‘Küresel haydut’un 23 yıllık Irak işgali böyle bitti: En az 200 bini masum sivil 1 milyondan fazla insan öldü

ABD’nin Irak işgali 23 yıl sonra sona erdi. ABD ordusu, kimyasal silah bulunduğu bahanesiyle işgal ettiği Irak’tan geri çekildi. İşgal nedeniyle binlerce çocuk da dahil olmak üzere en az 200 bin sivil çatışmalar nedeniyle hayatını kaybetti. Irak işgalinin ardından şiddet kaynaklı sivil ölümlerini belgelemek amacıyla kurulan bağımsız sivil toplum araştırma projesi Iraq Body Count (IBC), 2003’ten bu yana Irak’ta doğrudan şiddet sonucu 200 binin üzerinde sivilin ölümünü belgeledi.

Medya haberleri, hastane ve morg kayıtları, STK verileri ve resmi kayıtları kontrol ederek belgelenen şiddet kaynaklı ölümleri veri tabanına işleyen kurum, işgal nedeniyle hayatını kaybeden sivillerin sayısının 200 bini aştığını, bunlara muhariplerin de eklenmesi halinde ise ölü sayısının yaklaşık 300 bin olduğunu hesapladı.

ABD merkezli Brown Üniversitesi tarafından 2023 yılında yapılan Costs of War (Savaşın Maliyetleri) başlıklı bir çalışma ise, Mart 2003 ve Mart 2023 arasında Irak’ta 186 bin 694 ila 210 bin 38 sivilin doğrudan savaş nedeniyle öldüğünü ortaya koydu. Bu bilançoya hayatını kaybeden Iraklı polis ve askerler ile muhalif savaşçılar da eklendiğinde, doğrudan ölümlerin toplamı benzer bir şekilde 280 bin ila 315 bin aralığındaki seviyeye yükseldi.

İngiliz araştırma şirketi Opinion Research Business ise, 2008’de yayınladığı bir araştırmada savaşın ilk dört buçuk yılında ölen Iraklıların sayısının yaklaşık 1,03 milyon olduğunu bildirdi. Araştırma şirketi, 2 bin 414 yetişkinle yüz yüze gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda katılımcıların yüzde 20’sinin hanelerinde çatışmalar nedeniyle en az bir kişinin hayatını kaybetmesinden yola çıkarak, 1997 sayımına göre 4,05 milyon hane bulunan ülkede yaklaşık ölü sayısının 1,03 milyona ulaşacağını hesapladı.

Birleşmiş Milletler’in (BM) Irak’ta 2003 işgalini ve 2004-2007 arasında savaşın en kanlı dönemlerini kapsamayan ve 2008’den başlayarak 2022 yılı sonuna kadar olan dönem için sunduğu verilere göre, Irak’ta sadece bu dönemde 3 binden fazla çocuk hayatını kaybetti ve 5 binden fazlası da sakatlandı.

Bilançolar, işgalin sadece şiddet sonucu meydana gelen ve kayıtlara geçirilebilen ölümlerin bir bölümünü yansıttığı için gerçek bilançoyu yansıtmıyor.

Savaşın sağlık sistemi, altyapı, gıda güvenliği ve yaşam şartları üzerindeki yıkıcı etkileri de hesaba katıldığında, ABD’nin Irak savaşının insan hayatı bilançosunun çok daha yüksek olduğu tahmin ediliyor.

Brown Üniversitesi araştırmacıları da Irak’taki dolaylı ölümlerin, doğrudan ölümlerin iki ila dört katına ulaşmış olabileceği tahmininde bulunuyor.