“Enerji ve çelik bir ülkenin iki ayağı gibidir ve hangisi eksik olursa olsun o ülkenin hayatına ayakta devam edebilmesi mümkün değildir” kuralı, 2. Dünya Savaşı’ndan sonra şekillenen dünyanın sert gerçeklerinden biri.

Uzmanların uyarılarına göre, vasıflı çelik üretimi yapmayan Türkiye, ağır sanayi başta olmak üzere onlarca sektörde ama en kritik olarak da savunma sanayinde vasıflı çelik üreten ülkelere bağımlı durumda.

Geçtiğimiz günlerde temeli atılan Akkuyu Nükleer Santrali ile tam bağımsız Türkiye yolunda nükleer teknolojiye geçmeye hazırlanan Türkiye, ilk kanadını inşa etmeye başladı. Nükleer teknolojinin ardından ikinci kanat olan vasıflı çelik üretimi de Türkiye’nin önündeki son büyük hamle olarak bekleniyor.

Vasıflı Çelik ne demek?

Yüze yakın olan çelik çeşitleri kabaca iki kategori altında toplanıyor. Türkiye’nin de üretebildiği İnşaat ve makine imalatında kullanılan çelik çeşitleri vasıfsız ya da diğer söylemiyle niteliksiz çelikler ve savunma sanayi, uzay sanayi, otomotiv sanayiden kullanılan nitelikli çelikler. Üretimi sırasında patentli özel formüllerle alaşımlı olarak üretilen nitelikli çeliklerin içerikleri ve imalat süreçleri inşaat ve makine sanayinde kullanılan vasıfsız çeliklerden daha farklı. Konunun uzmanları ve yakından takip eden tecrübeli sanayicilerin uyarsına göre Türkiye’nin özel sınıfa girecek nitelikli çelikleri üretebilmek için dışarıdan teknoloji transfer etmenin yanı sıra özgün formülleri de üretebilmek için ARGE yatırımları yapması gerekiyor. Vasıflı çelikle neler yapılıyor?

Denizaltı, uçak gemisi, roket, füze, namlu, nükleer santral, insansız ve insanlı savaş ve savunma araçları, otomobillerin güç altında çalışan mil ve aktarma araçlarının imalatında özel olarak üretilmiş nitelikli çeliklere ihtiyaç duyuluyor.

Hacim ve tüketim olarak çok büyük yer kaplayan niteliksiz çelik çeşitlerinin hemen hepsinde hem üretici hem de ithalatçı olan Türkiye özellikle namlu ve roket yapımında kullanılan özel çeliklerde ithalat ile ayakta kalmaya çalışıyor.

Üretimi sırasında patentli özel formüllerle alaşımlı olarak üretilen nitelikli çeliklerin içerikleri ve imalat süreçleri inşaat ve makine sanayinde kullanılan vasıfsız çeliklerden daha farklı.

Konunun uzmanları ve yakından takip eden tecrübeli sanayicilerin uyarsına göre Türkiye’nin özel sınıfa girecek nitelikli çelikleri üretebilmek için dışarıdan teknoloji transfer etmenin yanı sıra özgün formülleri de üretebilmek için ARGE yatırımları yapması gerekiyor.

Vasıflı çelikle neler yapılıyor?

Denizaltı, uçak gemisi, roket, füze, namlu, nükleer santral, insansız ve insanlı savaş ve savunma araçları, otomobillerin güç altında çalışan mil ve aktarma araçlarının imalatında özel olarak üretilmiş nitelikli çeliklere ihtiyaç duyuluyor.

Türkiye inşaat ve makine sanayinde kullanılan çelikleri üretebilirken bu gibi amaçlar için ihtiyaç olan özel nitelikli örneğin ıslah çeliği üretimi yapmıyor.

Dünyada vasıflı çelik üreten ülkeler hangileri?

Dünyada 78 ülke vasıflı ya da vasıfsız olmak üzere çelik üretimi gerçekleştiriyor. Sıralamada Türkiye’nin 9. üretici olduğu listenin başında dünyada ki üretiminin nerdeyse yarısını tek başına yapan Çin yer alıyor.

Çin’in ardından dünya çelik üretiminde Japonya ikinci Hindistan ise üçüncü ülke. Ancak bu sıralama ton bazında üretilen bütün çelikleri kapsadığı için bir kalite sırası olarak kullanılmıyor. Örneğin listenin başında bulunan Çin’in ürettiği çelik dünyanın en ucuz ve en kalitesiz çeliği olarak anılırken öte yandan bu listede Almanya 7. sırada olmasına rağmen kalite ve ciro üzerinden yapılan sıralamada ise ilk üç sıraya yerleşiyor.

Özel amaçlar için kullanılan vasıflı çelik üretiminde ise ABD, Çin, Almanya, Japonya, Rusya, Ukrayna, Hindistan, Avusturya adı geçen ülkelerin başında geliyor. Örneğin çelik üretimi ton kapasitesi olarak 8. Sırada olan Brezilya da nitelikli çelik üretiminde dışa bağımlı ülkelerden biri.

Enerjisiz ve çeliksiz bağımsızlık mümkün değil

Devletlerarasında karşılıklı köşeye sıkıştırmak için kullanılan ambargo tehditlerinin başında silah ambargosu gelmektedir. Bir ülke başka bir ülkeye silah ambargosu uyguladığında akla ilk gelen “silah ve teknolojisini satmamak” olarak anılan durum aslında buz dağının görünen ucudur.

Çünkü asıl ambargo silah üretiminde kullanılan hammaddelerinde kısıtlanmasıdır. Bu durumda ilk olarak kısıtlanan ise nitelikli çeliktir. Çünkü nitelikli çeliği olmayan ülkeler en başta namlu imalatında sıkıntı yaşamaya başlayacaktır Örneğin tankların paletlere güç aktaran elemanları, motor aksamları roketlerin gövde ve rampaları hava araçlarını silahları, savaş gemisi ve denizaltıların silah ve yürü aksamlarında vasıflı özel çelikler hayati önem taşımaktadır.

Nitelikli çelikte İran örneği

Dünya çelik üretiminde ilk 15 ülke arasında sayılmayan İran çelik ihtiyacını, daha çok Rusya, Çin ve Hindistan üzerinden sağlarken kendi nitelikli çelik üretimi gerçekleştiğine çeken tecrübeli sanayiciler İran’nın listelerde yer almamasını şu bilgiyle açıklıyorlar.

“İran uluslarası patent haklarını ihlal ederek Çin üzerinden devşirdikleri kopya formüller üzerinden üretim gerçekleştiriyor. Standart lisanlara bağlı kalmadığından ihracat yapmamıyorlar sadece kendi savunma sanayi ve nükleer teknolojinin ihtiyacını karşılayacak kadar üretiyorlar”

Türkiye ne zaman vasıflı çelik üretecek?

2018’in ilk çeyreği itibarıyla özel amaçlar için kullanılacak vasıflı çelik üretimi için özel sektörde hiçbir hareket yokken sadece MKE’nin 2017 yılında Danieli & C.Officine Mecchaniche SpA firması ile “Anahtar Teslimi Çelikhane Sözleşmesi” bazı nitelikli ç.eliklerin üretimi için stratejik önemi olan bir hamle olarak değerlendiriliyor.

Danieli & C.Officine Mecchaniche firmasıyla yapılacak projenin ileride tamlanmasının ardından teknoloji transferi ve yerli üretiminin tetikleneceğini ön gören uzmanlar

İlk beşte olabiliriz

Uzay savunma ve otomotiv sahalarının bel kemiği olan nitelikli çelik, bağımsızlığın enerjiden sonra ki ikinci ayağı olarak kabul ediliyor. Önümüzde ki 10 yıl içinde ihtiyacı olan bütün nitelikli çeliği üretmesi beklenen Türkiye’nin, nükleer teknolojinin ardından ikinci kanadını da takarak tam bağımsız bir ülke olma yolunda dünyanın en güçlü 5 ülkesinden biri olması bekleniyor.
(Dirilişpostası)