Herhangi bir stres durumunda böbreküstü bezlerinden (şemada işaretli) salgılanan bir hormon kortizol.
Kan şekerinin yükselmesine sebep olan hormonlardan. Stresli ya da hayati tehlikenin olduğu bir durumla karşılaşıldığında vücut kortizol salgılamaya başlar. Böylece vücudu gelen tehditle savaşmak veya ondan kaçmak için hazırlar.
Fakat kortizol hormonunun sürekli yüksek seviyelerde kalması başta kilo alımı olmak üzere birçok sağlık sorununa yol açıyor. Her konuda olduğu gibi bedenimiz bu konuda da "denge" istiyor.
Büyük şehir hayatı trafikten, yoğun iş mesaisine kadar sürekli stres kaynağı olduğundan, çoğu kişide kortizol hormonu seviyesi yüksek. Vücut stresli olay geçtikten sonra dahi, rahatlama tepkisi verip, denge konumuna gelme şansı bulamıyor. Çünkü başka bir stresli olay hemen peşinden geliyor.
Kilo alımıyla ne alaka?
Kortizolün uzun süre yüksek seviyede kalması karın bölgesi yağlarının artması demek. Fakat, "Eğer kortizol salgılanması engellenirse kilo verilmesi sağlanabilir” düşüncesi maalesef bu doğru bir yöntem değil.
Aslında, kortizol ve strese olan tepki biraz kilo vermeye bile sebep olabiliyor. Kortizol vücudu daha fazla yağ yakımı için uyarıyor, böylece tehlikeye karşı koymak ya da ondan kaçmak için ekstra bir enerjiyi kullanılabilir hale getiriyor.
Ama birçok insan strese ve ardından gelen kortizol üretimine daha fazla yiyerek tepki verir. Kilo alımına sebep olan budur, kortizolün kendisi değil.
Ayrıca araştırmalar, karın bölgesinde artan yağ oranıyla ilişkili olan kortizol hormonunun salgılanmasını engelleyecek bir ilaç almanın bu yağlardan kurtulmak için herhangi bir yarar sağlamadığını gösteriyor.
İşte belirtileri uyuyamamak!
Kortizol seviyesinin gece vakti düşmesi gerekiyor ki, böylece vücut rahatlasın ve yeniden şarj olsun. Ama eğer kortizol seviyeniz çok yüksekse, şununla karşılaşacaksınız: gün boyunca çok yorulsanız bile, bir türlü uykuya dalamama problemi. Gece boyunca yatakta dönüp duracak ve ertesi gün yine yorgun uyanacaksınız. Yorgun olup, çalışmak zorunda kaldığınız için yine kortizol salgılanacak ve bu kısır bir döngü haline gelecek.
Sabah yorgun kalkmak
Yüksek kortizol düzeyleri böbrek üstü bezlerinin kortizol salgılamasını sekteye uğratır. Bu da kronik yorgunluğa sebep olur. Eğer yeterince dinlendiğinizi düşünürken bile bitkin hissediyorsanız, muhtemelen gerginlik altındasınız ve kortizol seviyeniz de yüksek.
BELDE SİMİT OLUŞMASI
Kortizol hormonu fazla salgılandığında bel çevresinde yağlanma başlar. Yeterli ve dengeli beslenmenize, hatta düzenli spor yapmanıza rağmen karın yağlarından şikayetçiyseniz, bilin ki ana sorumlu o mel'un stres, gerginlik yani kortizoldür.
SIK SIK SOĞUK ALGINLIĞI
Kortizol vücudun kendini onarma mekanizmasını devre dışı bırakır. O vakit, sizi türlü tehlikelere karşı koruyan bağışıklık sistemi iyi çalışmaz. Bunun sonucu olarak da, karşılaştığınız mikroplara ve virüslere karşı kırılganlığınız artar. Sık sık soğuk algınlığınız olur. Enfeksiyon kaparsınız.
ABUR CUBURA MEYİL
Kortizol kan şekerini yükseltir ve diyabet (şeker hastalığı) riskini artırır. Yüksek kan şekeri (glikoz) düzeyi de insülin düzeyini artırır. Bu da kan şekerinin bir anda düşmesine sebep olur. Bu durumda siz gayrı ihtiyari kan şekerinizi tekrar yükseltmek istersiniz ve abur cubur yiyeceklerle, şekerli gıdalara tekrar dönüş yaparsınız.
Ağrılar
Kortizol seviyesi uzun süreler yüksek kaldıysa, vücut acıya karşı daha duyarlı olmaya başlar. Başağrıları ve kas ağrıları hissedilmeye başlar. Aşırı kortizol seviyeleri ayrıca beyni acıya karşı hassaslaştırır. Küçük bir ağrı bile sinirleri ateşlendirir ve başağrılarına sebep olur.
Bağırsaklar
Sindirim sistemi kortizol gibi stres hormonlarına karşı çok hassastır. Mide bulantısı, geğirmeler, mide ekşimesi, bel çevresinde kramplar, ishal veya kabızlık stres hormonlarının çok artmasına işarettir. Panik hissi oluşmasına hatta paranoyaya sebebiyet verebilir.
Melankolik Hissetme
Kortizolün yüksek seviyeleri mutluluk hormonu olarak bilinen serotoninin azaltır ve kendinizi sıkkın, meyus, yalnız, üzgün hissetmeye başlarsınız.
UZUN LAFIN KISASI
Gerginliklerden uzak kalmalısınız. Stresi azaltmak için her gün dışarıda parklarda ağaçların gölgesinde, deniz veya göl kıyısında yürümeye başlayabilirsiniz. Vücudunuzun tam bir rahatlama durumuna geçmesi için bir mescide girip veya evinizde sessiz, sakin bir köşeye çekilip namaz kılabilir, dua edebilirsiniz. Böylece kortizol üretimini durduracak, strese bağlı yiyecek tüketimini ortadan kaldıracak ve kilo alımına sebep olan kısır döngüye son vereceksiniz.
