Dünyanın çözemediği krizleri Türkiye şıp diye böyle çözdü! Küresel diplomasi masasında herkes bu modeli konuşuyor

Türkiye, 2005'te Afrika Birliği (AfB) nezdinde gözlemci statüsü elde ederken, 2008'de kıtanın stratejik ortağı ilan edildi. Barış ve güvenlik de Türkiye-Afrika ortaklığının öncelikli işbirliği alanları arasında yer alıyor. 21 Eylül Uluslararası Barış Günü dolayısıyla değerlendirmelerde bulunan Afrika Koordinasyon ve Eğitim Merkezi (AKEM) Araştırmacısı Dr. Alioune Aboutalib Lo ile Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Öğretim Üyesi Sudanlı akademisyen Dr. Tarık Nur, Türkiye'nin kıtadaki barış ve istikrara yönelik çalışmalarını değerlendirdi.

Lo, barışın teşviki ve arabuluculuğun son 20 yılda Türkiye'nin Afrika politikasının önemli unsurlarından biri haline geldiğini belirterek, Ankara'nın kıtada hem çok taraflı hem de ikili düzeyde çeşitli süreçlerde yer aldığını söyledi. Türkiye'nin Birleşmiş Milletler (BM) bünyesindeki girişimler kapsamında Sierra Leone'deki barış faaliyetlerinin yanı sıra Birleşmiş Milletler Orta Afrika Cumhuriyeti Çok Boyutlu Entegre İstikrar Misyonu (MINUSCA) ve Birleşmiş Milletler Kongo Demokratik Cumhuriyeti İstikrar Misyonuna (MONUSCO) katkı sunduğuna dikkati çeken Lo, ikili düzeyde ise diplomasisini anlaşmazlık yaşayan tarafları yakınlaştırmak için kullandığını ifade etti.

Lo, Somali ile Etiyopya arasındaki Ankara Süreci'nin bunun en somut örneklerinden olduğunu belirterek, Türkiye'nin ayrıca Somali ile Somaliland arasındaki görüşmelerde kolaylaştırıcılık yaptığını, Libya dosyasında rol üstlendiğini ve Etiyopya ile Mısır arasındaki Nil suları anlaşmazlığı konusunda diplomatik girişimlerde bulunduğunu anlattı. Türkiye'nin Afrika ülkeleriyle yıllar içinde geliştirdiği ilişkilerin Ankara'ya farklı taraflarla görüşebilme imkanı sağladığını vurgulayan Lo, "Türkiye'nin avantajı, bir çatışmada yer alan bütün taraflarla konuşabilmesi." dedi.

Lo, Türkiye'nin kıtada güçlendirdiği ikili ilişkiler sayesinde farklı aktörler arasında diyaloğu başlatabilecek bir konum elde ettiğini ve arabuluculuğu diplomatik araçlarından biri haline getirdiğini söyledi. Somali ile Etiyopya arasındaki anlaşmazlığa değinen Lo, Türkiye'nin her iki ülkeyle sahip olduğu siyasi, diplomatik ve ekonomik ilişkilerin tarafların Ankara'da bir araya getirilmesinde etkili olduğunu belirtti.

Türkiye'nin kolaylaştırıcılığında Temmuz 2024'te başlayan görüşmeler, 11 Aralık 2024'te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde kabul edilen Ankara Bildirisi'yle sonuçlandı. Somali ve Etiyopya, birbirlerinin egemenliği, birliği, bağımsızlığı ve toprak bütünlüğüne saygılarını teyit etti. Batı Afrika ve Sahel'deki duruma ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Lo, bölgenin barış ve güvenlik açısından giderek daha karmaşık hale geldiğini ve terörün bölge ülkelerinin karşı karşıya bulunduğu temel sorunlardan biri olduğunu söyledi. Türkiye'nin bölge ülkeleriyle ilişkilerinin son yıllarda güçlendiğine işaret eden Lo, Ankara'nın Batı Afrika ülkelerinin yanı sıra Sahel Devletleri İttifakı (AES) ülkeleriyle de ilişkilerini geliştirdiğini anlattı.

Lo, Türkiye'nin bölgedeki rolünün diplomatik ve ekonomik ilişkilerin yanı sıra güvenlik alanına da uzandığını, bazı Sahel ülkelerinin terörle mücadele kapasitesinin geliştirilmesinde Türk savunma sanayi ürünlerinden yararlandığını ifade etti. Sudanlı akademisyen Nur ise Türkiye'nin Afrika'daki barış çabalarının yalnızca klasik arabuluculuk faaliyetleri üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, diplomasi, kalkınma işbirliği, insani yardım, eğitim ve kurumsal kapasitenin geliştirilmesinin de uzun vadeli barışın parçaları olduğunu söyledi.