Savaş niye çıktı: Rusya, Ukrayna'nın doğusuna özel askeri operasyon başlattı. Başkent Kiev'in yanı sıra birçok kentte art arda patlamalar yaşandı. Pek çok kişi ise yaşanan bu gelişmenin ardından 'Rusya-Ukrayna krizi neden çıktı?' sorusunun cevabını araştırmaya başladı. Rusya, Ukrayna'dan ne istiyor savaş niye çıktı? Rusya niye Ukrayna'ya saldırıyor?
Rusya, Ukrayna'ya askeri operasyon başlattı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna'nın doğusundaki Donbas'a özel askeri operasyon başlattıklarını duyurdu. Ukrayna topraklarını işgal etme planları olmadığını vurgulayan Putin, kimseye zorla bir şey dayatmayacaklarını ifade etti.
Rusya'nın askeri operasyonunun Ukrayna'yı rehin alanlara karşı meşru müdafaa olduğunu belirten Putin, Ukrayna vatandaşlarına ayrıca seslenerek, "Bugünkü olaylar Ukrayna ve Ukrayna halkının çıkarlarını ihlal etme arzusuyla değil, Rusya'nın Ukrayna'yı rehin alanlardan ve onu ülkemize ve halkına karşı kullanmaya çalışanlardan korunmasıyla bağlantılıdır." dedi.
Rusya Devlet Başkanı Putin, Rusya'nın Ukrayna'nın nükleer silah sahibi olmasına izin vermeyeceğini de sözlerine ekledi.
Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna'nın Rus uçağı düşürdüğüne yönelik açıklamasını yalanlayarak, ülkedeki hava savunma sistemlerinin etkisiz hale getirildiğini bildirdi.
Açıklamada, "Ukrayna Sınır Güvenlik Servisi, Rus birliklerine direnç göstermemektedir. Ukrayna hava savunma sistemleri etkisiz hale getirilmiştir." ifadesine yer verildi.
Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna’ya yönelik askeri müdahalede sivil nüfusun hedef alınmadığını belirterek, silahlarını bırakan Ukrayna birliklerinin hedef alınmadığını açıkladı.
Ukrayna Devlet Sınır Muhafız Servisi ise Rusya'nın Belarus ve Kırım'dan Ukrayna'ya saldırdığını duyurdu.
Ukrayna'da sıkı yönetim ilan edildi
Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, ''Eğer canımıza, özgürlüğümüze, çocuklarımıza saldırılırsa, kendimizi savunacağız, saldırmayacağız, kendimizi savunacağız.'' dedi.
Zelenskiy, paylaştığı video mesajda, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Donbas'a özel operasyon, Ukrayna'nın askeri altyapılarına ve sınır muhafızlarına saldırı başlattığını belirtti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan açıklama
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ukrayna Cumhurbaşkanı Vladimir Zelenskiy ile telefonda görüştü. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ukrayna Cumhurbaşkanı Vladimir Zelenskiy ile görüşmesinde, "Rusya'nın Ukrayna'ya başlattığı askeri harekatı kabul edilemez bulduğumuzu ve reddettiğimizi belirtiyorum" dedi. Erdoğan, "Kendi vatandaşlarımız ile Tatar kardeşlerimiz başta olmak üzere Ukrayna'da yaşayan herkesin can güvenliğinin sağlanmasında üzerimize düşeni yapacağız. Rusya ile Ukrayna arasındaki sorunların Minsk Mutabakatları çerçevesinde diyalog yoluyla çözülmesi çağrımızı tekrarlıyoruz. Uluslararası hukuka aykırı gördüğümüz bu adım, bölgenin barış, huzur ve istikrarına vurulmuş ağır bir darbedir. Türkiye'nin, Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü korumak için verdiği mücadeleyi desteklediğini, biraz önce görüştüğüm Sayın Zelenskiy'e de ifade ettim" ifadelerini kullandı.
NATO'dan ek adım kararı
NATO, Rusya'nın Ukrayna'ya askeri müdahalesi nedeniyle Washington Antlaşması'nın 4'üncü maddesi uyarınca müttefiklerle istişarede bulunarak, caydırıcılığı ve savunmayı güçlendirmek için ek adım kararı aldıklarını duyurdu.
Rusya-Ukrayna savaşı neden çıktı? Rusya neden Ukrayna'ya savaş açtı?
Rusya’nın Ukrayna’ya askeri müdahalede bulunmasının ardından pek çok kişi iki ülke arasındaki krizin sebebini merak etmeye başladı. Peki, Rusya-Ukrayna krizinin sebebi nedir?
Rusya ile eski bir Sovyetler Birliği ülkesi olan Ukrayna'nın arası, Kiev yönetiminin Avrupa Birliği (AB) ile yakınlaşması üzerine açıldı.
Kiev'de iktidara gelen Rusya yanlısı Viktor Yanukoviç, ülkenin Batı'ya yönelmesini engellemek için 2013 yılında AB Ortaklık Anlaşması'nı askıya aldığını açıkladı. Bu karar, Ukrayna tarihinde derin krizlerin başlangıcı oldu.
2013 yılını "meydan olayları" ile uğurlayan Ukrayna yeni yılı iç karışıklıkla karşıladı. Bağımsızlık Meydanı'nda aylarca toplanan binlerce Batı yanlısı Yanukoviç'in kararını protesto etti. Rusya yanlılarının da sokaklara çıkmasıyla zaman zaman çatışmalar yaşandı. Olayların kontrolden çıkması üzerine dönemin Devlet Başkanı Viktor Yanukoviç, Rusya'ya kaçmak zorunda kaldı. Coğrafi olarak Avrupa ile Rusya arasındaki Ukrayna'nın insanları da Rus ve Batı yanlıları olarak kutuplara bölündü.
Olaylar Kırım ve Donbas'a sıçradı. Kırım Parlamentosu askeri üniformalı, üzerlerinde hiçbir sembol ya da simge bulunmayan "silahlı, yeşil adamların" baskısıyla Kırım’ın Rusya’ya ilhakını sağlayacak referandumu yapma kararı aldı. Yerli halk olan Tatarlar ve Ukraynalıların karşı çıkarak katılmadığı 16 Mart 2014'teki tartışmalı referandumun ardından Kırım, Rusya tarafından yasa dışı ilhak edildi. Rusya yanlılarının işgali Kırım'la da kalmadı. Ukrayna'nın doğusundaki şehirlerde Rusya yanlısı ayrılıkçılar sözde devletlerini ilan etti. Donbas denilen bölgede Rusya yanlılarının yasa dışı yönetimleri yaklaşık 7 yıldır sürüyor.
Donbas yönetimi niye Kiev'de değil?
Ukrayna'da Rus kökenli nüfusun yoğun bulunduğu Donetsk ve Lugansk (Donbas) bölgelerinde Şubat 2014'te ayrılıkçı gruplar ağır silahlarla hükümet yanlısı birliklere saldırdı. Ukrayna ordusundan bazı silahları ele geçiren ayrılıkçılar, Kiev yönetimine göre, önemli silah ve mühimmat desteğini Rusya'dan gördü.
Ayrılıkçılar sözde halk oylamalarıyla 11 Mayıs 2014'te Donetsk Halk Cumhuriyeti ve Lugansk Halk Cumhuriyeti isminde iki ayrı sözde yönetim oluşturdu.
Kiev yönetiminin kontrolünü kaybettiği Rusya-Ukrayna sınırından Rus askeri araçlar ve ağır silahlar Donbas'a girdi. Rusya'nın inkar ettiği bu durum, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği ve Teşkilatı’nın raporlarında da yer aldı. Rus yanlısı ayrılıkçıların kontrolündeki Donetks ve Lugansk bölgeleriyle Kiev ordusunun kontrolündeki bölge arasında cephe hattı oluştu. Geçen 7 yıl içinde temas hattında zaman zaman çatışmalar yaşandı ve iki taraftan da can kayıpları oldu.
İki ülkesindeki son kriz niye başladı?
Fransa’nın başkenti Paris’te 9 Aralık 2019’da, 3 sene aradan sonra Normandiya Dörtlüsü Liderler Zirvesi yapıldı. Ukrayna, Rusya, Almanya ve Fransa devlet başkanlarının katılımıyla gerçekleşen zirvede, tam ateşkes ve Minsk Anlaşması'na bağlılık vurgusu yapıldı.
Zirveden sonra azalan çatışmalar, kısa süre sonra daha da alevlendi. Krizin çözümüne ilişkin Rusya, Ukrayna ve AGİT'ten oluşan Üçlü Temas Grubu, 27 Temmuz 2020'den itibaren kapsamlı ateşkes kararı aldı. Bu kapsamda 2021 senesine kadar kapsamlı ateşkes ufak çaplı krizlere rağmen sürdürüldü.
Ancak bu yıl Rus ordusunun Ukrayna sınırına adeta askeri yığınak yapması, Donbas bölgesinde zaten hiçbir zaman bitmeyen çatışmaları yeniden artırdı. Rusya yanlısı ayrılıkçıların 26 Mart'ta 4 Ukraynalı askeri öldürmesi bölgedeki krizi zirve noktasına çıkardı. Saldırılar karşısında Ukrayna ordusunun tedbirlerini artırması üzerine Rusya, sınıra ve ilhak edilen Kırım'a asker yığdı.
Ukrayna Genelkurmay Başkanı Ruslan Homçak, 30 Mart'ta Ukrayna Parlamentosundan yaptığı konuşmada, Rus Silahlı Kuvvetlerinin askeri tatbikat bahanesiyle Ukrayna sınırının kuzeyi, doğusu ve Kırım'da Rusya'ya ait 28 tabur birlik olduğunu söyledi. Homçak, bu durumun Ukrayna'nın askeri güvenliği için bir tehdit oluşturduğunu kaydetti.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise "Rusya kendi toprakları içerisinde silahlı kuvvetlerini kendi takdirine bağlı hareket ettiriyor. Bu hiç kimseyi rahatsız etmemeli ve bu hiç kimse için tehdit içermiyor." ifadelerini kullandı.
Bu açıklamalardan sonra hem Moskova hem de Kiev Donbas çevresine askeri sevkiyatını artırdı.
Ayrıca, şubat ayında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in yakın dostu Viktor Medvedçuk'un kontrolünde olduğu iddia edilen 3 kanal Rusya tarafından finanse edildiği gerekçesiyle kapatıldı. Akabinde de Medvedçuk ve çevresine ekonomik yaptırımlar uygulandı. Bir yandan da ülkede kısa zaman önce Kırım'ı Kurtarma Stratejisi duyuruldu. Bu gelişmeler de gerginliğin artmasını sağlayan faktörlerden olarak görülüyor.
