Filiz koparsa ceviz ölecek: 91 yaşındaki Zeynep Nine'den çarpıcı analiz... Kullandığı ifadeler

Denizli'nin Çameli ilçesinde ceviz üreticileri yılın en hareketli ve kritik dönemini yaşıyor. Hummalı hasat mesaisinde cevizin son aşaması olan kurutma süreci çok dikkatli bir şekilde ilerletiliyor. Hasadın en dikkat çeken ismi olan 91 yaşındaki Zeynep Nine, tarlalarda çalışmaya devam ediyor.

Ceviz üretiminde Denizli'yi Türkiye'nin zirvesine taşıyan Çameli ilçesi Kolak Mahallesi'nde bugünlerde telaşlı bir koşuşturmaca yaşanıyor. Bir yıl boyunca adeta bir bebek bakım yapılan ceviz ağaçlarında hasat vakti geldi. Erkekler uzun sırıklarla dalları titizlikle çırparken, kadınlar yere düşen cevizleri tek tek topluyor. Ancak üretici sadece bugünü değil, gelecek yılın mahsulünü de düşünüyor. Sırıklarla vurulan tek bir darbe, bir sonraki yılın filizini yok edebilir. Dalından indirilen cevizler, yeşil kabuğundan ayrıldıktan sonra mesai başlıyor. Üreticiler hem değişen hava şartlarıyla hem de yaban hayatıyla zamana karşı yarışıyor. Cevizler kurutulma aşamasında küflenmemesi için günde 3 ile 6 defa kontrol ediyor. Üreticiler, seralara kurdukları tel sergiler ve vantilatörlü hava sistemleriyle kendi çözümünü üreterek rekolteyi yüzde 15 artırmayı başardı. İlkbahar ve yaz aylarında meyve ve sebzeye yuva olan seralar, sonbaharın gelmesiyle birlikte ceviz kurutma alanına dönüşüyor. Bahçelerde yürütülen ceviz hasadının aşamalarını anlatan Fatma Nebiçavuşoğlu, "Önce erkekler uzun sırıklarla çırpıyor. Ondan sonra biz de yere dökülenleri topluyoruz. Böyle aralarında yeşil olanlar oluyor. Bunları biz ceviz soyma makinesine veriyoruz. Önce soyuyoruz, sonra seriyoruz. Kuruyunca müşterilerimize veriyoruz" dedi.

Hem havayla hem de yaban hayatıyla yarış Meyve ve sebze serasını ceviz kurutma alanına çeviren ve sürecin inceliklerine değinen ceviz üreticisi Yasef Nebiçavuşoğlu, karşılaştıkları zorlukları anlattı: "Şimdi hem havayla yarış atıyoruz hem vahşi hayvanlarla. Getirdiğimiz cevizleri örtü altı dediğimiz seralara döküyoruz. Ara sıra karıştırıyoruz. Önce ceviz soyma makinesinden geçiriyoruz. Cevizleri yere örtülerin üzerine seriyoruz. Serada ben sebze yaptım. Sebzeyi kaldırdım, ceviz kurutma yeri yaptım. Günlük 3-5 sefer karıştırıyoruz. Şimdi bir cevizde yetiştirmekten ziyade en önemlisi kurutma. Kurutmayı iyi yaparsan sattığın müşterilerden şikayet gelmiyor. Şu anda aklımızdan geçen bir fiyat yok. Belediyemiz açıkladı 300 TL olarak ama fiyat hep aşağı gidiyor. Bu sene piyasa ne olur bilmiyorum. Bizimkiler daha kuruma aşamasında" diye konuştu.

Seralarda ceviz kurutmaya vantilatörlü çözüm Bölgedeki ceviz üretim artışına ve yağışlara karşı geliştirilen yeni kurutma yöntemlerine dikkat çeken Kolak Mahallesi Muhtarı Yılmaz Nebiçavuşoğlu, "Bu sene mahallemizde ceviz üretimi çok güzel. Bir bölümünü dolu almasına rağmen hasılat geçen yıla göre yüzde 15 daha farklı. Çameli ilçesinde ceviz üretiminde 3'üncü sırada Kolak Mahallemiz var. Yıldan yıla bu daha çok artıyor. İleride Çameli genelinde birinci gelmese de ikinci sırayı alacağız inşallah. Tabii ki geçen sene tam kurutma zamanımızda yağışlarımızın bol olmasına rağmen kurutmada biraz mahallemiz olaraktan çok sıkıntılar çektik. Bu sene değişik yöntemler ürettik. En verimli kurutma sistemi tel üzerinde veya örtü altı oldu. Hava kapalı veya yağış olduğu zamanlarda örtü altında vantilatörümüz var. O hava veriyor, böylelikle kurutma daha güzel oluyor" şeklinde konuştu.

"Bir tane filizin kopması ceviz gözlerini öldürmek demektir" Ağaç bakımının hassasiyetini ve iyi kurutulmayan cevizin nasıl heba olabileceğini vurgulayan üretici Abdi Adak, "İlk önce ilkbaharda araların sürümleriyle, ondan sonra damlama borularının çekmesi, sulama zamanı, gübre, diğer takviye ürünleri ceviz ağaçlarına veriyoruz. Aynı çocuk bakar gibi. Eski usul değil; 'dik, sonra olsun ceviz, kaldır'. Yok. Burada çok titizlikle takip edilmesi ve zamanında ilaçların, gübrelerin verilmesi gerekiyor. Şu anda cevizin artık son hasat dönemi. Artık burada cevizleri topluyoruz. Çırparken dikkat etmemiz gereken hususlar var. Rastgele elimizdeki çırpıyı vurmuyoruz. Çünkü vurursak bir tane filizin kopması demek seneye ceviz gözlerini öldürmek demektir. Cevizleri kurutamazsan içi bozuluyor. Geçen yıl benim başıma geldi. Çok dikkat etmek gerekiyor. Bir yıllık ürün heba olabiliyor" dedi.

91 yaşındaki asırlık çınar bahçede çalışmaya devam ediyor İlerlemiş yaşına rağmen bahçeden kopmayan ve ceviz toplama heyecanını ilk günkü gibi yaşayan 91 yaşındaki Zeynep Akkuş, mutluluğunu şu samimi sözlerle dile getirdi: "91 yaşındayım ceviz topluyorum. İyi, Allah'a çok şükür bugünleri de görüyoruz. Yine Allah'ım gösteriyor cevizimizi gösteriyor. Yine buna çok şükür, dua ediyorsun. Chandler var, ondan sonra irisi var, ufağı var, çeşit çeşit. Toplaması da güzel oluyor. Şıkır şıkır toplanıyor, yemesi de güzel, toplaması da güzel."