ABD'de büyük Türkiye krizi: Kongre onayından kaçırıp uçakları ve silahları verecek

Dünya Gazetesi'nde yer alan habere göre, ABD Hükümeti Kongre denetim mekanizmalarını tamamen devre dışı bırakarak Türkiye için planlanan milyonlarca dolarlık yeni bir askeri paketi yürürlüğe koymaya çalışıyor. Demokrat milletvekilleri Trump liderliğindeki yönetimi yasama organının yasal denetim yetkisini gasp etmekle açıkça suçluyor. Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Kıdemli Üyesi Gregory Meeks Salı gecesi resmi bir bildirim aldığını kamuoyuna duyurdu. Meeks hükümetin Türkiye sınırları için öngörülen ve 700 milyon doları aşan bu silah satışı hamlesini Kongre onayından kaçırdığını doğruladı.

Dışişleri Bakanlığı yetkilileri yasama organına gönderdikleri resmi bilgilendirmede aldıkları kararın gerekçelerini açıklama ihtiyacı dahi hissetmedi. Hükümet bu kritik silah satışı kararı için hiçbir acil durum yetkisine sığınmadı ve Kongre üyelerine yazılı bir gerekçe sunmadı. Bakanlık bürokratları aylardır bu gizemli silah satışı planının Washington ve Ankara arasındaki ilişkilere etkileri konusunda Meeks'e brifing vermeyi reddediyor. Yasama üyeleri bu büyük silah satışı kararının askeri dengeleri nasıl etkileyeceğini bilmek istediklerini dile getiriyor.

Türkiye güçlü bir savunma sanayisine sahip bir ABD müttefiki ve önemli bir NATO üyesi olarak konumlanıyor. Ankara yönetimi Rusya ile stratejik ilişkilerini sürdürürken Kremlin üretimi S-400 Triumph füze savunma sistemlerini de aktif olarak elinde bulunduruyor. Washington ve NATO müttefikleri Türkiye'nin Rus yapımı bu hava savunma sistemini satın almasına başından beri şiddetle karşı çıkmıştı. ABD yönetimi bu askeri tedarik krizi ve askıya alınan silah satışı süreçleri nedeniyle Türkiye'yi 2019 yılında F-35 müşterek taarruz uçağı programından resmi olarak çıkarmıştı.

Gregory Meeks hükümetin meclis incelemesini baypas etme girişimini açıkça bir saygısızlık örneği olarak nitelendiriyor. Savaş malzemelerinin Türkiye'ye ulaşmasının yıllar alacağını vurgulayan Meeks bu adımla ilgili hiçbir acil durum kurgulanamayacağını ifade ediyor. Meeks Beyaz Saray'ın Kongre'yi kasten dışarıda bıraktığını ve yasal denetim sürecini sadece bir zaman kaybı olarak gördüğünü ekliyor. Muhalifler bu kontrolsüz silah satışı eğiliminin anayasal güçler ayrılığı ilkesine telafi edilemez zararlar verdiğini savunuyor.

Gelecek ayın başlarında Türkiye'ye resmi bir ziyaret gerçekleştirecek olan Trump ikili silah satışı ve askeri bağları yeniden canlandırmayı hedefliyor. Trump Beyaz Saray bünyesinde NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile gerçekleştirdiği ortak basın toplantısında Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hakkında olumlu ifadeler kullandı. Erdoğan'dan harika bir dost olarak bahseden Trump Ankara'nın askeri taleplerine sıcak baktığının sinyallerini verdi.

Basın memnuniyetini ve beklentilerini dile getiren Ankara ziyaretinde yeni bir uçak anlaşması açıklayıp açıklamayacağı sorusuna Trump olumlu bir yanıt verdi. Trump muhatabını çok mutlu edecek bir adım atacağını belirterek kapıyı açık bıraktı ancak paket içeriğini net olarak paylaşmadı. Onaylanan 700 milyon dolarlık bu silah satışı kapsamında Amerikan savaş uçaklarının yer alıp almadığı henüz resmiyet kazanmadı. Dışişleri Bakanlığı ise silah satışı detaylarına dair yöneltilen resmi soruları ve yorum taleplerini şu ana kadar yanıtsız bıraktı.

Demokratlar Trump yönetiminin daha önce de askeri güç kullanımı ve tek taraflı silah satışı konusunda Kongre'yi baypas eden kararnamelere başvurduğunu sıklıkla hatırlatıyor. Yönetim şubat ayı sonunda parlamento onayı almadan İran sınırlarında askeri operasyon başlatarak anayasal tartışmaları alevlendirmişti. Muhalefet anayasanın savaş ilan etme yetkisini başkana değil sadece yasama meclisine verdiğini her platformda savunuyor. Beyaz Saray ayrıca Pasifik ve Karayipler'de uyuşturucu kaçakçılığı yapan şüpheli gemilere askeri müdahalede bulunurken de Kongre onayına başvurmadı.