Avrupa haritası değişebilir! Yeniden alevlenen tartışma konuşuluyor: İki ülke birleşiyor mu?

Avrupa’da sınırların onlarca yıldır değişmediği bir dönemde, Moldova ile Romanya arasında yeniden alevlenen 'birleşme' tartışması dünya siyasetinin gündemine oturdu. Moldova Cumhurbaşkanı Maia Sandu’nun son açıklamaları, bölgenin geleceğine dair ezberleri bozabilecek bir sürecin kapısını araladı.

Moldova Cumhurbaşkanı Maia Sandu, 11 Ocak’ta katıldığı İngiliz podcast programına yaptığı açıklamayla uluslararası kamuoyunun dikkatini çekti. Sandu, olası bir referandumda Romanya ile birleşme yönünde oy vereceğini belirtti. Sandu, Moldovalıların çoğunluğunun şu an için birleşmeye sıcak bakmadığını kabul ederken, Avrupa Birliği’ne üyeliğin daha gerçekçi bir hedef olduğunu da vurguladı. Sandu, "Eğer bir referandum düzenlenirse, Romanya ile birleşme yönünde oy veririm. Dünyada neler olup bittiğine bakın. Moldova gibi küçük bir devletin demokratik ve egemen bir ülke olarak ayakta kalması ve özellikle Rusya’ya direnmesi giderek zorlaşıyor."

Moldova, tarih boyunca komşu imparatorluklar ve büyük devletler arasında yer değiştirmiş, Sovyetler Birliği’nin 1991’de dağılmasıyla bağımsızlığını kazanmıştı. Romanya ile ortak dil, kültür ve tarih paylaşan Moldova’da bugün yaklaşık 1,5 milyon kişinin Romanya vatandaşlığına da sahip olması, iki ülke arasındaki bağları daha da güçlendiriyor. Uzmanlara göre bu durum, olası bir birleşme senaryosunu teknik olarak kolaylaştırsa da siyasi ve güvenlik boyutunda ciddi riskler barındırıyor.Sandu’nun sözleri ülkede sert tepkilere yol açtı. Rusya yanlısı siyasetçiler, Cumhurbaşkanı’nın Romanya vatandaşlığına da sahip olmasını gündeme getirerek tarafsızlığını sorguladı. Daha da önemlisi, Rusya destekli ayrılıkçı bölgeler Transdinyester ve Gagavuzya’dan peş peşe açıklamalar geldi.

Bölge temsilcileri, Moldova’nın statüsünün değişmesi halinde kendi kaderlerini tayin etme hakkını kullanacaklarını ve Kişinev’den tamamen kopabileceklerini duyurdu. Radio Moldova’ya konuşan Moldova Dışişleri Bakanı Mihai Popşoi ise daha temkinli bir ton benimsedi. Popşoi, Romanya ile birleşme gibi tarihi bir kararın ancak Moldova vatandaşlarının büyük çoğunluğunun desteğiyle alınabileceğini vurguladı. "Bu tür bir referandumda halkın iradesi belirleyici olur. Geniş bir toplumsal mutabakat olmadan böyle bir adım atılamaz" diyen Popşoi, mevcut koşullarda birleşmenin yakın vadede zor göründüğünü ima etti. Son kamuoyu yoklamalarına göre Moldova halkının yalnızca yüzde 30’u Romanya ile birleşmeyi destekliyor. Ancak ülkedeki nüfusun önemli bir bölümünün Rusça konuşması ve Rusya’nın bölgedeki siyasi etkisi, toplumdaki bölünmeyi derinleştiriyor. Buna karşın bazı analistler, askeri ya da büyük bir siyasi kriz yaşanması halinde bu oranın hızla artabileceğini ve birleşmenin "kaçınılmaz" hale gelebileceğini savunuyor. Moldova ile Romanya’nın birleşmesi şimdilik uzak bir ihtimal gibi görünse de, Sandu’nun sözleri Avrupa’da sınırların yeniden tartışılmaya başlanabileceğinin ilk işareti olarak yorumlanıyor.