Oyun oynamayan çocukta hangi problem var? fiziksel, motor, duyusal sorun ne? Merak edilen soru bu oldu

Oyun oynamayan çocuklarda fiziksel, motor veya duyusal bir güçlük mü var? Uzmanlara göre çocuk değerlendirmesinde en sağlıklı teşhis yöntemi onları oyun oynarken izlemekten geçiyor.

Fizyoterapist Canan Darıcı Mehlepçi, Merve Kantarcı Çulha'ya yaptığı açıklamalarda, odak noktasının çocuğun "yapamadıklarından" ziyade "güçlü yönlerine" kaydırılması gerektiğine dikkat çekerek ailelere kritik tavsiyelerde bulundu. "Çocuğu değiştirmeye çalışmıyoruz; güçlü yönlerini destekleyerek gelişimine eşlik ediyoruz." diyen Darıcı Mehlepçi, oyun oynamayan çocukların altındaki fiziksel ve duyusal süreçleri anlatarak, ebeveynlere çocukların güçlü yönlerini ortaya çıkaracak ipuçları verdi.

Çocuğu değerlendirirken yalnızca hangi becerileri yapamadığına odaklanmak yerine, neleri yapabildiğini, hangi alanlarda daha rahat olduğunu ve günlük yaşamda hangi stratejileri kullandığını gözlemlemek önemlidir. Çocuğun kendiliğinden yöneldiği oyunlar, ilgileri, hareketleri, problem çözme biçimi ve çevresiyle kurduğu etkileşim güçlü yönleri hakkında önemli ipuçları verir.

Örneğin; * Hangi oyunlara veya oyuncaklara kendiliğinden yöneldiği, * Bir hareketi yaparken hangi stratejiyi kullandığı, * Denge, koordinasyon veya el becerilerinden hangilerinde daha başarılı olduğu, * Yeni bir beceriyi öğrenmeye ne kadar istekli olduğu, * Bir işi kendi başına yapabilmek için nasıl çözümler ürettiği, * Hangi ortamda daha rahat ve katılımcı olduğu gözlemlenebilir.

Buradaki temel yaklaşım, "Bu çocuk neyi yapamıyor?" sorusundan "Bu çocuk neyi yapabiliyor ve bu güçlü yönünü nasıl destekleyebiliriz?" sorusuna geçmektir. Bir çocuğun oyun oynamadığını gözlemlediğimizde bunu tek başına bir sorun olarak değerlendirmek yerine, öncelikle çocuğun neden oyuna katılmadığını anlamaya çalışmak gerekir. Çocuk oyuna ilgi duyduğu hâlde hareket etmekte zorlanıyor olabilir. Bunun yanında duyusal özellikleri, hareket planlaması veya oyunu başlatma ve sürdürme becerileri de oyuna katılımını etkileyebilir. Oyuna ilgisi var mı, yoksa oyuna ulaşmakta mı zorlanıyor? Oyuncakla ilgilendiği hâlde oturma dengesi, el-göz koordinasyonu veya başka bir motor güçlük nedeniyle oyuna katılmakta zorlanabilir. Duyusal özellikleri nasıl? Ses, dokunma veya harekete karşı aşırı ya da düşük tepki, çocuğun oyundan uzaklaşmasına neden olabilir. Oyunu başlatabiliyor ve sürdürebiliyor mu? Oyuncağı kullanıyor olsa bile oyunu nasıl başlatacağını, sürdüreceğini veya çeşitlendireceğini bilemeyebilir. Taklit ve etkileşim becerileri nasıl? Karşısındaki kişinin hareketlerini taklit etme, ortak bir etkinliğe katılma ve dikkatini oyun üzerinde sürdürme becerileri gözlemlenebilir. Hareket planlamasında güçlük var mı? Oyuna istekli olsa bile bir hareket dizisini planlamakta zorlanıyorsa oyundan çabuk vazgeçebilir. Amaç çocuğu belirli bir kalıba sokmak değil; güçlü yönlerini fark ederek, ihtiyaç duyduğu alanlarda gelişimini desteklemek ve günlük yaşama katılımını artırmaktır. Bu nedenle değerlendirme yalnızca çocuğun yapamadıklarına değil, yapabildiklerine, ilgi alanlarına ve oyuna katılımını etkileyen fiziksel, motor ve duyusal özelliklere de odaklanmalıdır.