Fransız-Alman anlaşmazlığı gizli jet projesini çökertti

2017’de dönemin Almanya Başbakanı Angela Merkel ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un mutabakatıyla temeli atılan FCAS, Fransa, Almanya ve daha sonra katılan İspanya için Avrupa yapımı altıncı nesil bir savaş uçağı geliştirmeyi amaçlıyordu. Projenin hedefi, Almanya ve İspanya’nın kullandığı Eurofighter Typhoon ile Fransa’nın Dassault Rafale jetlerinin yerini alacak yeni bir “gizli” platform üretmekti.

Ancak daha başlangıç aşamasında, iş paylaşımı ve program liderliği konusunda ciddi görüş ayrılıkları ortaya çıktı. Almanya Savunma Bakanlığı ve Airbus cephesi, Fransız sanayisinin programda “orantısız ağırlık” kurmaya çalıştığını savundu. Paris ise özellikle uçak tasarımı ve entegrasyonunda liderliği bırakmaya yanaşmadı. Dassault CEO’su Éric Trappier’in “Kararı en iyi sporcunun vermesini isterim” çıkışı, Fransa’nın program üzerindeki kontrol arzusunu açıkça ortaya koydu. Berlin açısından bu yaklaşım, ortaklık ruhuna aykırı bir tablo oluşturdu.

Avrupa savunma sanayii güçlü firmalara sahip olsa da sıfırdan altıncı nesil, düşük görünürlüklü (stealth) bir savaş uçağı geliştirme konusunda kıtanın deneyimi sınırlı. ABD, F-22 ve F-35 ile bu alanda ciddi bir teknolojik birikim oluşturdu. Avrupa ülkeleri ise maliyetleri paylaşmak ve teknik kapasiteyi artırmak için çok uluslu modelde ısrar etti. Ancak üç ülkenin teknik gereksinimlerinin farklılaşması ve endüstriyel pay kavgası, FCAS’ı yavaşlattı. Fransız kaynaklara göre projenin “resmen bitirilmese de fiilen sona ermiş” olabileceği konuşuluyor.

FCAS’taki tıkanma, Almanya’nın Birleşik Krallık, İtalya ve Japonya’nın yürüttüğü GCAP programına ilgi göstermesine yol açtı. Alman Şansölyesi Friedrich Merz’in İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile bu konuyu görüştüğü bildiriliyor.

GCAP, halihazırda üç ülkenin ortaklığında ilerliyor. Almanya’nın katılımı finansal katkıyı artırabilir; ancak dördüncü bir ortağın eklenmesi, operasyonel gereksinimleri karmaşıklaştırabilir. Ayrıca Suudi Arabistan’ın da projeye ilgi göstermesi, özellikle Japonya cephesinde siyasi ve güvenlik kaygılarını gündeme getirdi.

FCAS tamamen çökerse Fransa’nın tek başına ulusal bir yeni nesil savaş uçağı geliştirme yoluna gitmesi ihtimal dahilinde. Paris, savunma sanayii egemenliğini koruma konusunda geleneksel olarak hassas davranıyor. Ancak tek başına ilerlemek, maliyet ve zaman açısından büyük riskler barındırıyor. Çok uluslu projelerde yaşanan anlaşmazlıklar Avrupa’nın savunma entegrasyonu vizyonunu zedeliyor.

Larson’ın analizine göre mesele yalnızca bir savaş uçağı projesi değil; Avrupa’nın stratejik otonomisi ve savunma sanayii koordinasyonu da test ediliyor. FCAS’ın çöküşü, kıtanın ortak savunma projelerinde siyasi uyum sağlayamamasının sembolü olabilir.

Berlin’in GCAP’a yönelip yönelmeyeceği netleşmedi. Ancak açık olan şu: Fransa-Almanya eksenindeki sanayi ve liderlik krizi, Avrupa’nın “gizli jet” hayalini ciddi biçimde sarsmış durumda. Haber Kaynağı: National Security Journal - Caleb Larson