Türkiye'nin yerli ve milli sualtıları Akdeniz'de karış karış petrol arayacak. Dünyada çok az ülkenin yapmayı başarabildiği akıllı robot Doğu Akdeniz'deki sondaj faaliyetlerine katkı verecek.

Türkiye'de üretilen sualtı robotları deniz arkeolojisinde, sahil güvenlikte, gaz ve petrol aramalarında kullanılıyor. Akdeniz başta olmak üzere gemilerdeki petrol ve gaz araştırmalarında dev robotlar kullanılırken, daha küçük robotlar su altı arkeolojik ve kazı araştırmalarının yanı sıra Sahil Güvenlik ve Deniz Polisi'nin su altı araştırmalarında kullanılıyor.

Antalya'da Akdeniz Üniversitesi'nin deniz arkeolojik araştırmalarında kullanılan Demre ve Finike adlı iki robotun uygulamasına yönelik bir çalışma yakın zamanda gerçekleştirildi. Antalya'nın Kemer ilçesi yakınlarındaki bölgede Akdeniz'e inen robotlar sayesinde denizin derinlikleri araştırıldı. Robotları üreten firmanın genel müdürü Bertan Tezcan, bu cihazların yüzde 70-80'inin yerli olarak üretildiğini söyledi.

Sözlerine devam eden Tezcan, "Bunlar çeşitli boyutlarda insansız denizaltılardır. Küçük boyutlardan 100 metreye kadar, 15-20 kg'dan 3-4 tona kadar ağırlıkta, 2000 metre derinliğe kadar dalış yapabilen çeşitli tipte robotlar üretiyoruz." dedi.

"Kullanım alanları üniversitelerin yürüttüğü arkeolojik ve jeolojik araştırmalar ile küçük kurtarma operasyonlarıdır. Ayrıca 2000-3000 metre derinlikte çalışan büyük robotlar da yapıyoruz." diyen Tezcan, "Sahil güvenlik ve deniz polisine özel küçük robotlar yaptık. Büyük olanları Türkiye Petrolleri Anonim Şirketi tarafından kullanılmaktadır" ifadelerini kullandı.

Açıklamalarına devam eden Bertan Tezcan; "Şu anda Fatih, Kanuni ve Abdülhamid Han araştırma gemilerimizde büyük robotlar var. 2200 metre uzunluğunda, haftanın 7 günü 24 saat çalışıyorlar. Su üstünde pilotlar var, 8-9 günde bir onları sudan çıkarıyor, bakımını yapıyor ve tekrar suya koyuyorlar. Bu tür cihazlar 20 metrenin altındaki dalgıçların yapamadığı her şeyi yapar. Dünyada bu robotları herhangi bir boyutta üreten belki 5 veya 6 şirketten biriyiz”

Tezcan, Demre ve Finike adlı iki robotun görev yaptığı Akdeniz Üniversitesi arkeoloji araştırma gemisinin 300-500 metre derinliğe inebilen birçok cihazın bulunduğunu belirtti. “Her robotun belli bir açıya yönelik kamerası ve sensörü var.

Altta denize ne kadar açık olduğunu gösteren başka bir sensör daha var. Arkada başka bir kamera var ve ışık var. Ayrıca 6 adet elektrik motoru bulunmaktadır. Bu elektrik motorları sayesinde 360 ​​derece hareketler gerçekleştirebilirsiniz. Robotların birçok işlevi var ve yalnızca 45-50 kg ağırlığındalar. Sahil Güvenlik ve Polis için son derece faydalıdırlar. Modellerimiz 100 metreden başlayıp 300, 600, 1000 ve 3000 aralığında değişmektedir." ifadelerini kullandı.

Tezcan ayrıca, Deniz arkeolojisi araştırma gemisinde sonar cihazları kullandıklarını sözlerine ekledi.

Akdeniz Üniversitesi Kültür Varlıklarını Koruma ve Restorasyon Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Hakan Öniz, 500 metre derinlikte denizi tarayarak görüntü çıkarmayı başardıklarını vurguladı. bu cihazlarla sonar Henüz kapsamlı bir arama başlatmadıklarını, ancak insanların bazı eski kalıntıların bulunduğuna inanılan 400-500 metre derinliğe dalmalarının mümkün olmadığını hatırlattı.

Sözlerine devam eden Öniz, "Su altı robotlarıyla bu kalıntıların gerçekten kullanılabilir olup olmadığını öğreniyor, kullanılabilir durumdaysa son teknoloji ekipmanlarla kazıyoruz. Son 2 yıldır araştırma gemilerimizde su altı robotlarımız var. Denizden nesneleri çıkarabilirler. Şu anda dünyada iki ülke sualtı robotları yardımıyla bilimsel dalış projelerini hayata geçiriyor." diye konuştu.

Öniz, Türkiye'nin yaklaşık 8 bin 500 kilometrelik kıyı şeridine sahip olduğunu hatırlattı. "Şu ana kadar 367 arkeolojik batık tespit ettik. Bunların arasında dünyanın en eski batıklarından biri olarak kabul edilen Antalya'nın Kumluk bölgesindeki Orta Tunç Çağı batığı da yer alıyor. Yaklaşık 3500-3600 yaşındadır. İnşallah Kemer beldesinde yapılması planlanan Akdeniz Sualtı Arkeoloji Müzesi'nde bunları ortaya çıkarma ve batıklara ait bu kalıntıları sergileme fırsatı bulacağız." şeklinde konuştu.

Öte yandan suyun 3 bin metre altında görev yapan derin deniz robotu Kaşif, sondaj gemilerinin denizdeki gözü olacak. Sektörde ROV olarak bilinen uzaktan kumandalı, ileri teknoloji denizaltı robotu "Kaşif", yerli ve milli tedarikçilerle yapılan iş birliği sonucu milli enerji sektörüne kazandırıldı.

Türkiye'nin enerjide bağımsızlık mottosu ile Mavi Vatan'da görevlendirdiği sondaj gemilerinin gözü kulağı olan Kaşif suyun 3 bin metre altında gözlem yapacak.

Geçtiğimiz aylarda Kaşif'e ilişkin açıklamalarda bulunan Armelsan Savunma Teknolojileri Genel Müdürü Can Emre Bakım, Hazar Denizi’nde sondaj ile Akdeniz ve Karadeniz’de sondaj aynı şey değil. Hazar’da maksimum derinlik 800 metre. Karadeniz’de ise deniz tabanı 2 bin 200 metre. Onun da altında 2 bin metre daha var. Bu, metrekarede 220 kilogram basınç uygulandığı anlamına geliyor. Aşağıdan canlı görüntü aktarabilecek hiçbir sistem yok. Mekanik entegrasyon ya da temizlik yapılmasını istediğinizde dalgıç gönderemezsiniz. Bu şartlara uygun ekipman geliştirmeniz gerekiyor. Uzaktan kumandalı su altı robotları tabiri caizse gemilerin eli ayağı, gözü kulağı, kısacası her şeyi" ifadelerini kullanmıştı.