Trump bıktırdı! F-35 alacak ülkeye yeni teklif

Kanada’nın CF-18 Hornet filosu artık ömrünü doldurdu. Ottawa yönetimi yıllardır F‑35 Lightning II’yi satın almak istese de, ABD–Kanada ilişkilerinde yaşanan gerginlikler ve İsveç’ten gelen sürpriz teklif, bu planı altüst etti.

Savunma uzmanı Harrison Kass’a göre karar artık teknikten ziyade stratejik bir mesele: “Kanada, hangi uçağın daha iyi olduğundan çok, Amerika’ya ne kadar yakın durmak istediğine karar veriyor.”

İsveçli üretici Saab AB, JAS 39 Gripen E modeliyle Kanada’ya cazip bir teklif sundu. Bu teklif, yalnızca daha düşük maliyet değil, aynı zamanda yerli üretim ve istihdam garantilerini de kapsıyor.

Washington ise bu hamleye karşı sert çıktı. ABD yönetimi, Kanada’nın F-35 alımını iptal etmesi durumunda, Kanada hava sahasının ABD jetleri tarafından devriye edileceği tehdidinde bulundu. Bu restleşme, Ottawa’nın hem savunma kabiliyeti hem de dış politika yönelimi açısından önemli bir sınav haline geldi.

F-35, beşinci nesil, gizlilik (stealth) ve ağ merkezli savaş kabiliyetlerine sahip çok rollü bir savaş uçağı. NORAD ve NATO sistemleriyle tamamen entegre çalışabiliyor; ABD komuta-kontrol ağına sorunsuz bağlanıyor.

Ancak bu avantajın bedeli ağır: Uçak başına maliyet çok yüksek. Yazılım ve bakım tamamen ABD kontrolünde. Uçuş saati başı işletme maliyeti, Gripen’in birkaç katı.

Kass’a göre: F-35 Kanada için fazla güçlü olabilir; kutup devriyelerinde ihtiyacın çok ötesinde bir kapasite sunuyor.

Gripen E, dördüncü nesil + seviyesinde bir çok amaçlı savaş uçağı. Gizlilik kabiliyeti sınırlı olsa da, yüksek manevra kabiliyeti, elektronik harp yetenekleri ve dağınık üslerde operasyon kolaylığı ile öne çıkıyor.

Gripen’in avantajları: Düşük satın alma ve bakım maliyeti, Kısa kalkış-iniş süresi, zorlu koşullara uygunluk, Yazılım ve modernizasyon üzerinde tam ulusal kontrol, Yüksek sanayi katılımı ve yerli üretim. Bu özellikler, Kanada’nın Arktik koşullarında yürüttüğü kutup devriyeleri için pratik çözümler sunuyor. Ancak NATO operasyonları ve yüksek tehditli hava sahalarında F-35 kadar dayanıklı değil.

Kass’a göre, F-35 tercihi, Kanada’nın ABD’ye olan güvenini pekiştirir ve NORAD ile NATO entegrasyonunu güçlendirir. Buna karşılık Gripen seçimi, Avrupa ile yakınlaşma ve stratejik özerklik mesajı verir, ancak Washington’la ilişkileri ciddi biçimde gerer. Gripen’i seçmek, yalnızca farklı bir uçak almak değil, Amerika’ya meydan okumaktır.

Her iki uçak da Kanada Hava Kuvvetleri’nin temel görevlerini yerine getirebilir. Ancak Kass’a göre asıl soru şudur: Kanada, kim olduğunu ve uluslararası sistemde nerede durmak istediğini yeniden tanımlıyor. Bu karar, teknik değil, politik bir kimlik tercihidir.

Kanada, yaşlanan CF-18 filosunun yerini alacak jet için F-35’in teknolojik gücüyle Gripen’in egemenlik avantajı arasında sıkışmış durumda. Trump yönetimiyle yaşanan kriz, bu tercihi bir savunma ihalesinden ziyade diplomatik bir satranç hamlesine dönüştürdü. Kaynak: Harrison Kass – The National Interest