Karanlık fabrikalar yükseliyor! Bir dev daha robot devrimi yaptı

ABD’li otomotiv devi General Motors, elektrikli araç üretiminde otomasyon hamlesini hızlandırdı. Şirket, Detroit’teki amiral gemisi elektrikli araç tesisi Factory Zero’ya yaklaşık 50 yeni endüstriyel robot kolu yerleştirdi.

Yeni robotların kurulumu, fabrikada yüzlerce çalışanın hâlâ işe geri çağrılmayı beklediği dönemde gerçekleşti. Bu nedenle GM’nin otomasyon adımı, sendikalar ve işçi temsilcileri tarafından eleştirildi.

Aktarılan bilgilere göre GM, Factory Zero tesisinde Japon robotik şirketi FANUC tarafından üretilen yaklaşık 50 robot kolunu devreye aldı. Bu robotların montaj hattında araç bileşenlerinin birleştirilmesi ve çeşitli parçaların araçlara entegre edilmesi gibi üretim süreçlerinde görev yapacağı belirtildi.

General Motors, mart ayında 1.300 çalışanı etkileyen ve “geçici” olduğu belirtilen işten çıkarma sürecine gitmişti. Buna rağmen yeni robot yatırımının yapılması, sendikaların tepkisini artırdı. Factory Zero’da ekim ayında da 1.200 çalışanın kalıcı olarak işten çıkarıldığı belirtiliyor.

GM, üretim hatlarında robot kullanımını artıran tek otomotiv şirketi değil. ABD’de faaliyet gösteren birçok üretici, maliyetleri düşürmek ve üretim hızını artırmak için otomasyon yatırımlarına yöneliyor. Stellantis ve Ford gibi şirketler de uzun süredir FANUC robotlarını üretim süreçlerinde kullanıyor. Bu durum, otomotiv sektöründe robotik üretimin giderek standart hale geldiğini gösteriyor.

Otomasyonda daha radikal adımlar atan şirketlerden biri de Hyundai. Güney Koreli üretici, 2020 yılında satın aldığı Boston Dynamics’in geliştirdiği Atlas insansı robotlarını üretim süreçlerine dahil etmeye hazırlanıyor. Hyundai’nin, bu robotları 2028 itibarıyla Georgia’daki elektrikli araç tesisinde kullanmayı planladığı belirtiliyor.

Otomasyon tartışmalarının merkezinde “karanlık fabrika” olarak adlandırılan üretim modeli yer alıyor. Bu tesislerde üretimin büyük bölümü robotlar tarafından yürütülüyor. İnsanlar ise çoğunlukla gözetim, bakım ve sorun giderme görevlerinde bulunuyor. İnsan varlığı çok sınırlı olduğu için bazı bölümlerde sürekli aydınlatmaya bile ihtiyaç duyulmuyor.

FANUC, karanlık fabrika yaklaşımının öncülerinden biri olarak gösteriliyor. Şirket, 2001 yılından bu yana büyük ölçüde otomatik çalışan üretim tesisleri işletiyor. Bugün GM ve diğer otomobil üreticilerinin kullandığı birçok robot kolu da büyük ölçüde başka robotlar tarafından üretiliyor. Bu tablo, üretim süreçlerinde otomasyonun geldiği noktayı ortaya koyuyor.

Karanlık fabrika konseptinin en büyük uygulayıcıları arasında Çinli şirketler bulunuyor. Çinli otomobil markası Jetour, SUV üretimi için yüksek otomasyonlu bir tesis işletiyor. Lüks elektrikli araç üreticisi Zeekr ise yılda 300 bin araca kadar üretim kapasitesine sahip karanlık fabrika modeliyle dikkat çekiyor.

Xiaomi de elektrikli araç üretiminde yoğun otomasyon kullanan şirketler arasında yer alıyor. Şirketin fabrikasında 700’den fazla robot görev yapıyor. Bu tesiste yaklaşık 76 saniyede bir yeni elektrikli araç üretilebildiği belirtiliyor. Xiaomi’nin ayrıca yılda 10 milyon akıllı telefon üretim kapasitesine sahip yüksek otomasyonlu başka bir fabrikası da bulunuyor. 2024 itibarıyla Çin imalat sanayisinde kullanılan endüstriyel robot sayısı 2 milyona ulaştı. Ülke yalnızca geçen yıl 295 bin yeni robot devreye aldı. Aynı dönemde Japonya’da 44 bin 500, ABD’de ise 34 bin 200 endüstriyel robot kurulumu gerçekleştirildi.

Çin’in güncel beş yıllık kalkınma planında yapay zeka ve robot teknolojileri ekonomik büyümenin merkezine yerleştirildi. General Motors’un Factory Zero’daki robot yatırımı da küresel otomotiv sektöründe yeni üretim modeline geçişin hızlandığını gösteriyor. Ancak bu dönüşüm, üretim verimliliği kadar istihdam ve iş güvencesi tartışmalarını da beraberinde getiriyor.