Jüpiter’den küçük, 25 kat ağır! James Webb pembe devin atmosferinde beklenmedik bir şey buldu

Boyutu Jüpiter’den biraz küçük, kütlesi ise onun yaklaşık 25 katı. Üstelik bilim insanları halen GJ504b’nin dev bir gezegen mi yoksa yıldız olmayı başaramamış bir kahverengi cüce mi olduğuna karar verebilmiş değil. Yıllardır sönük ışığı nedeniyle ayrıntılı biçimde incelenemeyen bu sıra dışı gök cismi, James Webb Uzay Teleskobu sayesinde şimdi bambaşka bir özelliğiyle gündemde.

GJ504b’den gelen ışığı ayrıntılı biçimde inceleyen araştırmacılar, atmosferini açıklamaya çalışırken beklemedikleri bir sonuçla karşılaştı.

İlk modellerde sıcaklık dağılımı bir türlü fiziksel olarak anlamlı hale gelmedi. Hesaplamalar ancak atmosfere bulutlar eklendiğinde düzeldi.

Üç farklı bulut türü üzerinde yapılan denemelerde verilerle en iyi uyuşan seçeneğin tuz içeren bulutlar olduğu görüldü.

Bu bulutların kesin olarak hangi maddeden oluştuğu henüz bilinmiyor. Ancak araştırmacılar potasyum klorür veya çinko sülfürün güçlü adaylar olduğunu düşünüyor. Tuzlu bulutlar modele eklendiğinde, atmosferin daha derinlerinde bulunan bazı moleküllerin neden daha silik göründüğü de açıklanabildi.

Araştırmacılar, bir gök cisminin tayfını açıklayabilmek için tuz bulutlarının ilk kez bu kadar önemli hale geldiğini belirtti.

James Webb verileri GJ504b’nin atmosferinin bununla da sınırlı olmadığını gösterdi. Atmosferde su, karbonmonoksit, metan, amonyak ve hidrojen sülfür bulunabileceğine dair işaretler tespit edildi.

Pembe görünümüyle zaten sıra dışı olan gök cisminin, böylece kimyasal açıdan da oldukça karmaşık bir atmosfere sahip olduğu anlaşıldı.

Yeni veriler GJ504b’nin yaşı ve kütlesiyle ilgili tahminleri de değiştirdi.

Cismin Jüpiter’den yaklaşık yüzde 10 daha küçük olmasına rağmen kütlesinin Jüpiter’in yaklaşık 25 katına ulaşabileceği hesaplandı.

Bu özellik, GJ504b’nin sınıflandırılmasını daha da zorlaştırıyor. Çünkü böylesine yüksek bir kütle, onu gezegenlerle kahverengi cüceler arasındaki tartışmalı bölgeye taşıyor.

GJ504b’nin sıcaklığı yaklaşık 290 derece olarak hesaplandı. Bu değer, benzer büyük gök cisimlerine kıyasla oldukça düşük. Araştırmacılar bu nedenle cismin 2,5 ila 4,5 milyar yaşında olabileceğini düşünüyor. Böyle bir yaş aralığı, GJ504b’yi Güneş Sistemi’nin yaşına yaklaştırıyor.

Ancak yıldızına olan uzaklığı son derece fazla. GJ504b, merkezindeki yıldızdan Dünya’nın Güneş’e uzaklığının 40 katından daha uzakta dolaşıyor. Bu kadar uzakta bulunması ve oldukça sönük olması, gök cismini yer teleskoplarıyla incelemeyi yıllardır güçleştiriyordu.

Gezegen mi, yıldız mı? Yeni bulgulara rağmen GJ504b’nin kimliği henüz kesinleşmiş değil. Atmosferinde karbon, oksijen ve muhtemelen kükürt gibi ağır elementlerin yüksek oranda bulunması, cismin bir yıldız gibi doğrudan oluşmak yerine genç yıldızın çevresindeki madde diskinden meydana gelmiş olabileceğini düşündürüyor. Bu ihtimal GJ504b’nin aslında dev bir gezegen olduğu görüşünü güçlendirse de yaklaşık 25 Jüpiterlik kütlesi nedeniyle kahverengi cüce seçeneği de masada kalıyor.