Mete Yarar Türkiye'nin planını açıkladı: Tüm makineleri çalıştırsak bile bunları tek başımıza üretemeyiz

Yeni Şafak'ta yer alan habere göre, Güvenlik politikaları uzmanı Mete Yarar, katıldığı televizyon programında Türkiye’nin savunma sanayii ve uluslararası diplomaside attığı tarihi adımları analiz etti. Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya arasında imzalanan "Bedir Mutabakatı" ile ilgili daha önce hiç açıklanmamış detayları paylaşan Yarar, kurulan sistemin F-35 projesine benzer stratejik bir havuz modeli olduğunu açıkladı.

Kamuoyunda projenin sadece sıradan bir savunma işbirliği gibi algılandığını fakat gerçeğin çok daha kapsamlı olduğunu vurgulayan Mete Yarar, iki ayrı kurulun oluşturulacağını belirtti:

"Bedir Mutabakatı sadece ikili işbirliklerinden ibaret değil. Bu, aynen F-35 projesinde olduğu gibi dört ülkenin kaynaklarını tek bir havuzda birleştiren ve ortak üretim yapma kararı aldığı dev bir şemsiyedir. Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya arasında bir Yürütme Kurulu bir de Stratejik Kurul kuruluyor. Projeler belirlenecek, takvimi yayınlanacak ve 'Biz beraber 5. nesil savaş uçağı, helikopter, Altay benzeri tank ve gemiler üretiyoruz' denecek. Üretim de bu dört ülkenin makine parkına ve gücüne göre dağıtılacak."

Gelişmiş teknolojilerin tek bir devlet bünyesinde üretilmesinin imkansızlığına dikkat çeken Yarar, ABD ve Avrupa ülkelerinin de aynı yöntemi izlediğini hatırlattı:

"Milli Muharip Uçak gibi dev projelerde tek bir parçayı üretmek için 10 milyon dolarlık dev makineler bir ay boyunca aralıksız çalışıyor. Türkiye’deki tüm makineleri çalıştırsanız bile bu projelerin tamamının parçalarını tek başınıza üretemezsiniz. ABD de F-35 parçalarını Türkiye’ye, İtalya’ya dağıtıyordu. Almanya, İspanya, İtalya ve İngiltere birleşip Eurofighter yapıyor. Paraları olmadığı için değil, bu bir zorunluluk. Biz şu anda zaten Pakistan'a parçalar ürettiriyoruz. Bu hamle, imkanları ve gücü birleştirme hamlesidir."

Bölgesel gelişmelerin ve ittifakların arkasındaki temel nedeni küresel gerilime bağlayan Mete Yarar, Türkiye'nin attığı diplomatik adımların kapsamına değinerek değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı: "Mekke İttifakı tüm bu süreçleri tetikliyor. Libya’daki Hafter’in ikna olmasında da bu irade var. Hatta kurulduğundan beri Türkiye’ye gelmeyen Kanada Başbakanı'nın bugün Türkiye'ye gelmesi bile tesadüf değil. ABD ile yaşadığı sorunlar ve Türkiye'nin dünyadaki kilit pozisyonu bu ziyaretleri getiriyor. İttifaklar sadece askeri değil, ülkenin vizyonunu açan en stratejik anlaşmalardır."

Bedir Mutabakatı nedir? edir Mutabakatı, Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya arasında savunma sanayisi ve askerî iş birliğini geliştirmek amacıyla 21 Ekim 2026'da Katar'ın başkenti Doha'da imzalanan çok taraflı mutabakat zaptıdır. Ortak savunma üretimi: Dört ülkenin savunma sanayisi imkânlarını bir araya getirmek. Teknoloji ve AR-GE: Savunma teknolojilerinde ortak araştırma ve geliştirme çalışmalarını artırmak. Askerî eğitim: Teknik askerî eğitim alanında bilgi ve deneyim paylaşımını güçlendirmek. Savunma kapasitesini geliştirmek: Ülkelerin birbirlerinin üretim ve teknik imkânlarından yararlanmasını sağlamak.

Bedir Mutabakatı, açıklanan kapsamıyla bir karşılıklı savunma paktı değildir. Yani mevcut açıklamalara göre, bu dört ülkeden birine saldırı olduğunda diğerlerinin otomatik olarak savaşa girmesini zorunlu kılan bir hüküm içermiyor. Mutabakatın odağı, askerî üretim, savunma sanayisi, teknik eğitim ve teknoloji geliştirme alanlarındaki iş birliği. Bu yönüyle, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Savunma Paktı ile aynı nitelikte değil.

Türkiye açısından bu mutabakat, savunma sanayisi alanında Pakistan ve Katar gibi ortaklarla ilişkileri derinleştirme ve Endonezya ile çok taraflı iş birliğini geliştirme fırsatı sunuyor. Ancak bunun somut bir askerî ittifaka veya ortak savunma yükümlülüğüne dönüşüp dönüşmeyeceği konusunda açıklanmış bir taahhüt bulunmuyor.