Bu haber Ekrem’i de ilgilendiriyor… Siz sorun SGK Uzmanı Murat Özdamar cevaplasın! Sahte diplomayla işe giren işçi kovulabilir mi?

Soru: Bizim işletmemiz inşaat sektöründe faaliyet gösteriyor. Beş yıldan bu yana mühendis olarak çalıştırdığımız işçinin gerçekte tekniker olduğu, diplomasının da sahte olduğu anlaşıldı. Bu işçiyi işten çıkarırsak tazminat ödememiz gerekir mi? Akif D. // Cevap: İstanbul Belediye Başkanı Ekrem İ.’nin katakulli yoluyla İstanbul Üniversitesine geçişi tartışılıyor. Esasında tartışılacak bir konu da yok. Üniversitede öğrenci olma şartlarına haiz olmadığından diploma yok hükmünde. Bu tür alavere-dalavere işleri iş hayatında da oluyor. Mezuniyeti bulunmadığı halde sahte diploma üreterek işe giren insanlara rastlıyoruz. 4857 sayılı İş Kanunun “işverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı” kenar başlıklı 25/II-a maddesi hükmüne göre; “İş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri için gerekli vasıflar veya şartlar kendisinde bulunmadığı halde bunların kendisinde bulunduğunu ileri sürerek yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler veya sözler söyleyerek işçinin işvereni yanıltması” hali haklı nedenle feshe giriyor. Dolayısıyla sahte diploma üreterek işvereni yanıltan sahtekâr işçinin tazminatsız ve derhal kovulması yasaya uygun.

Soru: Ben üç yıldır SSK’lı olarak çalıştığım limitet şirketten iki ay önce yüzde 25 oranında hisse aldım. Ortak olduğum şirketteki SSK sigortalılığım da devam ediyor. Benim SSK’lı olmamda yasal engel var mı? Ali Faik T.// Cevap: 1 Ekim 2008 tarihinden önce bir limitet şirketin SSK’lı çalışan işçisi sonradan şirketten hisse alırsa SSK sigortası kesintiye uğramadığı sürece geçerli olurdu. Ancak 5510 sayılı Kanun bu uygulamayı kaldırmış, şirket ortaklarının Bağ-Kur sigortalısı olmasını öngörmüştür. Buna göre şirket ortakları, ortak oldukları limitet şirkette çalışsalar bile SSK sigortalısı olamayacaktır. Bu nedenle işyeri, şu an için sizi SSK sigortalısı bildirilse bile bu sigorta geçerli sayılmaz. Ödenen SSK primleri daha sonra Bağ-Kur prim borcuna aktarılır. Özetle, 5510 sayılı Kanun hükmü gereği hisse aldığınız gün itibariyle Bağ-Kur sigortalısı olmanız gerekiyor. Yeri gelmişken başka bir konuyu da açıklığa kavuşturayım. Ortaklık ilişkinizin olmadığı bir şirkette SSK’lı çalışmanız halinde Bağ-Kur sigortanız durdurulur ve SSK sigortanız geçerli olur.

Soru: Özel nedenlerden dolayı şu an bir işyerinde çalışma imkânım yok. Ancak emeklilik için de 585 gün prim gün eksiğim bulunuyor. Priminin kendim ödeyerek kendimi bir işyerinde çalışıyor göstermemin bir sakıncası olur mu? İsteğe bağlı ödersem emekli maaşım düşeceği söylendiği için kafam karıştı. Bilgi verirseniz sevinirim. Mustafa G.// Cevap: SSK sigortalısı olmanın temel koşulu işyerinde bizzat yani eylemli biçimde çalışmaktır. Bir işyerinde iş görmeyen diğer bir anlatımla fiilen çalışmayan ancak kâğıt üzerinde de çalışan işçi gösterilenler gerçekte SSK sigortalısı olamaz. Kişi kendisini bir işyerinde sigortalı göstertmiş olsa da ilerleyen süreçte bu çok kolay tespit edilebilir. Fiili çalışmanın olmadığı tespit edilirse sigortalılık iptal edilir. Bu iptal edilen sigortalılık dışlanınca prim günü emekli olmaya yetmez hale gelirse bağlanmış olan emekli maaşı da iptal edilir. İşte sahte sigortalılık böylesine tehlikeli ve riskli bir davranış. Türkiye’de ikamet eden ve 18 yaşını tamamlamış olan herkes isteğe bağlı sigortalı olmak ve bu kapsamda prim ödemek imkânına sahip. Benim okurlarımıza tavsiyem, yasal olmayan yola tevessül etmeyip yasanın izin verdiği isteğe bağlı sigortaya prim ödemeleri yönündedir. Aksi halde ilerde telafisi imkânsız mağduriyet yaşanması söz konusu olabilir. Bir hususu da açıklığa kavuşturalım. Eğer emeklilik statüsünü yani son yedi yıl prim fazlasını değiştirmeyecek ise SSK’lı işçi olmakla isteğe bağlı prim ödemek yani Bağ-Kur sigortalısı olmak arasında hiç fark yok. Farkı belirleyen tek olgu yatırılan primin matrahıdır. Yüksek maaş için yüksek matrah üzerinden isteğe bağlı ödeme yapılması da imkân dahilinde.

Soru: Ben bir işyerinde üç sene boyunca haftada üç gün olarak kısmi süreyle yani part-time olarak çalıştım. Ayda ödenen primlerim bazen 15 gün bazen 16 veya 17 gün oldu. Sigorta girişime göre EYT’liyim. Prim gün eksiğimi doldurunca emekli olabileceğim. Eksik günlerimin olduğu kısmi süreli çalışma dönemi için borçlanma yapabilir miyim? Bir de 3 aylık ücretsiz izin sürem var. Onun için de borçlanma oluyor mu? Cem T.// Cevap: Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışan ve bu nedenle ay içinde 30 günden az prim ödemesi bulunan sigortalı işçiler, ay içindeki 30 günden eksik süreleri iki yöntemle 30 güne tamamlama imkanına sahip. İlk yöntem, çalışma dönemi içinde isteğe bağlı sigortalı olmak. Yani ay içinde 30 günden az çalışması olanlar 30 günden eksik kalan süreler için isteğe bağlı prim ödeyebilir. Bu nitelikteki isteğe bağlı, müracaatla ileriye doğru başlar. Geriye doğru isteğe bağlı prim ödenemez. Bu şekilde prim ödemek isteyenler, kısmi süreyle çalışmaya başlayınca SGK’ya isteğe bağlı sigortalılık dilekçesi vermeli ve 30 günden eksik kalan sürelerin primlerini yasal süresinde yatırmaları gerekir. Ay içinde 30 günden eksik sigortalılık hizmetini 30 güne tamamlamanın ikinci yöntemi ise borçlanma yapmaktır. 5510 sayılı Kanuna göre, 25 Şubat 2011 tarihinden sonraki kısmi süreli çalışmalarda ayda 30 günden eksik sürelerin borçlanma yoluyla 30 güne tamamlanması mümkün. Bu imkândan yararlanmak için borçlanma başvurusu yapmak ve tahakkuk edecek borçlanma primlerini bir ay içinde ödemek gerekiyor.

Soru: Benim kocam işçi olarak çalışmakta iken 2016 yılında vefat etti. Eşimin üzerinden SSK dul maaşı alıyorum. Bu ay işçi emeklisi olan babam vefat etmişti. Annem de daha önce vefat etmişti. Benim dışımda aylık alacak kimse yok. Bana işçi emeklisi olan babamdan dolayı yetim maaşı bağlanır mı? Suzan I.// Cevap: Ölen kocadan dul maaşı, ölen babadan da yetim maaşı alabilmenin ilk şartı ölenlerin sigorta statülerinin farklı olmasıdır. Ölen eşin ve ölen babanın sigorta statüsü aynı ise iki maaş bağlanması mümkün değil. Ölen kocanızın ve babanızın sigorta statüsü aynı olduğundan yani SSK olduğundan sadece bir maaş alma hakkınız var. Bunun tercihi de size bırakılmış.