Emeklilik ve sosyal güvenlikle ilgili her konuyu siz okurlarımız için yazan, açıklayan Murat Özdamar ve Muhammet Resuloğlu, iş kazasına ilişkin bir yazıyı sizler için kaleme aldı.
Ölüm her insanın yüzleşeceği bir gerçek. Ancak ailenin nafakasını çıkaran sigortalının ölümü sonrası geride kalan yakınlarının da bir gelir kaybı yaşayacağı gerçeği var. Bir anlamda ölen sigortalının geride kalan dul eşi, çalışma yaşına erişmemiş erkek çocukları, evlenmemiş kız çocukları, sigortalının desteğiyle yaşamını sürdüren anne ve babası muhakkak ki bir sosyal yardıma ihtiyaç duyacaktır.
Sosyal sigortaya dayalı sosyal yardımların yer aldığı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda, sigortalının ölümü sonrası geride kalan aile bireylerinin geleceklerini güvence altına alma amacıyla iki ayrı sigorta kolunda düzenleme yapılmıştır. Sigortalının aile fertlerine ölüm sigorta kolundan yapılan ödemeye “ölüm aylığı” denirken, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan ölümler sebebiyle yapılan ödemeye “ölüm geliri” denir.
Ölüm, iş kazasının olduğu anda gerçekleşebileceği gibi sigortalı iş kazasının olduğu anda ölmemiş ancak kendisine iş kazası geliri bağlanamadan hayatını kaybetmiş olabilir. Yine sigortalının ölümü, iş kazası geçirdiği veya meslek hastalığına yakalandığı tarihten sonra kendisine gelir bağlandıktan sonra gerçekleşebildiği gibi ölüm doğal seyrinde gerçekleşmiş olabilir. Ya da ölümün iş kazası veya meslek hastalığının bir uzantısı olması da mümkün.
İş kazası veya meslek hastalığına bağlı ölüm nedeniyle aile bireyleri ölüm geliri yani ömür boyu ödenecek olan maaşa hak kazanır. Bu ödeme gelir alma şartları sona ermediği sürece ödenir.
İş kazası veya meslek hastalığı sonucu vefat eden sigortalının ayrıca en az 1800 gün ödenmiş primi varsa aile fertlerine ayrıca ölüm aylığı da bağlanır. Ölen sigortalının son sigortası SSK statüsünde olup her türlü borçlanma hariç beş yıllık sigortalılık süresi yanında en az 900 prim günü varsa yine geride kalan aile fertlerine hem ölüm geliri hem de ölüm aylığı yani iki maaş bağlanır.
Hem iş kazası, meslek hastalığına bağlı gelir hem de ölüme bağlı ölüm aylığı bağlanması halinde bunlardan yüksek olanı tam düşük olan ise yarımdan ödenir. Bir anlamda aile fertleri bir buçuk maaşa hak kazanmış olur.
Dul kalan eşin kendisinin de almakta olduğu bir emekli maaşı varsa üç maaş ödenmeyip en fazla ödeneme imkânı olan iki maaş ödenir. Ancak dul eş memur emeklisi ise üç maaşı da alma hakkı olur.
