Afrika’da büyük güçlerin başaramadığını Türkiye yaptı! Dünya Ankara’nın çılgın stratejisini konuşuyor

Türkiye'nin Afrika Boynuzu'ndaki artan varlığının bölgesel güç dengeleri üzerinde giderek daha belirleyici bir rol oynadığı yurt dışı basınındaki bir analize konu oldu. 2017'de kurulan TURKSOM askeri eğitim misyonuyla başlayan sürecin, zamanla askeri, diplomatik ve ekonomik unsurları kapsayan çok katmanlı bir angajmana dönüştüğü ifade edildi. Analizde, Türkiye'nin Kızıldeniz havzasında şekillenen güvenlik mimarisinde kalıcı ve yapısal bir aktör haline gelme yolunda ilerlediği değerlendirildi.

Söz konusu analiz yazıda, Türkiye'nin 2017 yılında Somali'de TURKSOM askeri eğitim misyonunu kurmasının ardından Afrika Boynuzu'nda büyük güçlerin dahi benzerini oluşturmakta zorlandığı stratejik bir varlık geliştirdiği bildirildi. Ankara'nın güvenlik, diplomasi ve ekonomi alanındaki bağlantı ağının Somali'deki angajmanını daha geniş Kızıldeniz havzasına bağladığı, Türkiye'yi Somali'nin güvenlik mimarisine entegre ederken Etiyopya, Sudan ve Cibuti ile paralel ilişkiler yürütmesini sağladığı ifade edildi. Bu çok katmanlı varlığın, Batılı ve Körfez ülkelerinin önemli yatırımlarına rağmen stratejik getirilerin sınırlı kaldığı bir bölgede Türkiye'yi etkili bir aktör konumuna taşıdığı kaydedildi.

Türkiye'nin genişleyen etkisinin geçici gelişmelerden ziyade yapısal soruları gündeme getirdiği belirtilerek, Ankara'nın angajmanının kalıcı bir nüfuz alanının doğuşuna mı işaret ettiği yoksa Somali'nin iç güvenlik seyrine bağlı koşullu bir hizalanma mı olduğu sorusunun öne çıktığı aktarıldı. Türkiye'nin Somali'deki yaklaşımının geleneksel Batılı güvenlik angajmanından daha geniş araç setine dayandığı ifade edildi. ABD ve Avrupa Birliği'nin genellikle terörle mücadele operasyonları ve sınırlı eğitim misyonlarına odaklandığı, Türkiye'nin ise askeri eğitimi sürdürülebilir diplomatik, ekonomik ve altyapı yatırımlarıyla birleştirdiği kaydedildi. TURKSOM misyonunun Somali güçlerini düzenli olarak eğittiği ve insani yardım, güvenlik ve kalkınma unsurlarını kurumsal ve operasyonel düzeyde bütünleştirdiği belirtildi.

Türkiye'nin kara temelli güvenlik iş birliğinin giderek deniz kapasite geliştirme, deniz kuvvetleri eğitimi ve liman altyapısı iş birliğiyle kesiştiği, bunun da Ankara'yı stratejik bir deniz boğazı yakınındaki güvenlik dinamiklerinde artan bir aktör haline getirdiği ifade edildi.

Türkiye'nin bölgesel stratejisinin Somali ile sınırlı olmadığı belirtilerek, Ankara'nın Etiyopya ile ticaret, enerji ve sanayi kapasitesi geliştirme alanlarını kapsayan ikili ekonomik iş birliği anlaşmaları imzaladığı ve tartışmalı Somaliland liman anlaşması konusunda Etiyopya ile Somali arasında arabuluculuk rolü üstlendiği aktarıldı. Bu eş zamanlı angajmanın stratejik dengeleme niteliği taşıdığı, Türkiye'nin bölgesel rekabetin iki tarafıyla da ilişkilerini sürdürerek Mogadişu ve Addis Ababa nezdinde diplomatik kaldıraç elde ettiği kaydedildi.

Son on yılda Türkiye'nin Afrika Boynuzu'ndaki varlığının sınırlı düzeyden Somali'nin belirli kapasitelere dayandığı kilit ortak konumuna yükseldiği, Etiyopya ile müzakere yürütebilen ve Körfez ülkelerinin göz ardı edemeyeceği bir aktör haline geldiği belirtildi. Türkiye'nin sınırlı yatırım, asker, kalkınma yardımı ve altyapı projelerini önemli stratejik etkiye dönüştürdüğü, bunun kısmen sömürge geçmişinin olmaması ve ağır terörle mücadele yöntemlerinden kaçınmasıyla ilişkilendirildiği ifade edildi.