında önemli yer buldu. Edirne'de de tarihi yapıların süslemelerinde ve şehrin geleneksel el sanatlarında tercih edilen renk, aradan geçen süreçte unutulmaya yüz tuttu.