Çin’in Ay planında takvim netleşti: İnsanlı iniş öncesi üç kritik sınav

Çin’in insanlı Ay görevinin önünü, 2027’den itibaren yapılması planlanan bir dizi test açacak. Program kapsamında önce taşıma sistemlerinin güvenilirliği sınanacak, ardından Ay’a iniş ve yüzeyden kalkış denenecek. İnsanlı uçuş öncesindeki en kapsamlı aşama ise iki ayrı roketle gönderilen araçların Ay yörüngesinde buluşturulması olacak.

Çin’in insanlı Ay keşif programının baş tasarımcısı Wang Xiang, Pekin’de gerçekleştirilen 7. İnsanlı Uzay Sempozyumu’nda hazırlık takvimini paylaştı. Açıklanan yol haritası, 2030’dan önce gerçekleştirilmesi hedeflenen inişin teknik aşamalarını ortaya koydu.

Programın başlangıcında, Long March 10 ailesinin yan güçlendiricileri bulunmayan tek gövdeli modeli Long March 10A kullanılacak. Roketin, 2027’nin başlarında Mengzhou uzay aracını Tiangong Uzay İstasyonu’na taşıması planlanıyor.

Kargo taşımaya yönelik bu uçuşlarla sistemlerin performansı değerlendirilecek ve sonraki görevlerde kullanılacak veriler toplanacak.

Takvimdeki ikinci önemli adımın 2028’de atılması hedefleniyor. Daha büyük ve üç aşamalı Long March 10 roketiyle fırlatılacak Lanyue Ay iniş aracı, insansız bir teste tabi tutulacak. Bu görevde aracın Ay yüzeyine inmesi ve yeniden havalanması denenecek.

İnsanlı iniş hazırlıklarının en kapsamlı provasının 2029’da yapılması öngörülüyor. Lanyue iniş aracı ile Mengzhou uzay aracı, iki ayrı Long March 10 roketiyle uzaya gönderilecek. Araçların Ay yörüngesinde buluşarak kenetlenmesi hedefleniyor. Bu aşamanın başarıyla tamamlanması, astronotların Ay’a ulaştırılması ve dönüş yolculuğu için kritik önem taşıyor.

Çin’in seçtiği görev düzeni, Ay yörüngesinde kenetlenme bakımından Apollo programıyla benzerlik gösteriyor. Apollo görevlerinde komuta ve servis modülü ile Ay modülü tek bir Saturn V roketiyle fırlatılırken, Çin iki ayrı fırlatmayla araçları Ay çevresinde bir araya getirmeyi planlıyor.

İnsanlı görev için üç kişilik bir ekip öngörülüyor. Astronotlardan ikisi Lanyue ile Ay yüzeyine inecek, üçüncü ekip üyesi ise yörüngedeki uzay aracında kalacak. Yüzeye ulaşan iki astronotun Ay’da üç Dünya günü geçirmesi planlanıyor. Görev boyunca her gün araç dışı faaliyetler yapılması hedefleniyor. Açıklanan takvim, Çin’in daha önce duyurduğu insanlı iniş hedefini somut test ve prova görevleriyle ayrıntılandırıyor.

Planın kamuoyuyla paylaşılmasının ardından sosyal medyada yayımlanan görüntüler, Wenchang Uzay Merkezi’ndeki hazırlıkları da gündeme taşıdı. Görüntülerde, yaklaşan testlerde kullanılacağı belirtilen donanımların bulunduğu büyük konteynerlerin bir kargo gemisinden indirildiği görüldü.

Çin’in hazırlıkları sürerken ABD de Artemis programıyla astronotlarını yeniden Ay’a göndermeyi amaçlıyor. NASA’nın Artemis 4 kapsamında 2028’in başlarında insanlı iniş gerçekleştirme planında, ticari ortakların geliştirdiği araçların hazır hale gelmesi belirleyici olacak. SpaceX ve Blue Origin’in Ay iniş araçlarına ilişkin geliştirme takvimleri, ABD’nin hedeflediği tarihe ulaşıp ulaşamayacağı konusundaki başlıca belirsizlikler arasında bulunuyor.