Bilim insanları H5N1'in sırrını çözdü! İneklerde haftalarca böyle gizlenmiş

H5N1'in ineklerdeki sırrı çözüldü ABD'de 2024'ün başlarında süt sığırlarında ortaya çıkan H5N1 kuş gribi, bilim insanlarını şaşırtan bir tabloya neden olmuştu. Virüs diğer memelilerde görülen tablodan farklı olarak ineklerin akciğerlerini başlıca hedef haline getirmek yerine meme bezlerinde ağır enfeksiyona yol açtı. Pittsburgh Üniversitesi Halk Sağlığı Fakültesi öncülüğündeki araştırma, bu sıra dışı davranışın arkasındaki biyolojik mekanizmayı ortaya çıkardı. Çalışma, hakemli bilimsel dergi Science Advances'ta yayımlandı.

Virüsün aradığı “kilit” meme dokusunda çıktı Grip virüslerinin bir hücreyi enfekte edebilmesi için hücre yüzeyindeki uygun reseptörlere tutunması gerekiyor. Araştırmacılar H5N1'in bağlanabildiği belirli N-bağlı sialik asit reseptörlerinin ineklerin solunum yolu dokusunda neredeyse hiç bulunmadığını tespit etti. Meme bezlerinde ise durum tamamen farklıydı. Virüsün kullanabildiği bu yapılar meme dokusunda oldukça yaygındı. Araştırmacılara göre bu özellik, meme bezlerini H5N1'in çoğalması açısından son derece elverişli hale getiriyor.

Kuş gribi yerine başka hastalık düşünüldü Virüsün meme dokusunu hedef alması, salgının başlangıçta tanınmasını da zorlaştırdı. Enfekte ineklerde mastitis olarak bilinen ciddi meme iltihabı ortaya çıktı. Ancak mastitis süt sığırlarında farklı nedenlerle zaten görülebilen bir sağlık sorunu olduğu için ilk vakalarda H5N1 hemen akla gelmedi. Pittsburgh Üniversitesi'nden Prof. Suresh Kuchipudi, gerçek nedenin kuş gribi olduğunun anlaşılmasının alandaki araştırmacılar açısından büyük bir sürpriz olduğunu belirtti.

Süte yüksek miktarda virüs geçebiliyor Meme bezlerinin enfeksiyonun merkezine dönüşmesinin önemli sonuçlarından biri de virüsün sütle dışarı atılabilmesi. 2026'da yayımlanan deneysel araştırmalar, sığır meme bezinin H5N1'e oldukça duyarlı olduğunu ve enfeksiyonun sütte çok yüksek viral seviyelere ulaşabildiğini gösterdi. Bu durum özellikle enfekte hayvanlarla ve çiğ sütle temas bakımından önem taşıyor. Araştırmalar ve sağlık kurumlarının değerlendirmeleri, salgınlarda kontamine süt ile sağım ekipmanlarının virüsün yayılımında rol oynayabileceğine işaret ediyor.

Yeni araştırma dün yayımlandı H5N1'in sığır meme dokusuna ilgisine ilişkin bilimsel kanıtlar da genişliyor. Glasgow Üniversitesi araştırmacılarının 16 Eylül 2026'da, yani dün yayımlanan yeni çalışmasında Aberdeen Angus, Holstein Friesian ve Limousin sığırlarından alınan meme dokuları incelendi. Sonuçlar, test edilen üç ırkın meme dokularının da H5N1 kökenli viral proteinleri taşıyan virüslerle enfekte olabildiğini gösterdi. Araştırmacılar bulguların hem süt hem de besi sığırlarının H5N1 gözetim çalışmalarına dahil edilmesinin önemini ortaya koyduğunu belirtti.

Virüsün bir sonraki hamlesini anlamaya yardımcı olabilir Pittsburgh Üniversitesi ekibine göre keşfin önemi yalnızca ineklerle sınırlı değil. Bilim insanları farklı hayvan türlerindeki dokuların sahip olduğu reseptörleri önceden inceleyerek H5N1'in hangi dokulara tutunabileceğini ve yeni bir türe geçtiğinde nasıl bir hastalık tablosu oluşturabileceğini daha erken öngörmeyi hedefliyor. Böylece 2024'te süt sığırlarında yaşanan sürprizin başka hayvan türlerinde tekrarlanması halinde virüsün daha hızlı fark edilmesi mümkün olabilir.