Kur'an-ı Kerim'de adı geçen bal... Türk balı 3 bin TL, yeni Zelanda balı ise bin euro! Bakın değişen neymiş

Samsun Büyükşehir Belediyesi (SBB) Bitkisel Üretim Şube Müdürü Ali Korkmaz, Türk balının dünyada adı duyulmuş ballardan bir farkının olmadığını, kilosu bin eurodan satılan Yeni Zelanda’ya ait manuka balı ile meşe ve kestane balları arasında nitelik farkının bulunmadığını söyledi.

Tarım ve Hayvancılık Fuarı’nda yerini alan Samsun Büyükşehir Belediyesi, standında bal ve arılara yönelik bilgilendirmede bulunuyor. Bitkisel Üretim Şube Müdürü Ali Korkmaz, camdan yapılan arı kovanının da sergilendiği stantta arılar ve ballarla ilgili merak edilen soruları cevapladı. Türkiye’de tağşişli balın ileri düzey teknolojik analizler dışında ayırt edilemeyeceğini ifade eden Ali Korkmaz, "Balın sahte olduğunu anlamak için dünyada bir sürü tetkik var. Bu tetkiklerin ileri düzey olanları o kadar pahalı ki bir iki teneke balı tahlil ettirmek büyük külfet oluyor. Tüketici, tağşişli balı ayırt edip edemeyeceğini soruyor.

Eğer özel yeteneğiniz yoksa bir balın sahte mi, tağşişli mi olduğunu anlamanız çok zor. İmkânsız derecesinde zor. Çünkü bu tip işleri yapan insanlar, tahlillerden geçebilecek veya insanları kandırabilecek yolları biliyorlar. Tüketiciler, güvendiği, tanıdığı, gerçek üretici olan arıcıdan bal temin etmeli. Bu konuda güvendiği kişi çok çok önemli. Eğer bu mümkün değilse ki özellikle şehir hayatı yaşadığımız dönemlerde herkes bir arıcıyı tanımayabiliyor. Bu durumda piyasada marka değeri olan, arkasında güçlü bir Ar-Ge desteği bulunan, market raflarında kendini kanıtlamış, marka özelliği olan, tanınmış firmaların ballarından almalarını öneriyorum. Yeni çıkmış, yeni çıkmakta olan veya sürekli isim değiştiren firmaların ballarını elbette ki önermiyorum. Her zaman tüketicinin kafasında bir şüphe olur" dedi.

Balda hilelerin el ve göz yöntemiyle anlaşılamayacağına değinen Ali Korkmaz, "Balı yukarıya kaldırdığınız zaman eğer kesintili akıyor veya akmıyorsa ona göre karar verildiği söyleniyor. Balı ilk kaldırdığınız zaman zaten zor akar. Bir müddet sonra kesikli akar. Hangi aşamada sahte olduğunu anlayacağız? 3 saniye sonra mı? 5 saniye sonra mı? Bunun kriteri yok, herkes kendi kafasına göre değerlendiriyor. O yüzden bu tip kriterler geçerli değil. Eskiden sabit kalem denen, tükürükle veya suya değdiği zaman boya veren kalemler vardı. Bu kalemlerle balın üstünü çiziyorsunuz. Eğer dağılmıyorsa gerçek, dağılıyorsa sahte denirdi. Böyle bir kural da yok. Çünkü bal erken hasat edildiği zaman gerçek bal olsa bile o kalemle çizdiğiniz zaman boya yine dağılacak. Ama bal gerçek. Sadece erken hasat edilmiş. Dolayısıyla bu tip kriterler hiçbir zaman geçerli değil.

Sadece halk arasında konuşulur. Hatta son yıllarda bir tabağın içine bal konuluyor, üzerine su ekleniyor, çalkalandığı zaman petek görüntüsü alıyorsa gerçek veya sahte deniyor. Bunlar tamamen uydurma. Bir gerçeklikten yola çıkmışlar ama sonuçta insanların değerlendiremeyeceği sonuçlar veriyor. Hiçbir zaman önerilmez, güvenilmez yöntemlerdir bunlar. En güzeli, bir balın laboratuvarda derinlemesine tahlil edilmesidir, yüzeysel değil. Yüzeysel tahlil yaptığınız zaman balın içerisindeki şekerleri, elektrik iletkenlerini görüyorsunuz. Bunların hepsi hile yapan kişiler tarafından ayarlanabilen şeyler ama bazı özellikler var, hiç ayarlanmıyor. İşte onları ancak ileri tetkiklerde bulabiliyoruz. O da çok pahalı oluyor" diye konuştu. "Bin eurodan satılan manuka balı ile Türk balı arasında nitelik farkı yok" Türkiye’de yetiştirilen meşe ve kestane ballarının, kilosu bin eurodan satılan manuka balından farklı olmadığını belirten Korkmaz, "Bal varlığında kovan sayısı bakımından Çin'den sonra geliyoruz. Yaklaşık 9 milyon kovanımız var. Toplam bal verimi bakımından da 100 bin tona yakın bir verimle yine dünya ikincisiyiz. Bizim ballarımız doğal ortamda elde edilmiş olan ballar. Yurt dışındaki yarışmalarda, özellikle İngiltere'de yapılan yarışmalarda dereceye giren ballarımız var. Pek çok balımız şu an dereceye giriyor. Hatta coğrafi işareti olan ballarımız da dereceye giriyor. Bal konusunda, bal kalite kriterleri konusunda biz gerçekten iyi bir noktadayız. Yeni Zelanda’da üretilen manuka balı var. Kilosu bin eurodan satılıyor. Türk ballarının önemli kısmı ondan aşağı bal değil. Ancak o balın o değerde olduğunu ispatlayacak bilimsel çalışmalara ihtiyaç var. O nedenle bizim en iyi ballarımız olan kestane ve meşe ballarının kilosu 3 bin TL’den gidiyor, manuka balı ise bin euroya gidiyor. Aralarında nitelik olarak hiçbir fark yok. Bu bir PR çalışması ve umarım ülkemiz de bunları başarır" şeklinde konuştu. Öte yandan son dönemde kovandaki artıklardan arıcıların bal mumundan mum yaptıklarını da ifade eden Korkmaz, Samsun’da arıcıların ek gelir elde etmek için bal mumundan kokulu mumlar ürettiklerini ve bunları da stantta sergilediklerini ifade etti.