Astım sadece akciğeri vurmuyor: Ezber bozan keşif!

ABD'deki Columbia Üniversitesinden bilim insanlarının yürüttüğü yeni araştırma, ölümcül astım krizlerinde bağışıklık sisteminin yalnızca akciğerlerde değil, vücudun farklı bölgelerinde de önemli değişimler geçirebileceğini ortaya koydu. Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışmada araştırmacılar, 2012-2025 yılları arasında 695 organ bağışçısından alınan bağışıklık hücresi örneklerini inceledi. Bu kişilerden 41'inin astım krizi sırasında, 78'inin astımla ilgisiz nedenlerle ve 576'sının ise astım öyküsü olmadan hayatını kaybettiği belirtildi. Araştırmacılar akciğer, kan, dalak, kemik iliği, ince bağırsağın bir bölümü olan jejunum ile akciğer ve bağırsaklarla ilişkili lenf düğümlerinden alınan örnekleri karşılaştırdı.

Çalışmada ölümcül astım krizi geçiren ve vücudun bağışıklık sistemi tarafından alerjenlere ve parazitlere karşı üretilen bir antikor olan IgE düzeyi ölçülen tüm donörlerde, alerjik reaksiyonlarla ilişkili bir antikor olan immünoglobulin E'nin (IgE) referans değerinin üzerinde olduğu görüldü. Araştırmacılar bunun yanı sıra akciğerlerde, tip 2 yardımcı T hücreleri, tip 2 doğuştan gelen lenfoid hücreler ve mast hücreleri gibi iltihaplanmada rol oynayan bağışıklık hücrelerinin daha yüksek oranlarda bulunduğunu belirledi. Bu hücreler aşırı aktive olduğunda hava yollarındaki şişlik ve mukus üretimini artırarak zaten daralmış olan hava yollarının daha da sıkışmasına katkıda bulunabiliyor.

Araştırmada dikkat çeken bir diğer bulgu, bağışıklık sisteminin hafıza hücreleriyle ilgili oldu. Ölümcül astım grubundaki kişilerde, mukozayla ilişkili lenf düğümlerinde hafıza T ve B hücrelerinin daha genç yaşlarda biriktiği görüldü. Bu durum, astımda bağışıklık sisteminde normalde yaşlanmayla ilişkilendirilen bazı değişimlerin daha erken ortaya çıkabileceği ihtimalini gündeme getirdi. Buna karşılık, akciğerlerle ilişkili lenf düğümlerinde bağışıklık sisteminin aşırı tepkilerini sınırlayan düzenleyici T hücrelerinin (Treg) daha düşük seviyelerde olduğu belirlendi. Araştırmacılara göre bulgular, astımda bağışıklık sisteminin iltihabı artıran mekanizmalarının daha güçlü, aşırı bağışıklık yanıtını baskılayan mekanizmalarının ise daha zayıf olabileceğine işaret ediyor.

Araştırmada bağırsak bakterileri, beslenme düzeni veya sindirim sistemi sağlığı incelenmedi. Dolayısıyla belirli bir gıdanın, bağırsak bakterisinin veya sindirim sistemi probleminin ölümcül astım krizini tetiklediğine dair bir kanıt bulunmuyor. Çalışmanın önemli bir kısıtlaması da her donörden yalnızca tek bir zaman dilimine ait örnek alınmış olması. Bu nedenle araştırmacılar bağışıklık yanıtının vücudun hangi bölgesinde başladığını veya bağışıklık hücrelerinin dokular arasında nasıl hareket ettiğini belirleyemedi. Araştırmacılara göre çalışma şimdilik yeni bir tanı testi veya tedavi yöntemi sunmadı. Bununla birlikte bulgular, ölümcül astım krizlerinin nasıl geliştiğini anlamak için akciğerlerin yanı sıra bağışıklık sisteminin vücudun diğer bölgelerindeki faaliyetlerinin de incelenmesi gerektiğini gösterdi.