15-25 yaşları arasında yaşanan gerginliklerin, stresin doğurduğu kişilik bozukluğu ömür boyu sürebiliyor...
Şizofren hastalarda genelde gerçekle hayal dünyasını ayırt edememe, mantıkî düşünme yeteneği kaybı, normal hissî tepkiler verememe ve kurallara uyamama görülür. Hafıza ve normal konuşma yeteneği kaybolur. Şizofreninin kesin sebebi bilinememektedir.
15-25 yaşları arasında ortaya çıkmaktadır. Bu dönemde yaşanan stresin hastalığın oluşumunda en önemli etken olduğu düşünülüyor. 12 yaşından önce ve 40 yaşından sonra görülmesi enderdir.
Bazı ilaçlar belirtileri büyük oranda kontrol altına alsa da rahatsızlık ömür boyu sürmektedir. Ancak hastadan 1’i tümüyle kurtulabilmektedir.
Kalp hastaları nasıl çevrede stres oluşturan durumlardan olumsuz etkileniyorsa veya stresli bir hayat olayı nasıl hastalığın ortaya çıkmasında rol oynuyorsa şizofrenlerde de aynı durum geçerlidir. Bu hastalarda tek başına ilaç tedavisi genelde yeterli olmaz, stres oluşturan durumların da ele alınması gerekir.
Şizofreni belirtileri nelerdir?
Şizofreninin ortaya çıkışı değişik şekillerde olabilir. Bazı hastalarda aniden ortaya çıkabileceği gibi çoğu hastada sinsice yavaş yavaş gelişir. Yavaş seyir gösteren şizofrenide başlangıçta dikkat toplama güçlüğü, toplumsal ilgiyi kaybetme, içine kapanma, kendine bakımda azalma, kara sevdaya tutulma gibi belirgin olmayan ve ilk bakışta şizofreniyi düşündürmeyen belirtiler görülebilir.
Bu başlangıç belirtilerinin ardından birkaç ay veya yıl içinde de tüm belirtileri ile hastalık ortaya çıkar.
Her hastada aynı belirtiler olmayabilir
Hastalar sıklıkla garip davranışlar ve konuşmalar sergilerler. Gerçekte olmayan sesler işitmeye ve hayaller görmeye başlarlar. Bazı hastalarda garip pozisyonlarda uzun süre durma, bazılarında hiç hareket etmeksizin uzun süre sessiz kalma veya aşırı hareketlilik görülebilir. Yavaş seyir gösteren şizofreninin yanında hızlı seyir gösteren şizofreni de olabilir. Bu hastalarda ise belirtilerin çoğu bir arada aniden ortaya çıkar.
Her hastada belirtilerin tümü bir arada görülmez.
Şizofreninin tipine göre belirti kümeleri de değişir.
Meselâ paranoid şizofrenide şüphecilikle ilgili belirtiler baskındır. Paranoid şizofrenlerde sık görülen temalardan bazıları şunlardır: kendisine kötülük yapmak isteyen kişiler veya güçler vardır, bununla ilgili sesler işitmektedir, bu yüzden evde perdeleri kapatıp oturmakta, yemek yerken zehirlenme riski olduğunu düşünerek yemeği kendi önünde hazırlatmakta veya kendi yaptığı yemeği yemektedir. Odasına dinleme cihazları yerleştirilmiştir, bu sebeple odasında temkinli konuşmaktadır, eşi kendisini aldatmaktadır, v.b.
Basit şizofrenide ise toplumsal çekilme, içine kapanma, sosyal aktivitelerde azalma, kendine bakımın düşmesi gibi belirtiler dışında fazla bulgu olmayabilir.
Dünyayı herkesten farklı algılarlar
Hastalarda olmayan sesleri işitme veya olmayan hayaller görme gibi belirtiler olabilir. Bazen de “bana kötülük yapacaklar, beni zehirleyecekler” gibi yanlış inanışlar gelişebilir.
Bu algılar ve inanışlar hasta tarafından kesinlikle doğru kabul edilir, tartışma ile bunları değiştirmeye çalışmak pek fayda etmez.
Şizofreni hastaları dünyayı değişik algılar. Normalde çevrede varolan uyaranlar dışında olmayan sesler, hayaller, garip kokularla dış dünya karışık ve anlaşılmazdır. Bu ortamda hastalarda anksiyete artışı, heyecan ve korku sıktır. Bu duygularla genelde normal olmayan davranışlar sergilerler.
